IPO 75 tỷ USD của SpaceX Đưa Elon Musk Thành Nghìn Tỷ Phú Đầu Tiên – Chuyện Đã Xảy Ra Như Thế Nào?

Giao dịch bắt đầu trên sàn Nasdaq với mã chứng khoán SPCX vào ngày 12/6, ngay lập tức đi vào lịch sử . Khoản tiền huy động này đã phá vỡ kỷ lục IPO trước đó do Saudi Aramco nắm giữ, với 29,4 tỷ USD huy động trong lần ra mắt năm 2019 – một con số mà SpaceX đã vượt qua gấp hơn 2,5 lần .

Riêng cấu trúc của thương vụ này cũng đã là một điều khác thường đối với một đợt chào bán tầm cỡ. SpaceX đã bỏ qua quy trình xây dựng sổ lệnh với biên độ giá truyền thống và đưa ra mức giá cố định 135 USD, một sự khác biệt so với thông lệ, nhấn mạnh nhu cầu cực kỳ lớn từ thị trường. Các báo cáo chỉ ra rằng sổ lệnh đã thu hút khoảng 150 tỷ USD tiền đặt mua từ rất lâu trước khi chốt giá cuối cùng .

Cột Mốc Nghìn Tỷ USD

Trước đợt IPO này, khối tài sản của Musk đã tạo ra khoảng cách lớn nhất giữa vị trí thứ nhất và thứ hai trên mọi bảng xếp hạng giàu có toàn cầu trong lịch sử. Ước tính thời gian thực của Forbes đặt giá trị tài sản ròng của ông vào khoảng 788 tỷ USD đến 811 tỷ USD vào đầu tháng 6/2026, trong khi Chỉ số Tỷ phú Bloomberg, vốn thận trọng hơn, ước tính con số này gần 722 tỷ USD . Sự khác biệt này phần lớn phản ánh những bất đồng về phương pháp định giá cổ phần tại các công ty tư nhân.

Chính đợt IPO của SpaceX đã giải quyết sự bất đồng đó. Khoảng 42% cổ phần của Musk trong SpaceX được định giá xấp xỉ 866,5 tỷ USD theo bản cáo bạch IPO. Kết hợp với khoảng 12% cổ phần của ông tại Tesla, khi đó trị giá khoảng 355 tỷ USD, phép toán đơn giản này đã đẩy giá trị tài sản của ông vượt qua ngưỡng một nghìn tỷ đô la .

Nhiều hãng tin tài chính đã đồng loạt đưa tin vào ngày 12/6 rằng giá trị tài sản ròng của Musk đã vượt 1 nghìn tỷ USD, đưa ông trở thành cá nhân đầu tiên trong lịch sử đạt được danh hiệu nghìn tỷ phú . Cột mốc này gần như được thúc đẩy hoàn toàn bởi việc định giá lại cổ phiếu SpaceX trên thị trường đại chúng. Những gì từng là khối tài sản khổng lồ trên giấy tờ của một công ty tư nhân đã trở thành một con số thanh khoản, được thị trường xác nhận chỉ sau một đêm .

Cần lưu ý rằng các chỉ số khác nhau có thể sẽ tiếp tục có những con số không giống nhau về giá trị chính xác. Nhưng bản thân hướng đi và cường độ của sự thay đổi này đã không còn nhiều nghi ngờ. Một ước tính của Forbes từ Reuters dự đoán giá trị tài sản ròng sau IPO của ông sẽ vượt 1,1 nghìn tỷ USD .

Bài Thuyết Trình Terafab: Canh Bạc Công Nghiệp Tiếp Theo Của Musk

Trong khi cổ phiếu SpaceX bắt đầu phiên giao dịch lịch sử, Musk đồng thời cũng đang đặt nền móng cho một dự án có thể chứng minh tầm quan trọng chiến lược không kém. Ông đã tham gia trực tuyến tại hội nghị công nghệ thường niên kín của ASML vào ngày 11-12/6, trò chuyện trực tiếp theo hình thức đối thoại thân mật với các nhân viên của công ty Hà Lan này .

ASML nắm giữ một vị trí độc tôn trong ngành công nghiệp bán dẫn toàn cầu với tư cách là nhà sản xuất duy nhất các máy quang khắc cực tím (EUV), thiết bị tối quan trọng để sản xuất chip tiên tiến nhất. Không có thiết bị của ASML, không một nhà máy chip hiện đại nào có thể hoạt động. Musk đã công khai gọi ASML là "có thể nói là công ty vĩ đại nhất châu Âu" trước khi xuất hiện tại sự kiện này .

Chủ đề chính là Terafab: một liên doanh giữa SpaceX và Tesla, được công bố vào tháng 3 năm 2026, nhằm xây dựng một nhà máy chip tiên tiến khổng lồ tại Hoa Kỳ với chi phí báo cáo ít nhất là 55 tỷ USD . Cơ sở này sẽ sản xuất chip tiên tiến cho AI, robot, xe tự hành và các trung tâm dữ liệu không gian cho các công ty của Musk .

ASML coi dự án này là một "nỗ lực nghiêm túc". Các thông tin liên lạc nội bộ và báo cáo công khai xác nhận Musk đã thảo luận trực tiếp về việc mua sắm máy móc quang khắc tiên tiến với các giám đốc điều hành của ASML trong sự kiện này . Một người phát ngôn của ASML lưu ý rằng "thông qua Terafab, ông Musk và đội ngũ của ông đang trở thành một phần của hệ sinh thái bán dẫn rộng lớn hơn, và nhiều công ty, bao gồm cả ASML, sẽ hợp tác" .

Tuy nhiên, buổi thuyết trình này cũng không phải không có những xích mích nội bộ. Một số nhân viên ASML bày tỏ lo ngại về sự tham gia của Musk và tác động tiềm tàng của nó lên các giá trị của công ty, theo một số báo cáo . Dù vậy, chính lời mời này – được đưa ra trong tuần diễn ra IPO của SpaceX – đã báo hiệu mức độ nghiêm túc mà cả hai bên dành cho mối quan hệ đối tác tiềm năng .

Bức Tranh Toàn Cảnh

Ngày 12 tháng 6 không chỉ đơn thuần là một cột mốc về sự giàu có. Nó cho thấy tham vọng công nghiệp của Musk ngày càng hội tụ. Doanh thu từ hoạt động thương mại và Starlink của SpaceX đã củng cố một mức định giá trên thị trường đại chúng, giải phóng nguồn vốn khổng lồ. Ngược lại, nguồn vốn đó lại thúc đẩy quá trình tích hợp theo chiều dọc vào chuỗi cung ứng chất bán dẫn thông qua Terafab – một dự án nếu thành công, có thể giúp các công ty của ông bớt phụ thuộc vào các nhà sản xuất chip bên ngoài cho các tác vụ AI và robot vốn là động lực tăng trưởng của họ.

Ngày này cũng đánh dấu một sự thay đổi trong cách đo lường sự giàu có của Musk. Trước IPO, các ước tính tài sản ròng có sự chênh lệch lớn vì SpaceX, tài sản lớn nhất của ông, là một công ty tư nhân. Việc niêm yết công khai đã chuyển đổi sự mờ đục đó thành một mức giá giao dịch hàng ngày. Như một bài phân tích đã lưu ý, ba "hệ quy chiếu" định giá độc lập và trực tiếp – sổ lệnh, hợp đồng Polymarket, và các mô hình định giá học thuật – đều chỉ về các hướng khác nhau, với biên độ chênh lệch giữa các ước tính bi quan và lạc quan lên tới 1,5 nghìn tỷ USD .

Sự phân tán rộng lớn đó cho thấy rằng, ngay cả sau đợt IPO lớn nhất lịch sử, thị trường vẫn đang cố gắng định giá giá trị dài hạn cho một tập đoàn chế tạo tên lửa, vận hành vệ tinh, phát triển AI và, kể từ tháng 6 năm 2026, giờ đây đang tích cực tiến sâu vào lĩnh vực sản xuất chất bán dẫn.

Đối với Musk, con số nghìn tỷ đô la chỉ là một dòng tít báo chí, nhưng cơ chế đằng sau nó lại hé lộ một sự thật bền vững hơn: khối tài sản của ông hiện đã được giao dịch công khai, và chương tiếp theo của đế chế này phụ thuộc vào việc đảm bảo nguồn cung những con chip giúp nó vận hành.