Trọng tài Somalia bị Mỹ cấm dự World Cup được UEFA trao quyền điều khiển Siêu cúp Châu Âu

Trọng tài người Somalia, Omar Abdulkadir Artan, đang đứng trước cơ hội lịch sử trở thành quan chức đầu tiên của đất nước mình điều khiển một trận đấu tại World Cup bóng đá nam — cho đến khi Cơ quan Hải quan và Bảo vệ Biên giới Mỹ (CBP) chặn anh lại tại Sân bay Quốc tế Miami vào ngày 6 tháng 6 năm 2026. Những gì diễn ra sau đó là một chuỗi sự kiện chớp nhoáng: bị giam giữ, căng thẳng ngoại giao, sự chào đón như một người hùng dân tộc, và một bước ngoặt sự nghiệp đầy bất ngờ khi anh được trao một trong những nhiệm vụ trọng tài danh giá nhất của bóng đá Châu Âu.

Lời từ chối ngay tại cửa ngõ

Artan đến Miami trên chuyến bay từ Istanbul với một thị thực hợp lệ và hộ chiếu ngoại giao. Anh là một trong 52 trọng tài được FIFA tuyển chọn và từng đoạt danh hiệu Trọng tài xuất sắc nhất Châu Phi năm 2025 . Tuy nhiên, ngay khi hạ cánh, các nhân viên CBP đã giam giữ anh trong suốt 11 giờ đồng hồ trước khi xác định anh không được phép nhập cảnh vì "những lo ngại trong quá trình thẩm tra" . Anh ngay lập tức bị đưa lên chuyến bay trở về Somalia qua Istanbul trong cùng ngày .

Một quan chức Mỹ giấu tên sau đó nói với ESPN rằng Artan bị từ chối nhập cảnh vì có "mối liên hệ với các thành viên bị tình nghi thuộc các tổ chức khủng bố" . Andrew Giuliani, giám đốc điều hành Lực lượng Đặc nhiệm FIFA của Nhà Trắng, cho biết quyết định này được đưa ra vì "những lý do rất chính đáng" nhưng từ chối giải thích thêm . Somalia là một trong 12 quốc gia nằm trong danh sách hạn chế đi lại của chính quyền Trump , càng làm tăng thêm căng thẳng địa chính trị cho vụ việc.

FIFA lùi bước

FIFA xác nhận Artan sẽ không được tập luyện hay điều khiển bất kỳ trận đấu nào tại giải đấu, chính thức loại anh khỏi danh sách trọng tài . Một phát ngôn viên của tổ chức này cho biết FIFA "không can thiệp vào thủ tục nhập cư của các quốc gia đăng cai" và họ đã được thông báo rằng tình trạng của Artan sẽ không thay đổi trong thời gian tới . Ngay trước thềm giải đấu, Chủ tịch FIFA Gianni Infantino đã trực tiếp đề cập đến tranh cãi này, yêu cầu người hâm mộ "hãy bình tĩnh và thư giãn", đồng thời thừa nhận ông không có quyền lực để đảo ngược quyết định của chính phủ Mỹ .

Chào đón người hùng tại Mogadishu

Khi Artan đáp xuống Somalia vào ngày 10 tháng 6, hàng nghìn người ủng hộ đã tập trung tại sân bay Mogadishu và một sân vận động địa phương để chào đón anh. Đám đông vẫy cờ và giương cao những tấm biểu ngữ tôn vinh anh như một biểu tượng quốc gia . Liên đoàn Bóng đá Somalia cùng các quan chức chính phủ Somalia đã tham gia buổi đón tiếp, công khai lên án quyết định từ chối của Mỹ là bất công và mang tính phân biệt đối xử . Bản thân Artan trả lời tờ The New York Times rằng việc bắt chính một trận đấu tại World Cup lẽ ra sẽ là "một thành tựu mang ý nghĩa to lớn đối với tất cả người dân Somalia" .

Đòn đáp trả của UEFA

Phản ứng mạnh mẽ nhất mang tính thể chế đến từ Liên đoàn Bóng đá Châu Âu (UEFA). Chỉ vài ngày sau khi FIFA loại anh, vào ngày 11 tháng 6, UEFA đã chỉ định Artan làm trọng tài chính cho trận Siêu cúp Châu Âu vào tháng 8, nơi có sự góp mặt của Paris Saint-Germain . Sự bổ nhiệm này được nhìn nhận rộng rãi như một hành động thể hiện tình đoàn kết có chủ đích — một lời quở trách mạnh mẽ đến quyết định của Mỹ và là thông điệp rằng Artan vẫn có vị thế vững chắc trong cộng đồng trọng tài toàn cầu.

Phản ứng rộng hơn và những lo ngại về tiền lệ

Vụ việc đã vấp phải sự chỉ trích dữ dội từ các tổ chức nhân quyền và thể thao. Tờ Le Monde cảnh báo sự từ chối này đã tạo ra "một tiền lệ nguy hiểm" trước thềm Thế vận hội Los Angeles 2028 . Chính quyền Trump vẫn giữ nguyên lập trường của mình, viện dẫn các kết quả thẩm tra không được tiết lộ và vị thế của Somalia trong danh sách hạn chế đi lại . Trường hợp của Artan nhanh chóng trở thành tâm điểm của cuộc căng thẳng đang diễn ra giữa quản trị thể thao quốc tế và hoạt động thực thi nhập cư của quốc gia đăng cai.