Bên trong thỏa thuận bí mật thất bại của Qatar với Iran nhằm bảo vệ Ras Laffan

Một số quan chức được tiếp cận với thông tin tình báo còn cho rằng động thái này cũng nhằm tạo ra một cú sốc lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu, có khả năng đẩy giá cả lên cao và gia tăng áp lực kinh tế buộc Mỹ và Israel phải rút ngắn cuộc chiến . Tuy nhiên, báo cáo của tờ Washington Post chỉ ra rằng Qatar đã không nhận được bất kỳ cam kết chắc chắn nào từ Iran trước khi các sự kiện vượt ra ngoài tầm kiểm soát .

Chính phủ Qatar đã kịch liệt phản đối phiên bản này. Một tuyên bố chính thức cho biết quyết định đóng cửa Ras Laffan — diễn ra vào ngày thứ ba của cuộc chiến — chỉ dựa trên những rủi ro an ninh đối với người lao động và cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu, và báo cáo của Washington Post là sai lệch . Phân tích ảnh vệ tinh vào thời điểm đó của Bloomberg và Viện Nghiên cứu Xã hội và Kinh tế Năng lượng ở Tokyo dường như cho thấy không có hư hại rõ ràng nào tại cơ sở khí đốt chính trước khi việc ngừng sản xuất diễn ra, khiến cho chuỗi sự kiện càng trở nên khó đoán định .

Vì sao thỏa thuận sụp đổ: Israel tấn công South Pars

Ngày 18 tháng 3 năm 2026, nỗ lực ngoại giao mong manh này đã bị phá tan. Máy bay chiến đấu Israel tấn công mỏ khí đốt South Pars của Iran — mỏ khí khổng lồ ngoài khơi mà Iran chia sẻ với Qatar, nơi nó được biết đến với cái tên North Field . Đây là mỏ khí tự nhiên lớn nhất thế giới, và cuộc tấn công đã đánh thẳng vào trung tâm hạ tầng năng lượng của Iran, đồng thời đe dọa trực tiếp đến nguồn tài nguyên chung mà toàn bộ ngành công nghiệp LNG của Qatar phụ thuộc vào.

Sự trả đũa của Iran ngay lập tức và đầy tàn khốc. Chỉ trong vài giờ, Tehran đã phóng tên lửa đạn đạo nhằm vào Ras Laffan, hoàn toàn phớt lờ các cuộc đàm phán bí mật đang diễn ra. Vụ tấn công đã "phá tan những nỗ lực bí mật của Qatar nhằm giữ tổ hợp khí đốt của mình khỏi danh sách mục tiêu của Iran," theo các quan chức được tờ Post trích dẫn . Mọi hy vọng còn lại về một thỏa thuận ngầm đã tan biến trong những quả cầu lửa nhấn chìm thành phố công nghiệp này.

Vụ tấn công ngày 18 tháng 3 và thiệt hại

Bộ Quốc phòng Qatar báo cáo rằng hệ thống phòng không của họ đã đánh chặn được bốn tên lửa đạn đạo của Iran, nhưng một quả thứ năm đã xuyên thủng và tấn công Khu công nghiệp Ras Laffan . Cú va chạm đã gây ra các đám cháy lớn và gây ra thứ mà các quan chức Qatar cùng tập đoàn năng lượng quốc doanh QatarEnergy liên tục mô tả là "thiệt hại trên diện rộng" . Một đợt tấn công tên lửa thứ hai tiếp tục nhắm vào tổ hợp này vào rạng sáng ngày 19 tháng 3, làm trầm trọng thêm sự tàn phá .

Ông Saad al-Kaabi, Giám đốc điều hành QatarEnergy kiêm Bộ trưởng Bộ Năng lượng, đã đưa ra một đánh giá ảm đạm sau thảm họa:

• Hai trong số 14 dây chuyền xử lý LNG của Ras Laffan — cụ thể là Dây chuyền 4 và 6, đại diện cho công suất 12,8 triệu tấn mỗi năm — đã bị hư hại nghiêm trọng .
• Công suất xuất khẩu LNG của Qatar giảm khoảng 17% .
• Cơ sở Chuyển đổi Khí thành Chất lỏng (GTL) Pearl cũng bị trúng đạn .
• Công tác sửa chữa dự kiến mất từ ba đến năm năm, với khoản thất thu doanh thu ước tính lên đến 20 tỷ USD mỗi năm .
• QatarEnergy đã phải tuyên bố tình huống bất khả kháng đối với một số hợp đồng LNG dài hạn, gây ra một loạt các cuộc đàm phán lại với các nhà nhập khẩu lớn như Nhật Bản, Hàn Quốc và các khách hàng châu Âu .

Ông Kaabi gọi cuộc tấn công là điều không thể tưởng tượng nổi. "Tôi chưa bao giờ, ngay cả trong những giấc mơ điên rồ nhất, nghĩ rằng Qatar sẽ — Qatar và cả khu vực — phải hứng chịu một cuộc tấn công như thế, đặc biệt là từ một quốc gia Hồi giáo anh em trong tháng lễ Ramadan, tấn công chúng tôi theo cách này," ông nói với Reuters . Mặc dù mức độ nghiêm trọng của các cuộc tấn công là rất lớn, nhưng không có thương vong nào được báo cáo .

Đổ vỡ ngoại giao: Trục xuất các quan chức Iran

Chỉ vài giờ sau vụ tấn công, Bộ Ngoại giao Qatar đã có một hành động phá vỡ hàng thập kỷ ngoại giao cẩn trọng. Bộ này tuyên bố các tùy viên quân sự và an ninh Iran là những người không được hoan nghênh (persona non grata) và ra lệnh cho họ — cùng tất cả nhân viên — rời khỏi đất nước trong vòng 24 giờ .

Bộ Ngoại giao đã trao một công hàm chính thức cho Đại sứ quán Iran trong cuộc gặp giữa ông Ibrahim Yousef Fakhro, Vụ trưởng Lễ tân Bộ Ngoại giao, và Đại sứ Iran Ali Salehabadi . Tuyên bố cáo buộc Iran đã thực hiện một "cuộc tấn công trắng trợn" vi phạm chủ quyền của Qatar, luật pháp quốc tế và Nghị quyết 2817 của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc . Qatar cảnh báo rằng các biện pháp tiếp theo có thể được thực hiện nếu Iran tiếp tục cái mà họ mô tả là lập trường thù địch .

Đây là một sự rạn nứt phi thường. Trong nhiều năm, Qatar đã cẩn thận cân bằng vai trò là nước chủ nhà của Căn cứ Không quân Al Udeid — cơ sở quân sự lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông — với một kênh ngoại giao mở tới Tehran và thậm chí là mối quan hệ công việc với Hamas, lực lượng được Iran hậu thuẫn . Lệnh trục xuất đánh dấu một dấu chấm hết cho màn cân bằng ngoại giao đó.

Tối hậu thư của ông Trump

Vào tối ngày xảy ra vụ tấn công, Tổng thống Donald Trump đã lên nền tảng Truth Social của mình với một cảnh báo cứng rắn. Ông nhấn mạnh rằng Mỹ "hoàn toàn không biết gì" về cuộc không kích của Israel vào South Pars và Qatar không hề liên quan . Ông mô tả cuộc tấn công trả đũa của Iran vào Ras Laffan là vô cớ.

Ông Trump sau đó đã đưa ra một tối hậu thư làm tăng nhiệt cuộc chơi một cách đáng kể. Nếu Iran tấn công các cơ sở LNG của Qatar một lần nữa, Mỹ sẽ "thổi bay toàn bộ" mỏ khí đốt South Pars của Iran . Ông nói thêm rằng đã nói với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu rằng Israel sẽ không thực hiện thêm bất kỳ cuộc tấn công nào vào South Pars .

Lời đe dọa mang một ý nghĩa vô cùng to lớn. South Pars không chỉ là mỏ khí đốt lớn nhất của Iran — đó chính là mỏ chứa chung mà từ đó Qatar lấy gần như toàn bộ khí tự nhiên của mình. Một cuộc tấn công của Mỹ vào mỏ này có thể đe dọa nguồn cung toàn cầu ở quy mô chưa từng có . Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran đã đáp trả bằng cảnh báo riêng rằng một cuộc tấn công như vậy sẽ phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng .

Những hệ lụy rộng lớn hơn

Thỏa thuận bí mật thất bại và cuộc tấn công sau đó đã định hình lại cục diện chiến lược của Vùng Vịnh trên nhiều khía cạnh:

Tư thế ngoại giao của Qatar sụp đổ. Cuộc tấn công và lệnh trục xuất đã xóa sổ sự trung lập được xây dựng cẩn thận mà Qatar đã duy trì trong nhiều thập kỷ. Quốc gia từng làm trung gian hòa giải giữa các bên đối địch và là nơi đóng quân của cả lực lượng Mỹ lẫn các nhóm được Iran hậu thuẫn giờ đây đã dứt khoát đứng về phía chống lại Tehran .

Thị trường năng lượng toàn cầu bất ổn. Trước chiến tranh, Ras Laffan chiếm khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu . Mức giảm 17% công suất ngay lập tức đã khiến giá LNG tăng vọt và gây ra tâm lý lo ngại về nguồn cung cho các nhà nhập khẩu châu Á và châu Âu vốn đang phải vật lộn với những thị trường bất định . Tuyên bố bất khả kháng của Qatar buộc các nhà nhập khẩu lớn phải tìm kiếm nguồn cung thay thế, định hình lại các dòng chảy thương mại .

Cơ sở hạ tầng năng lượng trở thành chiến trường trung tâm. Cuộc tấn công cho thấy các cơ sở năng lượng trọng yếu — vốn từ lâu được coi là lằn ranh đỏ trong các cuộc xung đột khu vực — giờ đây đã trở thành mục tiêu hàng đầu. Sự leo thang từ các địa điểm quân sự sang các mỏ khí đốt và bến cảng LNG đánh dấu một giai đoạn mới đầy nguy hiểm trong cuộc chiến .

Sự ngờ vực của Vùng Vịnh đối với Iran ngày càng sâu sắc. Vụ tấn công đã phá hủy mọi triển vọng còn lại cho việc giảm leo thang hoặc hội nhập kinh tế khu vực giữa các quốc gia Vùng Vịnh. Ả Rập Xê Út phát đi tín hiệu rằng họ bảo lưu quyền hành động quân sự sau khi hứng chịu các cuộc tấn công của chính mình . Vụ việc củng cố nhận thức rằng Iran sẵn sàng nhắm mục tiêu vào ngay cả những nước láng giềng dễ dãi hơn để theo đuổi mục đích trả đũa chiến lược.

Cuối cùng, cách tiếp cận bí mật của Qatar với Iran là một nỗ lực tuyệt vọng nhằm cách ly nền kinh tế của mình khỏi một cuộc chiến mà họ không thể kiểm soát. Liệu đề xuất đó là một lời đề nghị chân thành hay chỉ là một hành động định vị ngoại giao vẫn còn đang tranh cãi, nhưng kết quả của nó là không thể phủ nhận: cơ sở LNG lớn nhất thế giới đã bị tấn công, sự trung lập của Qatar đã tan vỡ, và bản đồ năng lượng toàn cầu đã được vẽ lại chỉ trong một ngày leo thang.