Bên Trong Cuộc Đại Phẫu AI Đầy Đau Đớn của Meta: 145 Tỉ USD, 8.000 Vụ Sa Thải và Những Sai Lầm Mark Zuckerberg Cuối Cùng Đã Nhận

Trong một bản ghi nhớ nội bộ gửi nhân viên vào ngày 12 tháng 6 năm 2026, Mark Zuckerberg đã có một lời thừa nhận hiếm hoi: quá trình chuyển đổi AI của Meta đã bị hủy hoại bởi những “sai lầm”. Lời thú nhận đi kèm với lời hứa về sự ổn định sau một cuộc tái cấu trúc đầy biến động, được đưa ra khi công ty đang vật lộn với hậu quả của các đợt sa thải hàng loạt, việc điều chuyển bắt buộc giữa các bộ phận, chi phí leo thang chóng mặt và sự mất mặt công khai trong cộng đồng AI mã nguồn mở . Dưới đây là cái nhìn chi tiết về những gì Meta đã làm sai, quy mô của sự gián đoạn, và bối cảnh cạnh tranh đã thúc đẩy cuộc đại tu đầy rủi ro này.

Những Sai Lầm Mark Zuckerberg Đã Thừa Nhận

Bản ghi nhớ mà Reuters có được mang giọng điệu vừa hối lỗi vừa hướng tới tương lai. “Với sự phức tạp của những quá trình chuyển đổi này, chúng tôi đã phạm sai lầm và gần như chắc chắn sẽ còn phạm thêm nhiều sai lầm nữa,” Zuckerberg viết, đồng thời cam kết sẽ đảm bảo phần còn lại của năm 2026 mang lại “càng nhiều sự ổn định càng tốt” .

Lời thừa nhận tập trung vào hai thất bại cốt lõi:

• Việc Thực Thi Tái Cấu Trúc Gây Xáo Trộn: Zuckerberg mô tả đợt tái tổ chức AI trên diện rộng là “gây xáo trộn” cho nhiều nhân viên, một sự ngầm thừa nhận rằng tốc độ và tính chất ép buộc của những thay đổi này đã gây ra tổn thất lớn về mặt con người .
• Khủng Hoảng Uy Tín với Llama 4: Một sai lầm rõ ràng hơn liên quan đến mô hình mã nguồn mở chủ lực của Meta. Ngay sau khi ra mắt, các chuyên gia kiểm tra độc lập phát hiện ra rằng phiên bản công khai của Llama 4 có hiệu suất kém hơn đáng kể so với phiên bản tùy chỉnh mà Meta đã nộp cho các bảng xếp hạng benchmark. LMArena, một bảng xếp hạng AI uy tín, đã xác nhận sự khác biệt này và cập nhật chính sách của họ. Sự cố này làm tổn hại nghiêm trọng danh tiếng của Meta như một nhà vô địch về AI mã nguồn mở . Yann LeCun, người sau đó từ chức Giám đốc Khoa học AI của Meta, nói với tờ Financial Times rằng công ty đã “làm đẹp” một số chỉ số hiệu suất của Llama 4 .

Quy Mô Của Sự Xáo Trộn Nhân Sự: Sa Thải và Điều Chuyển

Đằng sau ngôn từ ngoại giao của bản ghi nhớ là một trong những cuộc tái cấu trúc doanh nghiệp sâu rộng nhất trong lịch sử ngành công nghệ gần đây. Vào tháng 5 năm 2026, Meta đã thực thi một kế hoạch nhiều giai đoạn, tác động đến khoảng 20% lực lượng lao động của mình .

• Sa Thải: Meta đã cắt giảm khoảng 8.000 vị trí, tương đương 10% lực lượng lao động toàn cầu. Đợt cắt giảm bắt đầu vào ngày 20 tháng 5 và được triển khai theo ba giai đoạn, bắt đầu từ 4 giờ sáng theo giờ địa phương cho những nhân viên bị ảnh hưởng, giáng đòn mạnh vào các đội ngũ kỹ thuật và sản phẩm. Các nhóm về tính toàn vẹn, an ninh mạng và thiết kế nội dung cũng bị ảnh hưởng đáng kể .
• Điều Chuyển Bắt Buộc: Vài ngày trước đợt sa thải, Giám đốc Nhân sự Janelle Gale đã thông báo cho 7.000 nhân viên rằng họ bị điều chuyển sang các bộ phận mới tập trung vào AI. Những sự điều chuyển này rõ ràng là không có sự lựa chọn. Các cấu trúc mới bao gồm các nhóm làm việc về một tác nhân AI nội bộ tên là Hatch và cơ sở hạ tầng đám mây, với yêu cầu về “cấu trúc thiết kế AI bản địa” và hệ thống phân cấp quản lý được tinh giản hóa .
• Đóng Các Vị Trí Tuyển Dụng: Thêm vào đó, khoảng 6.000 vị trí đang tuyển dụng đã lặng lẽ bị đóng lại, triệt tiêu các lựa chọn di chuyển nội bộ cho nhiều nhân viên. Khi cộng gộp lại, các đợt sa thải, điều chuyển và đóng vị trí tuyển dụng đồng nghĩa với việc có khoảng 15.000–20.000 người đã rời đi hoặc bị đẩy vào những công việc mới, xa lạ .

Tinh Thần Nhân Viên và Những Mâu Thuẫn Nội Bộ

Sự biến động này đã tạo ra một cuộc khủng hoảng sâu sắc về tinh thần bên trong công ty, ngay cả khi Meta tiếp tục công bố lợi nhuận hàng quý cao. Các nhân viên đã lên tiếng lo ngại về một số yếu tố :

• Tái cấu trúc dựa trên AI và tính chất ép buộc của việc thay đổi vai trò, một số người mô tả nội bộ quá trình này giống như bị “trưng dụng” vào vị trí mới .
• Việc áp dụng phần mềm giám sát nơi làm việc.
• Những thay đổi về cơ cấu lương thưởng.
• Cảm giác lo âu lan tỏa và sự suy giảm lòng tin vào ban lãnh đạo, với nhiều người đặt câu hỏi về sự an toàn công việc bất chấp lời hứa không có thêm sa thải toàn công ty nào trong năm 2026 từ ông Zuckerberg .

Mâu thuẫn không chỉ giới hạn ở cấp nhân viên. Sự xuất hiện của Alexandr Wang, 28 tuổi, với tư cách Giám đốc AI đã dẫn đến những xung đột được báo cáo với các cựu binh lâu năm của Meta như Chris Cox và Andrew Bosworth. Meta đã chính thức phủ nhận những xung đột này, nhưng căng thẳng được báo cáo đã làm nổi bật sự va chạm văn hóa giữa đội ngũ lãnh đạo mạng xã hội lâu đời và các nhóm AI mang phong cách khởi nghiệp đầy tham vọng được đưa về để tăng tốc tiến độ .

Chi Tiêu Kỷ Lục Cho AI Giữa Lúc Phố Wall Hoài Nghi

Trọng tâm tài chính của sự hỗn loạn này là một kế hoạch chi tiêu với quy mô chưa từng có. Meta đã hai lần nâng dự báo chi tiêu vốn cho năm 2026, lần đầu lên khoảng 115–135 tỉ USD vào tháng 1, và sau đó lên 125–145 tỉ USD trong cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh quý 1 vào tháng 4 .

Con số này thể hiện mức tăng gần 73% so với 72,2 tỉ USD đã chi vào năm 2025, và gần gấp đôi tổng chi tiêu vốn của công ty trong cả năm 2025. Khoản chi này được thúc đẩy bởi việc mở rộng lớn các trung tâm dữ liệu, giá linh kiện tăng cao và các cam kết về cơ sở hạ tầng, bao gồm một quan hệ đối tác trị giá hàng tỉ đô la với Amazon Web Services .

Phản ứng của thị trường là ngay lập tức và tiêu cực. Vào ngày 29 tháng 4 năm 2026, sau bản sửa đổi chi tiêu vốn, cổ phiếu của Meta đã trượt 6–7% trong phiên giao dịch sau giờ đóng cửa. Các nhà phân tích và nhà đầu tư bày tỏ “mối lo ngại sâu sắc về cuộc chi tiêu khổng lồ cho AI”, so sánh một cách cay đắng với hàng tỉ đô la đã mất trong canh bạc vũ trụ ảo (metaverse) của Meta . Sự thèm khát tài chính lớn đến mức tờ Financial Times đưa tin ban quản lý của Meta đang cân nhắc một đợt phát hành quyền mua cổ phiếu — một hình thức tăng vốn góp — để giúp tài trợ cho việc xây dựng AI .

Áp Lực Cạnh Tranh Thúc Đẩy Cuộc Đại Tu

Những biện pháp quyết liệt này là phản ứng trực tiếp trước một thực tế cạnh tranh khốc liệt. Cuộc tái cấu trúc của Meta được thiết kế rõ ràng để thu hẹp khoảng cách với những người dẫn đầu AI tiên phong là OpenAI, Alphabet (Google/DeepMind) và Anthropic .

Vị thế của Meta suy yếu sau khi họ đổ hàng tỉ đô la vào một mô hình nền tảng thế hệ tiếp theo, có tên mã là Avocado và tên chính thức là Muse Spark, chỉ để rồi trì hoãn việc phát hành vì các vấn đề về hiệu suất. Công ty nhận thấy mô hình này không đạt yêu cầu trong các bài kiểm tra nội bộ về lập luận, viết mã và viết lách .

Kết hợp với tranh cãi về bảng xếp hạng của Llama 4, những thất bại này đã nới rộng khoảng cách với các đối thủ đang triển khai các mô hình mã nguồn đóng tinh vi như dòng GPT của OpenAI và Claude của Anthropic. Đối với một công ty đã đặt thương hiệu AI của mình vào vai trò lãnh đạo mã nguồn mở, đòn giáng vào uy tín này đặc biệt nặng nề . Toàn bộ cuộc tái tổ chức — từ 145 tỉ USD cho cơ sở hạ tầng đến cuộc đại phẫu nhân sự ép buộc — là một canh bạc rằng Meta có thể giành lại chỗ đứng của mình trong một cuộc đua mà việc tụt lại phía sau không phải là một lựa chọn.