Bên Trong Cuộc Chiến AI: Làm Thế Nào Mối Thù Với Anthropic Đẩy Chính Quyền Trump Đến Lệnh Kiểm Soát Xuất Khẩu Chưa Từng Có

Anthropic nhận được lệnh vào chiều thứ Sáu mà không hề có cảnh báo trước và theo như công ty cho biết, chỉ thị này “không nêu rõ các mối lo ngại về an ninh quốc gia” đằng sau hành động đó .

Nguồn Cơn Của Cuộc Xung Đột: Sáu Tháng Leo Thang

Lệnh kiểm soát xuất khẩu hồi tháng 6 không phải là một sự kiện đơn lẻ. Đó là đỉnh điểm leo thang quyết liệt trong một cuộc đối đầu gay gắt kéo dài nhiều tháng, xoay quanh một câu hỏi duy nhất: ai là người vạch ra những ranh giới đạo đức cho AI tiên tiến nhất?

Tháng 1 năm 2026: Yêu sách của Lầu Năm Góc và Sự Từ chối của Anthropic

Vào cuối tháng 1, Reuters đưa tin Lầu Năm Góc đang yêu cầu Anthropic loại bỏ các rào cản an toàn khỏi các mô hình Claude của mình để quân đội có thể sử dụng chúng cho mục đích nhắm mục tiêu vũ khí tự động và giám sát nội địa, theo một hợp đồng có thể trị giá tới 200 triệu đô la Mỹ . Anthropic đã từ chối, kiên quyết giữ nguyên các chính sách sử dụng của mình. Sau vài tuần đàm phán, tranh chấp rơi vào bế tắc .

Ngày 27 tháng 2 năm 2026: Chính Quyền Phản Đòn

Vào ngày 27 tháng 2, Tổng thống Trump tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng ông đang chỉ đạo tất cả các cơ quan liên bang “CHẤM DỨT NGAY LẬP TỨC mọi hoạt động sử dụng công nghệ của Anthropic”, đồng thời tuyên bố: “Chúng ta không cần, chúng ta không muốn, và sẽ không bao giờ hợp tác với họ nữa!” . Cùng ngày hôm đó, Lầu Năm Góc chính thức coi Anthropic là một “rủi ro chuỗi cung ứng” và đưa công ty vào danh sách đen đe dọa an ninh quốc gia—một danh sách trước đây chỉ dành cho các đối thủ nước ngoài như Huawei . Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng đe dọa sẽ viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng thời Chiến tranh Lạnh để buộc Anthropic phải giao nộp Claude cho mục đích quân sự. Anthropic tuyên bố sẽ đưa vụ việc ra tòa nếu chính quyền thực hiện lời đe dọa . Trong khi đó, Lầu Năm Góc đã hoàn tất một thỏa thuận AI thay thế với OpenAI .

Tháng 4 năm 2026: Một Sự Tạm Dừng Ngắn Ngủi

Đến cuối tháng 4, Politico đưa tin rằng chính quyền đang “rút lui” khỏi những lời đe dọa cực đoan nhất. Bất chấp lệnh cấm được cho là trên toàn liên bang, một số văn phòng chính phủ, bao gồm cả Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới AI thuộc chính Bộ Thương mại, đã và đang thử nghiệm Mythos . Tuy nhiên, sự ngờ vực ngầm giữa Anthropic và chính quyền vẫn chưa được giải quyết.

Ngày 12 tháng 6 năm 2026: Cú Đánh Kiểm Soát Xuất Khẩu

Lệnh ngày 12 tháng 6 là đòn leo thang mạnh mẽ nhất của chính quyền. Bộ Thương mại được cho là đã hành động sau khi một công ty khác tuyên bố có thể “vượt ngục” (jailbreak) một biện pháp bảo vệ được thiết kế để ngăn Fable 5 bị sử dụng vào việc phát hiện lỗ hổng phần mềm . Với việc Lầu Năm Góc đã liệt Anthropic vào danh sách đen vì quá nguy hiểm cho mục đích chính phủ, thì khuôn khổ cấp phép của Bộ Thương mại giờ đây coi công ty này là quá nguy hiểm đối với hoạt động truy cập quốc tế .

Phản Ứng của Anthropic: Tuân Thủ Triệt Để, Chỉ Trích Gay Gắt

Anthropic đã tuân thủ ngay lập tức nhưng thể hiện sự phản đối của mình một cách rõ ràng. Bởi vì trên thực tế, công ty không thể phân biệt người dùng nước ngoài với người dùng trong nước theo thời gian thực, nên họ đã đưa cả Fable 5 và Mythos 5 vào trạng thái ngoại tuyến hoàn toàn đối với tất cả khách hàng trên toàn thế giới.

“Tác động ròng của lệnh này là chúng tôi buộc phải đột ngột vô hiệu hóa Fable 5 và Mythos 5 cho tất cả khách hàng để đảm bảo tuân thủ,” công ty cho biết trong một tuyên bố . Quyền truy cập vào tất cả các mô hình khác của Anthropic, bao gồm chatbot Claude được sử dụng rộng rãi, không bị ảnh hưởng .

Anthropic đã công khai tuyên bố rằng họ “không đồng tình với cách xử lý vấn đề của chính phủ” và lưu ý rằng chỉ thị này thiếu các chi tiết cụ thể về an ninh quốc gia . Công ty kêu gọi một khuôn khổ cấp phép theo luật định minh bạch, lập luận rằng “chính phủ nên có khả năng ngăn chặn các đợt triển khai không an toàn, như một phần của quy trình luật định minh bạch, công bằng, rõ ràng và dựa trên các sự kiện kỹ thuật” .

Lệnh này cũng tạo ra một tình huống nội bộ phi thường: chính các nhân viên là người nước ngoài của Anthropic cũng bị khóa khỏi những mô hình mà họ đã xây dựng nên. Như một nhà quan sát trong ngành đã nhận xét, “Vũ khí nằm trong tòa nhà và những người tạo ra nó không được phép nhìn vào nó” .

Bối Cảnh Rộng Hơn: Microsoft, xAI và Những Thay Đổi Chính Sách

Trong khi chính quyền Trump leo thang cuộc đối đầu với Anthropic, một số diễn biến song song đã định hình lại bối cảnh cạnh tranh và quản lý.

Microsoft Tìm Cách Loại Bỏ Anthropic

Tại hội nghị Build 2026 (từ ngày 2 đến 5 tháng 6), Microsoft đã công bố bảy mô hình AI nội bộ mang tên “MAI” và phát đi tín hiệu về một sự dịch chuyển chiến lược nhằm giảm sự phụ thuộc vào cả OpenAI và Anthropic . Giám đốc AI của Microsoft, Mustafa Suleyman, đã công khai tuyên bố mục tiêu của công ty là “giảm thiểu và cuối cùng là xóa sổ” các khoản thanh toán cho Anthropic, gọi chi phí cho Claude là quá đắt và chào mời mô hình MAI-Thinking-1 của chính Microsoft như một giải pháp thay thế . Đây là một đòn giáng mạnh vào Anthropic khi Microsoft vốn là một đối tác phân phối doanh nghiệp lớn của họ.

xAI, Google và Microsoft Tham Gia Đánh Giá Trước Khi Phát Hành

Vào ngày 5 tháng 5 năm 2026, Bloomberg đưa tin rằng xAI, Google và Microsoft đã đồng ý cho chính phủ Mỹ quyền truy cập sớm vào các mô hình AI của họ để Trung tâm Tiêu chuẩn và Đổi mới AI (CAISI) đánh giá an ninh trước khi phát hành . OpenAI và Anthropic trước đó đã tham gia các thỏa thuận tự nguyện tương tự. Điều này tạo ra một mâu thuẫn chói tai: Anthropic đang tham gia vào hệ thống đánh giá an toàn tự nguyện của chính phủ trong khi đồng thời bị áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đơn phương sau khi triển khai chính những mô hình đó.

Sự Tiến Hóa Chính Sách của Anthropic Giữa Cơn Bão

Ngay cả khi bảo vệ các ranh giới đỏ về an toàn của mình, Anthropic cũng đang thay đổi lập trường chính sách. Vào tháng 5 năm 2026, công ty đã xuất bản bài viết “2028: Hai kịch bản cho vị thế dẫn đầu AI toàn cầu”, lập luận rằng các nền dân chủ phải duy trì vị thế dẫn đầu về AI tiên tiến và ủng hộ việc kiểm soát xuất khẩu chip nghiêm ngặt đối với Trung Quốc—một lập trường gần như phù hợp với các mục tiêu đã nêu của chính quyền . Đến đầu tháng 6, trang chính sách của Anthropic nhấn mạnh việc hỗ trợ kiểm tra trước khi phát hành, đánh giá độc lập và công bố sự cố an toàn . Và trong một động thái doanh nghiệp đáng chú ý, Anthropic đã nộp hồ sơ S-1 bảo mật lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào khoảng thời gian này, báo hiệu sự chuẩn bị cho một đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) tiềm năng, bất chấp môi trường pháp lý thù địch .