Putin và giấc mơ 'Starlink Nga': Chòm sao vệ tinh Rassvet còn quá nhỏ để thay đổi cuộc chơi

Tình trạng chòm sao Rassvet và một tổn thất nghiêm trọng

Chương trình Rassvet đã chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai hoạt động vào ngày 23/3/2026, khi tên lửa Soyuz-2.1b phóng lô 16 vệ tinh sản xuất Rassvet-3 đầu tiên từ Sân bay vũ trụ Plesetsk . Nhiệm vụ này diễn ra sau hai đợt phóng thử nghiệm Rassvet-1 và Rassvet-2, đã đưa tổng cộng sáu vệ tinh thử nghiệm lên quỹ đạo vào các năm 2023 và 2024 .

Tuy nhiên, đến đầu tháng 6, mạng lưới non trẻ của Nga đã gặp một trở ngại. Vào khoảng ngày 9/6, Bureau 1440 xác nhận đã mất một trong 16 vệ tinh sản xuất mới phóng, theo báo cáo của nhật báo kinh doanh Nga Kommersant và các trang web theo dõi tàu vũ trụ .

Tính đến giữa tháng 6/2026, tình trạng hoạt động như sau:

• 15 trong số 16 vệ tinh sản xuất Rassvet-3 vẫn đang hoạt động.
• Tổng cộng có 21 vệ tinh trên quỹ đạo, bao gồm 15 vệ tinh sản xuất đang hoạt động cộng với 6 tàu vũ trụ thử nghiệm trước đó .

Khoảng cách về số lượng: Cần gì so với có gì?

Chòm sao vệ tinh của Nga đang ở giai đoạn phôi thai, kém xa đáng kể so với yêu cầu cho liên lạc ổn định, liên tục – điều kiện tiên quyết để điều khiển drone thời gian thực đáng tin cậy.

• Mức tối thiểu để phủ sóng quốc gia ở mức chấp nhận được: Các nhà phân tích ước tính cần khoảng 250 tàu vũ trụ là mức tối thiểu để cung cấp liên lạc chất lượng chấp nhận được, liên tục trên lãnh thổ Nga hoặc tại các vĩ độ tương đương . Với chỉ 15 vệ tinh sản xuất đang hoạt động, Nga mới chỉ đạt được 6% ngưỡng đó.
• Năng lực hoạt động đầy đủ: Lộ trình của Bureau 1440 đặt mục tiêu 288 vệ tinh vào năm 2027 để phủ sóng toàn cầu , với các kế hoạch dài hạn được chính phủ phê duyệt là 292 vệ tinh hoạt động và 91 vệ tinh dự phòng, tổng cộng 383 vệ tinh vào năm 2030 . Một số dự báo thậm chí còn phác thảo một chòm sao 900 vệ tinh vào năm 2035 .
• Để so sánh: Mạng lưới Starlink của SpaceX hiện đã vận hành hơn 9.000 vệ tinh , cung cấp khả năng phủ sóng dày đặc, độ trễ thấp mà Ukraine đang tận dụng hàng ngày cho các hoạt động drone.

Kế hoạch trước mắt đầy tham vọng nhưng phải đối mặt với thách thức về sản xuất và nhịp độ phóng. Mục tiêu cho năm 2026 được cho là khoảng 150 tàu vũ trụ, đòi hỏi một sự tăng tốc đáng kể so với mỗi một lần phóng đã thực hiện cho đến nay .

Hàm ý quân sự đối với cuộc chiến ở Ukraine

Điều khiển qua vệ tinh sẽ đại diện cho một sự thay đổi mô hình đối với chiến tranh drone của Nga nhắm vào Ukraine. Hiện tại, các lực lượng Nga chủ yếu dựa vào liên kết vô tuyến trong tầm nhìn thẳng và drone điều khiển bằng cáp quang, những thứ hạn chế nghiêm trọng tầm hoạt động và khiến người điều khiển dễ bị phản pháo. Một mạng lưới vệ tinh chức năng sẽ cho phép drone hạng nặng, tầm xa tấn công các mục tiêu cách tiền tuyến hàng trăm km với video thời gian thực và dẫn đường chính xác .

Nga hiện đã tiến hành các đợt tấn công drone quy mô lớn; Không quân Ukraine báo cáo rằng chỉ riêng trong đêm ngày 5-6/6, Nga đã phóng 272 drone các loại Shahed, Gerbera và Italmas . Điều khiển qua vệ tinh sẽ tăng cường tầm bắn và độ bền bỉ của những đợt oanh tạc này, và đặc biệt quan trọng đối với các drone tấn công nhanh hơn, dùng động cơ phản lực như S-70 Okhotnik và một số biến thể Gerbera dùng động cơ phản lực, vốn di chuyển ở tốc độ cao hơn trên những khoảng cách xa hơn, nơi việc điều khiển trong tầm nhìn thẳng là bất khả thi .

Thực tế trước mắt: Với chỉ 15 vệ tinh sản xuất trên quỹ đạo, Nga không thể cung cấp bất cứ thứ gì gần giống như phủ sóng liên tục. Chòm sao Rassvet còn nhiều năm nữa mới có thể hữu dụng cho việc điều khiển drone thời gian thực. Cho đến khi mạng lưới đạt đến khối lượng tới hạn khoảng 250 vệ tinh, dự kiến không sớm hơn năm 2027, Ukraine sẽ duy trì một lợi thế chiến thuật đáng kể nhờ khả năng tiếp cận Starlink.

Putin thừa nhận tổn thất kinh tế, hứa hẹn leo thang

Trong một sự thừa nhận công khai hiếm hoi tại cùng cuộc họp ngày 12/6, Putin thừa nhận rằng chiến dịch tấn công tầm xa ngày càng gia tăng của Ukraine đang có tác động rõ rệt. Ông tuyên bố rằng các cuộc tấn công bằng drone của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu, kho nhiên liệu và các mục tiêu kinh tế khác đang "giáng đòn vào nền kinh tế và xã hội Nga" . Ông cáo buộc Ukraine cố gắng "chia rẽ xã hội của mình" thông qua áp lực tâm lý và thiệt hại kinh tế .

Để đáp trả, Putin hứa sẽ tăng cường các cuộc tấn công của Moscow vào hạ tầng Ukraine, bao gồm các mục tiêu năng lượng, định hình đó là một sự trả đũa trực tiếp đang diễn ra và sẽ tiếp tục .
Áp lực kinh tế là có thật. Kể từ đầu năm, khoảng 21 trong số 38 nhà máy lọc dầu lớn của Nga đã bị tấn công bởi các cuộc không kích của Ukraine, gây ra tình trạng thiếu nhiên liệu cục bộ và xếp hàng dài tại các trạm xăng . Các chỉ số kinh tế rộng hơn cho thấy áp lực ngày càng sâu sắc: đầu tư vốn cố định của Nga giảm 14,3% so với cùng kỳ năm trước trong quý I/2026, và lợi nhuận kinh tế giảm thêm 26% trong cùng kỳ .

Tuyên bố của Putin là một tín hiệu rõ ràng về quỹ đạo của cuộc chiến – cả hai bên đều đang chạy đua để tăng cường năng lực tấn công tầm xa, với mạng lưới vệ tinh là xương sống then chốt. Hiện tại, Nga đang bị tụt lại phía sau một cách đáng kể trong cuộc đua đó.