Bên trong cơn sốt IPO lịch sử của SpaceX: Hai thị trường, hai số phận cho nhà đầu tư châu Á

Giám đốc Tài chính SpaceX, Bret Johnsen, đã phát tín hiệu từ sớm rằng nhà đầu tư cá nhân sẽ là "phần cốt lõi của thương vụ này, lớn hơn bất kỳ IPO nào trong lịch sử" . Công ty đã thực thi điều đó bằng cách dành ít nhất 20% cổ phiếu IPO cho nhà đầu tư cá nhân . Động thái dân chủ hóa này, được khuếch đại bởi sức hút 'giáo phái' của Elon Musk, đã biến đợt chào bán thành một sự kiện tiêu dùng đại chúng.

Hơn nữa, cấu trúc giá cố định ở mức 135 USD đã loại bỏ sự không chắc chắn về biên độ giá thường thấy ở các thương vụ truyền thống . Nhà đầu tư không phải đoán mò giá cuối cùng, khiến quá trình đặt lệnh giống như mua một món hàng tiêu dùng hơn là tham gia một công cụ tài chính phức tạp. Kết hợp với câu chuyện đầy mê hoặc về sự thống trị internet toàn cầu của Starlink và lời hứa về trung tâm dữ liệu AI trên quỹ đạo của Starship, "nỗi sợ bỏ lỡ" (FOMO) đã đẩy sổ lệnh lên mức gấp 2,4 lần toàn bộ số tiền 29,4 tỷ USD huy động được trong IPO của Saudi Aramco năm 2019 .

'Đường ai nấy đi' tại Nhật Bản và Hàn Quốc

Cơn sốt này đã làm nổi bật sự mất cân bằng lớn trong hệ thống tài chính toàn cầu. Trong khi các nhà đầu tư Mỹ tiếp cận cổ phiếu qua Robinhood, thì nhà đầu tư quốc tế phải đối mặt với một mớ hỗn độn các hạn chế . Sự chênh lệch này thể hiện rõ nhất ở Đông Á.

Nhật Bản: 'Đường ống' trực tiếp

Nhật Bản nổi lên như một câu chuyện thành công hiếm hoi cho khối bán lẻ quốc tế. Đây là một trong số ít thị trường nơi các nhà đầu tư cá nhân có đường ống dẫn vốn trực tiếp tới đợt chào bán, nhờ các đại lý bán trong nước như Chứng khoán Mizuho, Chứng khoán Rakuten và Chứng khoán SBI . Phản ứng bùng nổ đến mức SpaceX đã thực hiện một bước đi gần như chưa từng có: nâng mục tiêu gọi vốn tại Nhật Bản lên một phần tư, từ 2 tỷ USD lên 2,5 tỷ USD, chỉ để hấp thụ cơn khát của nhà đầu tư địa phương .

Với khoảng 15 nghìn tỷ USD tài sản tài chính hộ gia đình, danh sách IPO của SpaceX đã lấp đầy khoảng trống do sự khan hiếm các siêu thương vụ kể từ đợt niêm yết của SoftBank năm 2018 . Tờ Japan Times mô tả đây là "cơ hội đầu tư mang tính thế hệ" mà các nhà đầu tư địa phương không thể bỏ lỡ .

Hàn Quốc: Cuộc chơi 'chứng chỉ thay thế' và cuộc điều tra

Ngay bên kia bờ biển, các nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc—một trong những cộng đồng giao dịch nhiệt tình và am hiểu công nghệ nhất thế giới—lại đâm đầu vào bức tường. Chứng khoán Mirae Asset đã tích cực cố gắng giành một suất phân bổ trong IPO của Mỹ để phân phối trực tiếp cho nhà đầu tư trong nước, một cấu trúc không có tiền lệ pháp lý tại Hàn Quốc .

Tuy nhiên, các cơ quan quản lý nhanh chóng vào cuộc. Cơ quan Giám sát Tài chính (FSS) đã đưa ra cảnh báo bằng lời với Mirae Asset vào tháng 4 năm 2026, yêu cầu ngừng "hoạt động tiếp thị quá mức" cho đợt chào bán chưa được xác nhận, vì lo ngại sẽ gây nhầm lẫn cho nhà đầu tư . Đến tháng 6, khi IPO chính thức ra mắt, các nhà đầu tư cá nhân Hàn Quốc phần lớn đã bị khóa chặt cửa tham gia trực tiếp .

Họ đã xoay trục mạnh mẽ. Các cơ quan quản lý đã phê duyệt khoảng 1,5 tỷ USD nhu cầu đô la liên quan đến IPO, và dòng tiền đổ ồ ạt vào các tài sản thay thế . Các quỹ ETF theo chủ đề hàng không vũ trụ niêm yết tại Hàn Quốc đã trở thành 'van an toàn', thu hút hàng nghìn tỷ won khi các nhà đầu tư tranh giành sự tiếp xúc gián tiếp . Trong khi đó, FSS đã khởi động một cuộc đánh giá chính thức đối với quy trình bán hàng của Mirae Asset cho các đợt đăng ký mua tư nhân, điều tra xem liệu rủi ro của đợt chào bán tại Mỹ có được tiết lộ đầy đủ cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp hạn chế đã may mắn tiếp cận được hay không .

Tiếp cận hạn chế và hiệu ứng gợn sóng thanh khoản

Ngoài Nhật Bản và Hàn Quốc, quyền tiếp cận bán lẻ bị hạn chế rất cao. Tại UAE và Úc, các nguồn tin không cung cấp bằng chứng về khuôn khổ pháp lý cho nhà đầu tư cá nhân; hoạt động tại Trung Đông bị chi phối bởi các quỹ tài sản có chủ quyền đặt lệnh tổ chức trị giá hàng tỷ USD, chứ không phải nhà môi giới cá nhân .

Quy mô tuyệt đối của IPO cũng kích hoạt vòng xoay vốn. Các báo cáo chỉ ra rằng các nhà đầu tư cá nhân đang bán cổ phiếu Tesla để lấy tiền tham gia vào SpaceX, một sự dịch chuyển hợp lý trong đế chế liên kết của Musk . Tuy nhiên, mặc dù có những câu hỏi xoay quanh dòng tiền chảy ra 2,7 tỷ USD hàng tuần từ các quỹ ETF Bitcoin do đợt IPO này trực tiếp gây ra, các tài liệu nguồn có sẵn không chứa dữ liệu đã được xác minh quy kết cụ thể dòng tiền chảy ra khỏi tiền điện tử cho IPO. Mặc dù hiệu ứng dịch chuyển vốn là hoàn toàn hợp lý với một sự kiện tầm cỡ này, con số chính xác đó không thể được xác nhận độc lập.

Hậu quả của một sổ lệnh không được lấp đầy

Tác động lâu dài của IPO này là sự thắt chặt nguồn cung cực độ. Với tổng nhu cầu vượt cung gấp bốn lần và riêng lệnh đặt của nhà đầu tư cá nhân đã gần như đủ để tài trợ toàn bộ 75 tỷ USD, phần lớn các lệnh đặt riêng lẻ đã không được khớp .

Các nhà phân tích lưu ý rằng lượng nhu cầu tồn đọng khổng lồ này có khả năng sẽ khuếch đại sự biến động trên Nasdaq. Với chỉ khoảng 4-5% tổng số cổ phiếu lưu hành của công ty có sẵn để giao dịch, các lệnh bán lẻ chưa được đáp ứng đã tạo ra một bức tường áp lực mua tiềm ẩn cho ngày giao dịch đầu tiên . IPO chỉ là phát súng xuất phát, nhưng đối với hàng triệu nhà đầu tư cá nhân toàn cầu, cuộc đua sở hữu một mảnh ghép của SPCX chỉ vừa mới bắt đầu.