Eurozone Đối Mặt Bóng Ma Lạm Phát Đình Trệ: ECB Tăng Lãi Suất Lần Đầu Kể Từ 2023

Ngày 11 tháng 6 năm 2026, các bộ trưởng tài chính eurozone đã nhóm họp tại Luxembourg dưới bóng đen của một cuộc khủng hoảng địa chính trị, làm thay đổi căn bản quỹ đạo kinh tế của khối. Xung đột tại Trung Đông và sự tắc nghẽn eo biển Hormuz sau đó đã gây ra một cú sốc nguồn cung năng lượng lịch sử, đẩy giá dầu lên đỉnh điểm 126 USD/thùng vào tháng 3 . Kết quả là sự kết hợp tàn khốc giữa tăng trưởng chậm lại và lạm phát tái bùng phát, buộc Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) phải có bước ngoặt chính sách mang tính quyết định. Chủ tịch Eurogroup, ông Kyriakos Pierrakakis, đã đưa ra một thông điệp kép đầy nghiêm khắc: eurozone đang chịu áp lực lạm phát đình trệ nghiêm trọng, nhưng nền kinh tế của khối vẫn đang trụ vững, và phản ứng chính sách cần phải vừa chính xác như một ca phẫu thuật, vừa phải có sự phối hợp đồng bộ.

Chẩn đoán: "Lạm phát đi lên, tăng trưởng đi xuống"

Ông Pierrakakis đã mô tả tình hình kinh tế một cách thẳng thắn là kịch bản "lạm phát đi lên, tăng trưởng đi xuống, một cú sốc đình lạm" . Dự báo mùa xuân của Ủy ban Châu Âu, được công bố chỉ vài tuần trước đó, đã hạ dự báo tăng trưởng eurozone xuống chỉ còn 0,9% trong năm 2026 và 1,2% vào năm 2027, những con số mà ông Pierrakakis lưu ý là "thấp hơn các dự báo trước đây nhưng còn xa mới là một kịch bản suy thoái" . Cùng lúc đó, ước tính sơ bộ từ Eurostat cho thấy lạm phát eurozone ở mức 3,0% trong tháng 5, phần lớn được thúc đẩy bởi mức tăng 10,9% so với cùng kỳ năm trước của giá năng lượng .

Bất chấp những con số này, ông Pierrakakis đã phản bác lại những cái mác đáng báo động nhất. Ông khẳng định eurozone không rơi vào một cuộc khủng hoảng đình lạm toàn diện, mà đang "vận hành trong một phạm vi tăng trưởng" trong khi phải đối mặt với những xu hướng đình lạm không thể phủ nhận . Lập luận của ông dựa trên sức chống chịu của thị trường lao động – với tỷ lệ thất nghiệp ở mức thấp kỷ lục – và khả năng đã được chứng minh của khối trong việc hấp thụ các cú sốc bên ngoài nghiêm trọng kể từ năm 2022 .

Nguyên nhân: Sự tắc nghẽn tại eo biển Hormuz

Nguyên nhân trực tiếp của cú sốc giá cả này là sự gián đoạn của một trong những tuyến hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Khoảng 20% sản lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới thường đi qua eo biển Hormuz, nhưng hoạt động vận tải biển đã gần như tê liệt kể từ khi xung đột Mỹ-Iran nổ ra . Ông Pierrakakis trước đó đã nhận định việc mở cửa trở lại eo biển này là "quan trọng tối cao" trước thềm cuộc họp bộ trưởng tài chính G7 vào tháng 5 . Tuy nhiên, đến đầu tháng 6, Iran đã đình chỉ các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ và tuyên bố sẽ đóng cửa hoàn toàn eo biển, một lần nữa đẩy giá dầu thô tăng vọt và dập tắt hy vọng về một giải pháp ngoại giao nhanh chóng .

"Sự không chắc chắn đang bao trùm", ông Pierrakakis phát biểu sau một cuộc họp Eurogroup trước đó, thừa nhận rằng cuộc khủng hoảng vùng Vịnh tác động đến mọi thứ, từ giá năng lượng đến nguyên liệu chiến lược .

Phản ứng chính sách: Bước ngoặt của ECB và lời cảnh báo về kỷ luật tài khóa

Ngân hàng Trung ương Châu Âu đã hành động ngay trong ngày diễn ra cuộc họp tại Luxembourg. ECB đã tăng cả ba mức lãi suất chủ chốt thêm 25 điểm cơ bản, nâng lãi suất tiền gửi từ 2,00% lên 2,25%. Đây là lần tăng lãi suất đầu tiên của ECB kể từ năm 2023, biến nó trở thành ngân hàng trung ương lớn đầu tiên nối lại chu kỳ thắt chặt để ứng phó với cú sốc năng lượng mới . Hội đồng Thống đốc ECB cho biết quyết định này "vững chắc qua ba kịch bản khác nhau" được thiết kế để đảm bảo lạm phát ổn định ở mức mục tiêu trung hạn 2% . Thị trường tài chính nhanh chóng định giá thêm ít nhất một đợt tăng 0,25 điểm phần trăm nữa, trong khi một số nhà phân tích dự đoán sẽ có tổng cộng ba đợt tăng vào mùa xuân năm 2027 .

Quan trọng hơn, ông Pierrakakis đã dùng cuộc họp này để nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp giữa chính sách tài khóa và tiền tệ. "Chính sách tài khóa trên toàn khu vực đồng euro phải bổ trợ cho nỗ lực kiềm chế lạm phát của ECB", ông nói với Euronews, và "không được mâu thuẫn" với lộ trình thắt chặt của ngân hàng trung ương . Ông kêu gọi các quốc gia thành viên "áp dụng các bài học trong quá khứ: thực hiện các biện pháp có mục tiêu, tạm thời và phù hợp" để hỗ trợ những nhóm dễ bị tổn thương nhất mà không làm tăng thêm áp lực lạm phát trên diện rộng .

Công cụ khác: Độc lập năng lượng thông qua linh hoạt tài khóa

Ngoài chính sách tiền tệ, ông Pierrakakis đã mạnh mẽ ủng hộ sáng kiến của Ủy ban Châu Âu nhằm nới lỏng các quy tắc tài khóa để đẩy nhanh các khoản đầu tư liên quan đến năng lượng. Ông gọi động thái này là "hoàn toàn hợp lý", trích dẫn các phát hiện của IMF rằng tác động kinh tế của cuộc khủng hoảng năng lượng đã thấp hơn 12% nhờ các khoản đầu tư năng lượng được thực hiện từ năm 2022 .

Đây không chỉ là một biện pháp chiến thuật, mà là một sự điều chỉnh mang tính chiến lược. Các nhà phân tích và quan chức ngầm thừa nhận một sai sót trong chiến lược năng lượng của châu Âu thời kỳ hậu 2022. Bằng cách thay thế thành công khí đốt Nga bằng khí LNG toàn cầu và nhập khẩu qua đường ống từ Trung Đông, châu Âu đã đánh đổi rủi ro địa chính trị này lấy một rủi ro khác, chuyển sự phụ thuộc của mình sang eo biển Hormuz mà không xây dựng đủ năng lực tái tạo trong nước và kho dự trữ chiến lược để tự bảo vệ mình. Ông Pierrakakis định hình giải pháp trên phương diện chủ quyền: "Năng lượng giá cả phải chăng là nguyên liệu thô cho sức cạnh tranh của châu Âu. Mỗi đồng euro đầu tư vào độc lập năng lượng là một khoản đầu tư cho chủ quyền của chúng ta" .

Lời kêu gọi "chơi tấn công" này, như ông Pierrakakis đã thúc giục Nghị viện Châu Âu vài tuần trước đó, có nghĩa là phải đối mặt trực diện với những điểm yếu về cấu trúc của lục địa này . Cuộc khủng hoảng tháng 6 năm 2026 đã làm rõ rằng khả năng phục hồi trong việc kiểm soát các triệu chứng là chưa đủ nếu không có sự thay đổi cơ bản trong chính sách năng lượng chiến lược.