Cơn khát chip nhớ của AI đang khiến chiếc smartphone tiếp theo của bạn vừa đắt vừa... 'nghèo' hơn

Chiếc smartphone tiếp theo của bạn sẽ có giá cao hơn, nhưng trớ trêu thay, cấu hình lại có thể thấp hơn. Một cơn địa chấn trong ngành công nghiệp chip toàn cầu đang diễn ra, và lý do không hề liên quan đến cảm biến camera mới nhất hay bộ vi xử lý nhanh hơn. 'Thủ phạm' chính là tình trạng thiếu hụt chip nhớ, còn 'kẻ phản diện' không ai ngờ tới lại chính là công nghệ hứa hẹn làm mọi thứ thông minh hơn: trí tuệ nhân tạo (AI).

Các trung tâm dữ liệu AI, những 'nhà kho' máy chủ khổng lồ cung cấp sức mạnh cho các mô hình như GPT-5 và Google Gemini, có một cơn thèm khát vô độ với bộ nhớ băng thông cao (HBM) và các linh kiện DRAM, NAND flash khác. Nhu cầu này đã tạo ra một cuộc khủng hoảng nguồn cung toàn cầu, đẩy giá chip nhớ lên 'phi mã' và khiến các nhà sản xuất smartphone lao đao. Như CEO của Nothing, Carl Pei, đã thẳng thắn tuyên bố vào tháng 6 năm 2026, chip nhớ giờ đây có giá đắt hơn cả bộ vi xử lý hay màn hình – một diễn biến bất thường trong lịch sử và là 'cú đấm' tài chính cho toàn ngành .

AI đang 'rút cạn' nguồn cung chip nhớ của thế giới như thế nào

Bài toán kinh tế rất đơn giản: các ông lớn sản xuất chip như Samsung, SK Hynix và Micron đang ưu tiên sản xuất chip HBM siêu lợi nhuận dành cho AI hơn là RAM LPDDR và bộ nhớ UFS dùng trong điện thoại. Điều này đã tạo ra một cuộc chiến giành giật nguồn cung chip nhớ thông thường vốn đang ngày càng khan hiếm.

Theo BBC, giá RAM đã tăng hơn gấp đôi kể từ tháng 10 năm 2025 . Dữ liệu từ TrendForce cho thấy, với một chiếc smartphone phổ thông có RAM 8GB và bộ nhớ trong 256GB, giá hợp đồng linh kiện đã tăng vọt gần 200% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý đầu tiên của năm 2026, tức là gấp ba lần . Tác động lên hóa đơn vật tư (BoM) của một chiếc điện thoại là rất đáng kinh ngạc. Chip nhớ, vốn chỉ chiếm khoảng 10–15% BoM trước đây, nay đã tăng vọt lên 30–40% . Đối với các dòng máy giá rẻ dùng RAM 6GB và bộ nhớ eMMC 128GB, chip nhớ hiện chiếm tới 43% tổng chi phí linh kiện, theo một phân tích chi tiết của GSM Arena trích dẫn từ Counterpoint Research .

Để kiểm soát chi phí mà không làm khách hàng 'chạy mất dép', các thương hiệu buộc phải thực hiện những sự đánh đổi đầy đau đớn. TrendForce báo cáo rằng các nhà sản xuất không chỉ tăng giá bán mà còn có chiến lược cắt giảm cấu hình – dùng RAM ít hơn hoặc bộ nhớ chậm hơn – để giữ hóa đơn vật tư ở mức kiểm soát được . Kết quả là một thị trường đầy khó khăn, nơi người tiêu dùng phải trả nhiều tiền hơn nhưng lại nhận được phần cứng kém mạnh mẽ hơn.

Sự sụt giảm kỷ lục về lượng xuất xưởng

Cú sốc về giá đang bóp nghẹt nhu cầu. Lượng smartphone xuất xưởng toàn cầu trong quý 1 năm 2026 đã giảm 6% so với cùng kỳ, theo Counterpoint Research . Các dự báo cho cả năm còn trở nên tồi tệ hơn khi cuộc khủng hoảng ngày càng sâu sắc. Trong khi một số nhà phân tích ban đầu dự đoán một sự sụt giảm nhẹ, bức tranh giữa năm 2026 lại ảm đạm hơn nhiều.

• IDC (tháng 5 năm 2026): Dự báo mức giảm xuất xưởng kỷ lục 13.9% trong cả năm, xuống còn 1.08 tỷ chiếc. Đây sẽ là mức giảm hàng năm mạnh nhất từ trước đến nay. Mặc dù số lượng giảm, tổng giá trị thị trường vẫn được dự kiến tăng 3.8% do giá bán cao hơn .
• Counterpoint Research (tháng 6 năm 2026): Cũng dự báo mức giảm 13.9% xuống 1.08 tỷ chiếc, với lý do tình trạng thiếu chip nhớ trầm trọng hơn và áp lực địa chính trị . Hãng này nhận thấy giá bán buôn toàn cầu đã tăng 14% chỉ trong quý đầu tiên .
• Omdia: Đưa ra một dự báo lạc quan hơn nhưng vẫn rất nghiêm trọng với mức giảm 7%, đồng thời lưu ý rằng áp lực về giá và nguồn cung hạn chế có thể bắt đầu giảm bớt vào nửa cuối năm 2026 .

Nỗi đau rõ rệt nhất ở phân khúc thấp nhất của thị trường. Các thiết bị giá rẻ và phổ thông, vốn hoạt động với biên lợi nhuận cực kỳ mong manh, trở nên 'bất khả thi' về mặt kinh tế ở mức giá chip nhớ hiện tại. Omdia lưu ý rằng việc tăng giá kéo dài có khả năng làm suy yếu nhu cầu mạnh nhất ở các thị trường mới nổi nhạy cảm về giá .

Ấn Độ: Một thị trường trong cơn khủng hoảng

Ấn Độ, một trong những thị trường smartphone lớn nhất và nhạy cảm nhất về giá trên thế giới, đang hứng chịu toàn bộ lực ép của cơn khát chip. Sau một năm giá cả ổn định vào 2025, giá smartphone trung bình đã tăng vọt 7.9% chỉ trong năm tháng đầu năm 2026 . Không giống như những năm trước, việc giảm và tăng giá thường cân bằng nhau, thì năm 2026 tỷ lệ các đợt tăng giá đã áp đảo hoàn toàn so với giảm giá .

Quy mô của các đợt tăng giá thật đáng báo động. Một công cụ theo dõi của Beebom (Gadgets 360) cho thấy hơn 80 trong số khoảng 200 mẫu smartphone đang bán tại Ấn Độ đã tăng giá, với mức tăng trung bình khoảng 15% . Mức tăng dao động từ 500 đến 8,000 Rupee (tương đương khoảng 150 nghìn đến 2.3 triệu đồng) cho mỗi thiết bị. OnePlus 15R là một ví dụ điển hình, đã hứng chịu ba đợt tăng giá riêng biệt trong năm tháng với tổng mức tăng 7,000 Rupee so với giá ra mắt .

Phản ứng từ người tiêu dùng chắc chắn là tiêu cực. Một cuộc khảo sát với gần 6,000 người mua tiềm năng cho thấy 48% sẽ hoãn việc mua smartphone cho đến khi giá ổn định, trong khi 6% khác đang cân nhắc mua máy tân trang hoặc đã qua sử dụng . Các chuyên gia phân tích cảnh báo nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, doanh số smartphone hàng năm tại Ấn Độ có thể giảm tới 30%, từ mức 136-138 triệu chiếc xuống còn 115-120 triệu chiếc .

"Với cơ cấu chi phí này, các mức giá siêu thấp không còn khả thi nữa," một chuyên gia trong ngành nói với Moneycontrol, dự đoán ngưỡng gia nhập thị trường đại chúng của Ấn Độ sẽ dịch chuyển lên cao hơn do lạm phát mạnh nhất xảy ra với những mẫu điện thoại có giá dưới 12,000 Rupee .

Điều gì đang chờ đợi phía trước: Dự đoán từ chuyên gia và CEO của Nothing

Đối với người tiêu dùng hy vọng vào một sự giải thoát nhanh chóng, viễn cảnh là ảm đạm.

Carl Pei, CEO của Nothing, đã công khai những lo ngại của mình vào tháng 6 năm 2026, xác nhận tình trạng thiếu hụt đang trở nên tồi tệ hơn. Ông lưu ý rằng chip nhớ hiện chiếm hơn một nửa chi phí phần cứng trong một số thiết bị và cảnh báo rằng điện thoại giá rẻ sẽ phải đối mặt với mức tăng giá mạnh nhất. Công ty của ông trước đó đã xác nhận việc tăng giá trên toàn bộ danh mục sản phẩm của mình trong năm nay, với lý do chi phí chip nhớ tăng mạnh do các trung tâm dữ liệu AI thúc đẩy .

Sự đồng thuận giữa các nhà phân tích lớn là không có sự cứu trợ thực sự nào trong tầm mắt trong phần còn lại của năm:

• Giám đốc nghiên cứu của Counterpoint, Tarun Pathak cảnh báo giá có thể sẽ tiếp tục tăng trong suốt năm 2026 và chỉ có thể ổn định vào cuối năm 2027 hoặc đầu năm 2028, khi nhu cầu từ máy chủ AI tiếp tục 'ngốn' nguồn cung chip nhớ .
• IDC mô tả tình hình này không phải là một "áp lực ngắn hạn" mà là "một sự gián đoạn dạng sóng bắt nguồn từ chuỗi cung ứng chip nhớ" .
• Omdia mang đến một tia hy vọng le lói, khi cho rằng áp lực giá có thể bắt đầu giảm bớt vào nửa cuối năm 2026, mặc dù sự sụt giảm xuất xưởng cả năm vẫn sẽ rất đáng kể .

Một sự thật phũ phàng là những con chip được thiết kế để tăng tốc các tác vụ AI chính là nguyên nhân trực tiếp khiến phần cứng bạn dùng cho các công việc tính toán hàng ngày trở nên đắt đỏ hơn rất nhiều .