Thỏa thuận lịch sử mở eo Hormuz: Giá dầu sẽ ra sao khi kho dự trữ Cushing chạm đáy?

Thỏa thuận mới chấm dứt lệnh phong tỏa của hải quân Mỹ, khôi phục vận tải tự do qua eo Hormuz và kéo dài lệnh ngừng bắn mong manh thêm 60 ngày. Nhưng đây không phải là một hiệp ước hòa bình và vẫn còn đó những câu hỏi chưa có lời giải về chương trình hạt nhân của Iran cũng như tính bền vững của thỏa thuận.

Thỏa thuận được ký kết vào thời điểm cực kỳ nhạy cảm với thị trường dầu Mỹ. Dự trữ tại trung tâm phân phối Cushing, Oklahoma đã giảm xuống chỉ còn 21,64 triệu thùng, ít hơn 2 triệu thùng so với ngưỡng vận hành tối thiểu . Khi người mua toàn cầu vẫn đang ráo riết tìm kiếm nguồn cung thay thế không qua Hormuz, cỗ máy xuất khẩu dầu của Mỹ đã rút cạn kho Cushing suốt bảy tuần liên tiếp.

Dự báo của các nhà phân tích về giá dầu Brent phản ánh sự bất định đó. Trước xung đột, các ước tính dao động quanh mức 56–67 USD/thùng . Các dự báo trong khủng hoảng đã tăng vọt lên 85–117 USD . Giờ đây, khi lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực, triển vọng giá dầu phụ thuộc vào kịch bản phục hồi nào sẽ thành hiện thực.

Nội dung cốt lõi của thỏa thuận ngừng bắn

Thỏa thuận ngày 14 tháng 6 tốt nhất nên được hiểu là một Biên bản ghi nhớ (MOU), mở rộng từ thỏa thuận ngừng bắn hai tuần ban đầu vào ngày 8 tháng 4 và đã được gia hạn thêm 60 ngày vào cuối tháng 5 . Nó chứa đựng một số cam kết mang tính thực thi, nhưng không phải là một thỏa thuận hòa bình toàn diện, một thỏa thuận hạt nhân, hay một hiệp ước tên lửa . Các điều khoản cốt lõi bao gồm:

• Mở lại eo biển Hormuz: Vận tải thương mại sẽ được nối lại miễn phí, với mục tiêu khôi phục mức hoạt động như trước chiến tranh trong vòng khoảng 30 ngày . Iran đã đồng ý rà phá thủy lôi mà họ đã thả xuống tuyến đường thủy này trong cuộc xung đột .
• Dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ: Hoa Kỳ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng của Iran và eo biển Hormuz . Đây được coi là một bước đi tức thì và có đi có lại.
• Ngừng bắn và chấm dứt thù địch: Cả hai bên tuyên bố ngừng ngay lập tức và vĩnh viễn mọi hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon .
• Khung cứu trợ trừng phạt: Mặc dù không được nêu chi tiết đầy đủ trong MOU, thỏa thuận này mở đường cho việc dỡ bỏ một phần trừng phạt đối với Iran, với điều kiện Iran tuân thủ các cam kết .
• Đàm phán chương trình hạt nhân: Khoảng thời gian gia hạn 60 ngày nhằm mục đích tạo điều kiện cho các cuộc đàm phán về việc chấm dứt xung đột vĩnh viễn và hạn chế các hoạt động hạt nhân của Iran .

Pakistan và Qatar đóng vai trò trung gian then chốt trong suốt quá trình này . Một buổi lễ ký kết chính thức đã được lên kế hoạch diễn ra tại Thụy Sĩ trong những ngày sau tuyên bố .

Điều quan trọng là cần nhận thức rõ thỏa thuận này "không phải là" gì. Nó không phải là một hiệp ước hòa bình ràng buộc. Nó không giải quyết các tranh chấp về chương trình tên lửa đạn đạo của Iran hay các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực. Và sự thành công của nó phụ thuộc hoàn toàn vào việc cả hai bên tuân thủ các điều khoản trong thời gian gia hạn 60 ngày, một khoảng thời gian tiếp nối lệnh ngừng bắn vốn đã sụp đổ trên thực tế chỉ vài ngày trước khi tuyên bố được đưa ra .

Dự trữ Cushing: Nguy cơ chạm đáy hiện hữu

Tình trạng khẩn cấp về nguồn cung tại eo biển Hormuz đã kích hoạt một đợt rút cạn dự trữ dầu thô chưa từng có tại Cushing, Oklahoma, điểm giao hàng cho hợp đồng tương lai dầu thô West Texas Intermediate (WTI) và là trung tâm lưu trữ dầu lớn nhất Hoa Kỳ.

Các con số biết nói (tính đến ngày 5 tháng 6 năm 2026):

• Mức dự trữ hiện tại: 21,64 triệu thùng, giảm từ 22,44 triệu thùng của tuần trước và 24,09 triệu thùng cùng kỳ năm ngoái . Một số nhà cung cấp dữ liệu báo cáo con số hơi khác một chút (21,6 đến 22,4 triệu thùng) tùy vào ngày đo chính xác, nhưng tất cả đều xác nhận một mức cực kỳ thấp .
• Công suất sử dụng: Khoảng 28–29% trên tổng công suất khoảng 76 triệu thùng của Cushing . Mức bình thường thường dao động quanh 40 triệu thùng, nghĩa là tỷ lệ sử dụng sẽ gần 50–55% trong một thị trường cân bằng .
• Tốc độ suy giảm: Dự trữ đã giảm suốt bảy tuần liên tiếp . Theo Wood Mackenzie, từ đầu tháng 4 đến đầu tháng 6, chúng đã giảm tới 11,3 triệu thùng . Riêng trong tuần kết thúc vào ngày 5 tháng 6, mức suy giảm là từ 801.000 đến 1,125 triệu thùng .
• Khoảng cách tới ngưỡng vận hành tối thiểu: Ngưỡng vận hành tối thiểu của Cushing được ước tính rộng rãi là khoảng 20 triệu thùng . Điều này có nghĩa là chỉ còn chưa đến 2 triệu thùng "đệm" trước khi cơ sở này bắt đầu gặp khó khăn với các nghiệp vụ hậu cần về đường ống và pha trộn dầu . Wood Mackenzie đã cảnh báo rằng nếu đà suy giảm tiếp diễn với tốc độ hiện tại, Cushing có thể chạm ngưỡng sàn này trong vòng vài tuần .

Nguyên nhân trực tiếp là do xuất khẩu dầu thô của Mỹ tăng vọt. Khi phần lớn thế giới bị cắt đứt khỏi nguồn cung Trung Đông, người mua toàn cầu đã quay sang các loại dầu của Mỹ một cách mạnh mẽ. Tổng dự trữ dầu thô của Mỹ đã giảm xuống còn 434 triệu thùng, giảm khoảng 64 triệu thùng, tương đương gần 7,5%, kể từ khi chiến tranh bắt đầu . Cushing phải gánh chịu phần lớn sức ép vì đây là đầu mối hậu cần then chốt để vận chuyển dầu thô nội địa tới Bờ Vịnh Mexico phục vụ xuất khẩu.

Dự báo của giới phân tích: Từ dư cung trước chiến tranh đến cú sốc giữa khủng hoảng

Để hình dung quy mô của sự gián đoạn, cần bắt đầu với sự đồng thuận trước chiến tranh. Trước cuộc xung đột, các nhà phân tích hầu như đều có cái nhìn "bi quan" về giá dầu thô.

• Goldman Sachs (Tháng 1/2026): Dầu Brent trung bình 56 USD/thùng cho cả năm, với mức thấp nhất quý 4 là 54 USD .
• J.P. Morgan: Dầu Brent khoảng 60 USD/thùng .
• Khảo sát của Reuters (Tháng 12/2025): Đồng thuận của 34 nhà phân tích ở mức khoảng 67 USD/thùng .
• Các nhà phân tích Nga (Euler, BCS): 61–65 USD/thùng .
• Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) (Báo cáo Triển vọng Năng lượng Ngắn hạn - STEO tháng 3/2026): Dầu Brent ở mức 57,69 USD/thùng cho cả năm .

Bối cảnh chung lúc đó là dư cung: sản lượng của OPEC+, sản lượng gia tăng từ các nước ngoài OPEC, và tăng trưởng nhu cầu chậm chạp ở Trung Quốc được cho là sẽ đẩy tồn kho của các nước OECD lên cao và giá dầu xuống thấp .

Bối cảnh đó đã sụp đổ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa trên thực tế. Đến tháng 4, giá dầu Brent đã tăng vọt lên 138 USD vào ngày 7 tháng 4 và đạt trung bình 117 USD trong cả tháng . Các nhà phân tích đã phải gấp rút điều chỉnh lại mô hình của họ.

Dự báo giữa khủng hoảng (Tháng 3–5/2026):

• EIA (STEO tháng 5/2026): Nâng dự báo giá dầu Brent cả năm 2026 lên khoảng 96 USD/thùng; giả định dòng chảy qua eo Hormuz sẽ không hoàn toàn bình thường hóa cho đến đầu năm 2027 . STEO tháng 4 đã dự báo mức đỉnh trong quý 2 là 115 USD/thùng .
• Goldman Sachs (Điều chỉnh tháng 3): Kịch bản cơ sở là 85 USD/thùng cho cả năm 2026, tăng từ mức 77 USD. Kịch bản này giả định dòng chảy qua eo Hormuz chỉ ở mức 5% bình thường trong sáu tuần, sau đó là một tháng phục hồi dần . Goldman sau đó đã nâng dự báo quý 4/2026 lên 90 USD .
• Morgan Stanley (Ngày 13 tháng 4): Quý 2/2026 ở mức 110 USD/thùng, quý 3 ở mức 100 USD/thùng, và năm 2027 ở mức 80 USD/thùng. Ngân hàng này nhấn mạnh rằng chuỗi cung ứng sẽ mất nhiều tháng để ổn định ngay cả sau khi eo Hormuz được mở lại .
• Bank of America (Tháng 3): Trung bình cả năm là 77,50 USD/thùng, tăng từ 61 USD trước đó. Ngân hàng này đã đưa ra nhiều kịch bản, với trường hợp xấu nhất dầu Brent trung bình 130 USD nếu sự gián đoạn kéo dài sang nửa cuối năm .

Triển vọng sau lệnh ngừng bắn:
Thỏa thuận ngày 14 tháng 6 đã loại bỏ rủi ro nguồn cung cấp bách nhất, nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng giá sẽ không thể quay trở lại mức trước chiến tranh chỉ sau một đêm. Triển vọng mới nhất của EIA, vốn đã giả định một quá trình bình thường hóa chậm, đặt giá dầu Brent ở mức 89 USD/thùng trong quý 4 năm 2026 và 79 USD/thùng vào năm 2027 . Dự báo 80 USD của Morgan Stanley cho năm 2027 cũng giả định sự phục hồi từ từ . Kịch bản cơ sở cho quý 4 của Goldman dao động quanh mức 90 USD, với rủi ro tăng giá có thể đẩy giá lên trên 100 USD nếu xuất khẩu từ Vịnh Ba Tư ổn định chậm hơn dự kiến .

Mức chênh lệch lớn giữa đồng thuận trước chiến tranh (56–67 USD) và mức cơ sở sau khủng hoảng (80–100 USD) phản ánh một số yếu tố dai dẳng: thời gian cần thiết để rà phá thủy lôi và khôi phục lối đi an toàn, thách thức hậu cần trong việc đưa sản lượng của Iran trở lại, và phần bù rủi ro chính trị sẽ còn đeo bám chừng nào lệnh ngừng bắn vẫn chỉ là một Bản ghi nhớ hơn là một giải pháp lâu dài.

Phép thử ngay lập tức sẽ là liệu dự trữ tại Cushing có ổn định hay không. Nếu dầu thô của Iran bắt đầu chảy qua eo biển trong vòng vài tuần và xuất khẩu của Mỹ trở lại bình thường, áp lực lên kho dự trữ nội địa có thể giảm bớt. Nếu lệnh ngừng bắn rạn nứt hoặc quá trình rà phá thủy lôi kéo dài, Cushing có thể tiến gần đến ngưỡng vận hành tối thiểu, một sự kiện có nguy cơ đẩy giá dầu WTI lên cao bất kể xu hướng chung của dầu Brent ra sao.