Bên Trong Mối Thù Altman-Amodei: Cuộc Chiến Cay Đắng Chia Đôi Ngành AI

Cuộc đối đầu giữa Anthropic và OpenAI không chỉ đơn thuần là một cuộc cạnh tranh thị phần. Đó là một cuộc nội chiến về triết lý và tài chính đã xé nát phòng thí nghiệm AI quan trọng nhất thế giới và hiện đang định hình quỹ đạo của toàn bộ ngành công nghiệp. Những gì bắt đầu từ một bất đồng về hướng đi trong một ngôi nhà ở San Francisco đã phát triển thành mối thù cá nhân sâu sắc giữa hai CEO, một cuộc chạy đua điên cuồng ra Phố Wall, và một trận chiến kế toán trị giá hàng tỷ đô la.

Vết Nứt Triết Lý Khơi Mào Tất Cả

Nguồn cơn của mối thù nằm ở chính kiến trúc của OpenAI. Dario Amodei gia nhập tổ chức phi lợi nhuận này vào năm 2016 và nhanh chóng thăng tiến lên vị trí Phó Chủ tịch Nghiên cứu, trở thành kiến trúc sư trung tâm của các mô hình đột phá GPT-2 và GPT-3 . Nhưng khi công nghệ ngày càng chứng tỏ sức mạnh, những niềm tin nội bộ bắt đầu phân kỳ. Theo Amodei, hai vấn đề cốt lõi đã đẩy ông ra đi: bất đồng về các định luật mở rộng quy mô (scaling laws) — tức cách các mô hình AI cải thiện đáng kể với nhiều dữ liệu và sức mạnh tính toán hơn — và nỗi lo ngày càng lớn rằng áp lực thương mại đang hạ thấp ưu tiên dành cho tính an toàn .

Rạn nứt triết lý này được thể chế hóa vào năm 2019 khi OpenAI tái cấu trúc thành một thực thể "lợi nhuận giới hạn" (capped-profit) và nhận hàng tỷ đô la từ Microsoft. Động thái này đã thuyết phục Amodei và một nhóm các nhà nghiên cứu cùng chí hướng rằng sứ mệnh ban đầu của tổ chức phi lợi nhuận đang bị thỏa hiệp . Vào ngày 29 tháng 12 năm 2020, Amodei từ chức. Ông mang theo mười một nhà nghiên cứu, bao gồm Tom Brown (tác giả chính của GPT-3), Jared Kaplan (đồng tác giả bài báo nền tảng về các định luật mở rộng quy mô), và chính em gái mình, Daniela Amodei . Họ thành lập Anthropic vào đầu năm 2021 với một lời hứa thương hiệu duy nhất: xây dựng AI nơi tính an toàn là tính năng cốt lõi, không phải là suy nghĩ muộn màng.

Vết Nứt Đã Kích Hoạt Sự Bùng Nổ AI Tạo Sinh Như Thế Nào

Sự ra đi của những nhân tài hàng đầu về an toàn và nghiên cứu đã đẩy OpenAI vào một cuộc khủng hoảng về lãnh đạo và bản sắc. Bất ngờ đối mặt với sự tồn tại của một đối thủ được tài trợ tốt, đặt an toàn lên hàng đầu do chính những cựu nhân viên của mình sáng lập, OpenAI đã thúc đẩy nhanh dòng thời gian sản phẩm. Công ty ra mắt ChatGPT vào tháng 11 năm 2022, một động thái được nhiều người coi là tia lửa kích hoạt sự bùng nổ AI tạo sinh toàn cầu . Anthropic đáp trả bằng chatbot của riêng mình, Claude, định vị nó như một giải pháp thay thế có trách nhiệm và trực tiếp thách thức mô hình triển khai nhanh chóng của OpenAI .

Cuộc Chiến Cá Nhân: Cái Bắt Tay Đã Không Xảy Ra

Sự xung đột triết lý nhanh chóng trở nên mang tính cá nhân. Báo chí đưa tin Dario Amodei đã gọi Sam Altman là "độc ác" (evil) và một "kẻ dối trá" (liar) trong các cuộc trò chuyện riêng tư, trong khi Altman mô tả chiến lược xây dựng thương hiệu về an toàn của Anthropic chỉ là một chiêu trò tiếp thị . Sự thù địch cá nhân này đã bùng nổ trước công chúng tại một Hội nghị Thượng đỉnh AI vào tháng 2 năm 2026. Ban tổ chức đã yêu cầu hai CEO nắm tay nhau để chụp một bức ảnh "thể hiện sự đoàn kết" được dàn dựng. Cả Amodei và Altman đều từ chối, đứng cứng nhắc trên sân khấu khi hình ảnh về màn đối đầu lạnh lùng của họ trở nên lan truyền mạnh mẽ, kết tinh sự căng thẳng sâu sắc giữa hai phe .

Cuộc Đua IPO Đổ Bộ Phố Wall

Cuộc đối đầu đã chuyển từ phòng thí nghiệm sang thị trường chứng khoán chỉ trong một tuần duy nhất của tháng 6 năm 2026. Anthropic ra đòn trước, công bố vào ngày 1 tháng 6 rằng họ đã đệ trình hồ sơ S-1 một cách bảo mật lên Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Hoa Kỳ (SEC). Lần gần nhất công ty được định giá vào khoảng 965 tỷ USD . "Điều này cho chúng tôi lựa chọn lên sàn sau khi SEC hoàn tất quá trình xem xét," Anthropic tuyên bố .

OpenAI theo sau đúng một tuần sau đó, vào ngày 8 tháng 6, nộp hồ sơ IPO bảo mật của riêng mình. Được định giá khoảng 852 tỷ USD, công ty đang làm việc với Goldman Sachs và Morgan Stanley cho một đợt niêm yết tiềm năng . Cả hai gia nhập SpaceX trong một đường ống siêu IPO mà các nhà phân tích tại Bloomberg ước tính có tổng giá trị lên tới 3,6 nghìn tỷ USD . Thời điểm sát nút nhau đã buộc các ngân hàng đầu tư ở Phố Wall, nhiều ngân hàng trong số đó đại diện cho cả hai công ty, phải dựng lên các rào cản thông tin nội bộ để ngăn chặn rò rỉ dữ liệu nhạy cảm giữa các nhóm giao dịch — một cơn đau đầu hậu cần thường được gọi trong ngành là "bức tường Trung Hoa" (Chinese walls).

Cuộc Chiến Doanh Thu 8 Tỷ Đô La

Một cuộc tranh chấp kế toán gay gắt đã nổ ra chỉ hai tháng trước khi các hồ sơ IPO được đệ trình, tiết lộ cách mà sự cạnh tranh giờ đây ảnh hưởng đến cả báo cáo tài chính. Vào ngày 7 tháng 4 năm 2026, Anthropic công bố họ đã đạt tỷ suất doanh thu hàng năm (annualized revenue run rate) là 30 tỷ USD, bề ngoài vượt qua con số xấp xỉ 25 tỷ USD của OpenAI . Thông báo này được thiết kế để thể hiện đà tăng trưởng thị trường, nhưng ban lãnh đạo OpenAI đã đáp trả bằng một sự phản bác trực tiếp.

Vào ngày 13 tháng 4, Giám đốc Doanh thu của OpenAI, Denise Dresser, đã gửi một bản ghi nhớ nội bộ dài bốn trang cho tất cả nhân viên, lập luận rằng con số của Anthropic đã bị thổi phồng khoảng 8 tỷ USD . Bất đồng xoay quanh một lựa chọn kỹ thuật duy nhất. Anthropic ghi nhận doanh thu trên cơ sở gộp (gross basis), tính toàn bộ số tiền khách hàng trả thông qua các nhà cung cấp đám mây như Amazon Web Services và Google Cloud . OpenAI báo cáo trên cơ sở ròng (net basis), khấu trừ phần chi phí phải trả cho đối tác của mình là Microsoft trước khi báo cáo doanh thu. Nếu lập luận của OpenAI là đúng, con số có thể so sánh của Anthropic có thể gần hơn với 22 tỷ USD .

Cuộc xung đột này có ý nghĩa chiến lược sống còn. Với việc cả hai công ty đều chịu sự giám sát gắt gao từ nhà đầu tư, định nghĩa về "doanh thu" trực tiếp định hình các câu chuyện định giá. Các nhà đầu tư tổ chức đã bị bỏ mặc để đánh giá hai bộ tuyên bố tài chính mâu thuẫn khi họ phân tích hai hồ sơ S-1 cùng một lúc .

Căng Thẳng Nội Bộ và Con Đường Phía Trước

Áp lực phải đánh bại Anthropic đã tạo ra những vết rạn nứt nội bộ tại OpenAI. Một số giám đốc điều hành được cho là đã thúc đẩy việc nộp S-1 nhanh chóng để giành lại quyền kiểm soát câu chuyện, trong khi những người khác lập luận rằng công ty chưa sẵn sàng cho sự minh bạch và giám sát của thị trường đại chúng, với cấu trúc lợi nhuận giới hạn phức tạp và mối quan hệ với Microsoft . Phe ủng hộ tốc độ cuối cùng đã giành chiến thắng, trực tiếp góp phần vào các đợt nộp hồ sơ liên tiếp trong tháng 6 .

Mối thù bắt đầu giữa những người bạn cùng nhà trong một ngôi nhà ở San Francisco năm 2016 — một cuộc tranh cãi về việc liệu nghiên cứu AI nguy hiểm nên được chia sẻ công khai hay báo cáo cho chính phủ trước — giờ đây đã tạo ra hai siêu cường AI độc lập . Altman chọn triển khai mở, nhanh chóng và quy mô thương mại. Amodei chọn sự thận trọng, nghiên cứu an toàn và phát hành có kiểm soát. Sự chia rẽ của họ đã định hình bối cảnh AI. Khi cả hai công ty tiến tới những đợt IPO lịch sử, cuộc đối đầu vẫn là một cuộc chơi có tổng bằng không, nơi điều duy nhất chắc chắn là hai CEO khó có thể nắm tay nhau trong tương lai gần.