Chiến Tranh Iran Đã 'Tiếp Lửa' Cho Thị Trường Xe Điện Châu Âu Tháng 5/2026

Thị trường xe điện châu Âu đã đạt đến một bước ngoặt quan trọng vào tháng 5 năm 2026. Cuộc xung đột tại Iran, bắt đầu từ cuối tháng 2, đã đẩy giá dầu toàn cầu lên cao và thay đổi căn bản bài toán kinh tế cho người mua xe châu Âu. Điều xảy ra sau đó là một cơn sốt đăng ký xe thuần điện (BEV) mạnh mẽ đến mức gây căng thẳng cho năng lực sản xuất, phá vỡ hàng loạt kỷ lục quốc gia, và phơi bày sự căng thẳng ngày càng lớn giữa thực tế thị trường và các quy định của chính phủ. Động lực này không chỉ dừng lại ở những chiếc xe; nó báo hiệu một sự tăng tốc rộng lớn hơn trong quá trình chuyển đổi năng lượng của lục địa này khỏi nhiên liệu hóa thạch.

Làn sóng đăng ký xe điện trên toàn châu lục

Các số liệu thống kê trên khắp châu Âu thực sự rất ấn tượng. Trong tháng 4 năm 2026, lượng đăng ký BEV đã tăng vọt 42% so với cùng kỳ năm ngoái, chiếm 23% thị phần, trong khi xe plug-in hybrid đóng góp thêm 10% thị phần vào tổng số xe điện hóa . Đức, thị trường ô tô lớn nhất châu Âu, chứng kiến lượng đăng ký BEV tăng 41% trong tháng 4, lên 64.400 chiếc, nâng tổng số đăng ký từ đầu năm lên 224.000 chiếc, cũng tăng 41% .

Đây là một phần của sự dịch chuyển bền vững và rộng lớn hơn. Trên toàn Liên minh châu Âu (EU), BEV chiếm 19,7% tổng số đăng ký xe mới trong bốn tháng đầu năm, tăng từ mức 15,3% của một năm trước đó, với gần 747.000 xe mới được đăng ký . Xu hướng này hiện diện trên khắp lục địa: Ý ghi nhận mức tăng mạnh nhất trong quý đầu tiên, khoảng 66%, trong khi Pháp và Tây Ban Nha theo sau với mức tăng trưởng lần lượt là 51% và 42% . Na Uy vẫn là quốc gia dẫn đầu toàn cầu, với BEV chiếm 97,8% tổng số đăng ký mới trong tháng 5 .

Tại Anh, diễn biến thị trường thực sự nổi bật. Lượng đăng ký BEV đã tăng 34,2% so với cùng kỳ trong tháng 5 năm 2026, đạt mức thị phần kỷ lục 27,3% – tỷ lệ hàng tháng cao nhất trong năm . Điều này đẩy thị phần BEV từ đầu năm lên 23,9%, và thị trường xe mới nói chung đã có tháng 5 mạnh nhất kể từ năm 2019 .

Chiến tranh Iran: Cú sốc giá nhiên liệu viết lại logic của người tiêu dùng

Chất xúc tác cho cơn sốt này là không thể nhầm lẫn: cuộc chiến tranh Iran. Xung đột đã làm gián đoạn nguồn cung dầu khí từ Vịnh Ba Tư ở quy mô chưa từng có, phong tỏa khoảng 20% nguồn cung dầu đường biển của thế giới qua eo biển Hormuz . Giá dầu Brent thô, vốn dao động quanh mức 72-73 USD/thùng trước chiến tranh, đã tăng vọt lên mức trung bình 103 USD vào tháng 3 và đạt đỉnh 126 USD . Kết quả ngay lập tức là giá xăng và dầu diesel trên khắp châu Âu tăng mạnh .

Người tiêu dùng đã phản ứng một cách dứt khoát. Chỉ riêng trong tháng 3, lượng đăng ký BEV trên 15 thị trường chủ chốt của châu Âu đã tăng vọt 51% so với cùng kỳ, lên 224.000 chiếc, một sự tăng đột biến mà các nhà phân tích liên hệ trực tiếp với sự leo thang của chi phí nhiên liệu . Một báo cáo của Reuters vào tháng 5 xác nhận rằng giá nhiên liệu tăng cao do xung đột đang thúc đẩy sự gia tăng đáng kể doanh số bán cả xe điện mới và đã qua sử dụng trên khắp lục địa . Các nền tảng trực tuyến ở Anh, Đức, Pháp và Tây Ban Nha đã ghi nhận sự gia tăng mạnh mẽ về lượng yêu cầu tìm hiểu về xe điện ngay sau khi chiến tranh bắt đầu .

Cú sốc giá này xảy ra chỉ bốn năm sau khi cuộc xâm lược Ukraine của Nga đã phơi bày sự tổn thương của châu Âu trước việc nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch. Cuộc xung đột Iran đã khuếch đại động lực tách khỏi dầu mỏ, thúc đẩy cả người tiêu dùng và chính phủ coi xe điện và năng lượng tái tạo như những công cụ đảm bảo an ninh năng lượng hơn là chỉ đơn thuần là chính sách môi trường .

Renault chạm trần sản xuất khi nhu cầu vượt xa năng lực

Không ở đâu sự mất cân đối cung-cầu lại rõ rệt như tại Renault. Vào ngày 10 tháng 6, CEO của Tập đoàn Renault, ông Francois Provost, tiết lộ rằng lượng đơn đặt hàng xe điện của công ty đã tăng vọt 50% tại các thị trường chủ chốt bao gồm Pháp và Đức kể từ khi chiến tranh Iran bắt đầu . Cơn sốt này mạnh đến mức nhu cầu đang vượt quá năng lực sản xuất hiện tại của công ty.

Ông Provost tuyên bố rằng mặc dù Renault không gặp vấn đề trước mắt nào về nguồn cung pin, các nhà cung cấp của họ đang hoạt động vượt công suất do chiến tranh, buộc công ty phải nỗ lực hết sức để theo kịp . Renault đã bắt đầu cân nhắc các ca sản xuất bổ sung tại các cơ sở sản xuất xe điện của mình ở Douai và Maubeuge tại Pháp, và cũng đang khám phá các loại pin hóa học rẻ hơn để làm cho xe của mình có giá cả phải chăng hơn .

Sự căng thẳng về sản xuất này không hoàn toàn mới. Mẫu xe điện Renault R5 đã từng làm quá tải dây chuyền sản xuất của nhà máy Douai sau khi ra mắt, đứng đầu thị trường xe điện Pháp năm 2025 và buộc phải tăng ca đêm cũng như tăng cường nhân sự chỉ để theo kịp . Chiến tranh Iran đã biến một môi trường nhu cầu mạnh mẽ thành một cuộc khủng hoảng năng lực sản xuất cấp tính. Nhìn chung, doanh số xe điện của Renault đã tăng 46,3% so với cùng kỳ trong quý 1 năm 2026, chiếm 4,8% tổng lượng xe điện tại châu Âu .

Quy định ZEV của Anh: Một tháng kỷ lục và khoảng cách chính sách ngày càng lớn

Tháng 5 xuất sắc của Anh đã tạo ra một nghịch lý. Trong khi BEV chiếm 27,3% thị trường kỷ lục, Quy định Xe Không Phát thải (ZEV Mandate) của chính phủ yêu cầu 33% doanh số xe mới phải là xe không phát thải vào năm 2026, tăng lên 38% vào năm 2027 . Tính từ đầu năm, BEV chỉ đạt 23,9% lượng đăng ký, để lại một khoảng cách dai dẳng khoảng 6 điểm phần trăm so với lộ trình quy định .

Khoảng cách này đã trở thành một điểm nóng chính trị. Giám đốc điều hành Hiệp hội các nhà sản xuất và kinh doanh ô tô (SMMT), Mike Hawes, đã gọi việc xem xét lại quy định ZEV là "cần thiết" vào tháng 6, lập luận rằng các giả định làm nền tảng cho nó "không còn phù hợp" trong một thị trường bị định hình bởi biến động địa chính trị và nhu cầu không đồng đều . Cơ quan đại diện ngành này đã cảnh báo rằng hàng tỷ bảng Anh chiết khấu mà các nhà sản xuất sử dụng để kích cầu xe điện là không bền vững và các mục tiêu leo thang của quy định có nguy cơ gây tổn hại đến khả năng tồn tại của ngành .

Các nhóm môi trường và nhà phân tích năng lượng đã phản đối, cảnh báo rằng việc làm suy yếu các mục tiêu sẽ có nguy cơ dẫn đến "chi phí cao hơn và an ninh năng lượng kém hơn" vào đúng thời điểm cuộc xung đột Iran đã chứng minh sự nguy hiểm của sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch . Cuộc tranh luận này đặt nước Anh vào ngã ba đường chính sách, nơi doanh số kỷ lục cung cấp luận cứ cho cả hai bên – bằng chứng cho việc quá trình chuyển đổi đang tăng tốc và minh chứng cho khoản trợ giá khổng lồ vẫn cần thiết để đi đúng lộ trình.

Sự dịch chuyển cấu trúc: Trung Quốc, năng lượng tái tạo và viễn cảnh hậu dầu mỏ

Tác động của chiến tranh Iran đã mở rộng vượt xa các con số đăng ký hàng tháng. Nó đã thúc đẩy một sự chuyển đổi cấu trúc trong bối cảnh năng lượng và ô tô của châu Âu.

Các thương hiệu xe điện Trung Quốc tiếp tục giành được chỗ đứng trong bốn tháng đầu năm 2026, gia tăng thị phần của họ khi lượng đăng ký BEV của EU tăng lên . Sự kết hợp giữa giá cả cạnh tranh, dải sản phẩm mở rộng và sự nhạy cảm cao độ của người tiêu dùng châu Âu đối với chi phí nhiên liệu đã tạo ra một môi trường lý tưởng cho các nhà sản xuất Trung Quốc củng cố chỗ đứng của họ tại châu Âu.

Trong khi đó, cuộc xung đột làm sâu sắc thêm quyết tâm của châu Âu trong việc cắt giảm nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch. Các nhà phân tích báo cáo rằng chiến tranh đang thúc đẩy đầu tư vào năng lượng gió, mặt trời và lưu trữ năng lượng trên khắp châu Âu và châu Á, giống như cách cuộc xâm lược Ukraine năm 2022 của Nga đã kích hoạt một cuộc chạy đua năng lượng tái tạo . Khối lượng nhập khẩu nhiên liệu hóa thạch của Liên minh châu Âu được dự báo sẽ giảm nhanh hơn dự kiến trước đây như một kết quả trực tiếp của cuộc xung đột .

Sự hội tụ của các lực lượng này – bất ổn địa chính trị, nhu cầu xe điện tăng vọt, sự mở rộng xuất khẩu của Trung Quốc và sự phát triển nhanh chóng của năng lượng tái tạo – có nghĩa là đến tháng 5 năm 2026, thị trường ô tô châu Âu không còn đơn giản là đang chuyển đổi sang điện khí hóa. Nó đang được định hình lại với tốc độ cao bởi một cuộc chiến tranh năng lượng đã biến bài toán kinh tế cho xe điện từ một đề xuất dài hạn thành một yêu cầu cấp bách trước mắt đối với người tiêu dùng.