45 nhà đầu tư quản lý hơn 11 nghìn tỷ Euro cảnh báo EU: 'Làm yếu thị trường carbon là chẩn đoán sai lầm nghiêm trọng'

Vào ngày 10 tháng 6 năm 2026, một cú hích chưa từng có đã được gửi tới Brussels. Không phải từ các nhà hoạt động môi trường, mà từ chính những 'túi tiền' khổng lồ của nền kinh tế toàn cầu.

Một liên minh gồm 45 nhà đầu tư tổ chức lớn, quản lý khối tài sản khổng lồ lên đến 11,4 nghìn tỷ Euro, đã công bố một tuyên bố chung đầy sức nặng. Tuyên bố này do Tổ chức Nguyên tắc Đầu tư có Trách nhiệm (PRI) và Nhóm Nhà đầu tư Tổ chức về Biến đổi Khí hậu (IIGCC) dẫn đầu, với sự hậu thuẫn của Liên minh Chủ sở hữu Tài sản Trung hòa Carbon do Liên Hợp Quốc triệu tập (NZAOA) .

Bức thư ngỏ được đưa ra chỉ vài ngày trước Hội nghị thượng đỉnh Hội đồng châu Âu tháng 6/2026 và cuộc rà soát lập pháp quan trọng về ETS vào tháng 7, đánh dấu một thời khắc quyết định cho tương lai chính sách khí hậu của châu lục .

Lời kêu gọi từ Phố Wall tới Brussels: Giữ vững 'xương sống' của chính sách khí hậu

Thông điệp của họ rất rõ ràng và không khoan nhượng:

• Không được phá hủy 'xương sống' của quá trình chuyển đổi xanh: Họ yêu cầu các nhà lãnh đạo EU duy trì một Hệ thống Mua bán Khí thải (ETS) mạnh mẽ và có thể dự đoán được. Bất kỳ nỗ lực nào nhằm pha loãng, làm suy yếu hay đình chỉ hệ thống này đều là một sai lầm chiến lược .
• Phát triển, đừng xóa bỏ: Thay vì coi ETS là vật tế thần, họ kêu gọi EU nên phát triển thị trường carbon và bổ sung bằng các chính sách công nghiệp có mục tiêu .
• Giải quyết đúng bệnh: Các giải pháp thực sự nằm ở việc tập trung vào xây dựng lưới điện, cơ sở hạ tầng điện khí hóa và tài chính cho công nghệ sạch – những điểm nghẽn thực sự của nền kinh tế .
• Không lặp lại sai lầm: Họ cảnh báo EU không nên có những can thiệp tùy tiện, thiếu cơ sở vào các nguyên tắc cơ bản của thị trường, như những gì đã xảy ra trong cuộc khủng hoảng năng lượng năm 2022, vốn đã làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư .

Tại sao 'chẩn đoán sai bệnh' lại có thể giết chết nền kinh tế châu Âu?

Các nhà đầu tư không chỉ đưa ra yêu cầu, họ còn trình bày một bản phân tích sắc bén về việc tại sao những lời kêu gọi đình chỉ hoặc làm suy yếu ETS từ một số chính trị gia và nhóm lợi ích là một "chẩn đoán sai lầm nghiêm trọng" .

1. Sự chắc chắn là nền tảng của đầu tư

Đối với các dự án công nghiệp sạch, vốn đòi hỏi lượng vốn khổng lồ và thời gian hoàn vốn dài, một tín hiệu giá carbon mạnh mẽ và ổn định là yếu tố cốt lõi để ra quyết định đầu tư. Việc làm suy yếu ETS sẽ ngay lập tức phá hủy lý do kinh tế để đầu tư vào chính những công nghệ mà châu Âu cần để duy trì sức cạnh tranh. Nói cách khác, sự bất ổn là kẻ thù của đầu tư .

2. 'Bắt nhầm hung thủ'

Đây là lập luận trọng tâm. Bằng chứng cho thấy áp lực chi phí chính lên ngành công nghiệp châu Âu đến từ giá năng lượng hóa thạch cao và bất ổn, chứ không phải từ giá carbon. Việc đổ lỗi cho chính sách khí hậu là "không chỉ sai về mặt thực tế mà còn phản tác dụng" . Giá điện bán lẻ cho các ngành công nghiệp ở châu Âu hiện đang cao gấp hai đến ba lần so với Mỹ và Trung Quốc, một khoảng cách bắt nguồn từ sự phụ thuộc vào khí đốt nhập khẩu, chứ không phải từ ETS .

3. Niềm tin thị trường đã bắt đầu rạn nứt

Tác động của những tín hiệu chính trị mơ hồ là có thật và có thể đo đếm được. Giá tín chỉ carbon của EU (EUA) đã giảm từ mức 90 Euro vào tháng 1 năm 2026 xuống chỉ còn 67 Euro vào tháng 3 năm 2026 sau những phát biểu của một số chính trị gia về việc hoãn hoặc sửa đổi ETS. Sự biến động mạnh này chính là điều phá hủy tín hiệu giá ổn định mà các nhà đầu tư dài hạn cần .

Hàng nghìn tỷ Euro đang bị đe dọa

Mối đe dọa không chỉ dừng lại ở lý thuyết. Việc làm suy yếu ETS sẽ gây ra những hậu quả tài chính thực tế và ngay lập tức:

• Dòng vốn vào công nghiệp sạch sẽ bị đóng băng: Toàn bộ bài toán kinh doanh cho quá trình khử carbon trong các ngành nền tảng như thép, xi măng, hóa chất, thủy tinh và nhôm phụ thuộc vào một lộ trình giá carbon dài hạn đáng tin cậy. Lật ngược chính sách sẽ khiến các kế hoạch đầu tư bị đình trệ hoặc đảo ngược .
• Nguồn thu từ đấu giá sẽ cạn kiệt: Hệ thống ETS tạo ra hàng tỷ Euro mỗi năm để tái đầu tư vào các dự án công nghiệp sạch. Việc pha loãng thị trường sẽ làm giảm nguồn thu công quan trọng này ngay khi nó cần thiết nhất .
• Năng lực cạnh tranh công nghệ mới bị ảnh hưởng: Châu Âu đang nỗ lực xây dựng vị thế dẫn đầu về pin, máy điện phân, công nghệ lưới điện và năng lượng sạch. Những lĩnh vực này cần một tín hiệu carbon mạnh mẽ để cạnh tranh với các đối thủ sử dụng nhiên liệu hóa thạch .
• Uy tín của chế độ chính sách bị suy giảm: Những can thiệp tùy tiện sẽ "xói mòn sự chắc chắn trong đầu tư" và trừng phạt những doanh nghiệp đã tiên phong và cam kết mạnh mẽ vào quá trình khử carbon. Điều này gửi một tín hiệu cực kỳ tiêu cực đến thị trường .

Vậy đâu mới là 'căn bệnh' thực sự của nền kinh tế châu Âu?

Tuyên bố của các nhà đầu tư đã chỉ đích danh những vấn đề cấu trúc cần được giải quyết khẩn cấp:

• Chi phí năng lượng cao do phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch: Đây là vấn đề mang tính cấu trúc, tồn tại từ lâu và càng trầm trọng hơn sau khủng hoảng năng lượng. Châu Âu có giá điện và khí đốt cao hơn hầu hết các khu vực cạnh tranh .
• Đầu tư dưới mức vào hạ tầng lưới điện và điện khí hóa: Năng lực lưới điện không đủ và quy trình cấp phép chậm chạp đang ngăn cản quá trình điện khí hóa công nghiệp .
• Phân mảnh về quy định và cấp phép ì ạch: Các quy trình phê duyệt phức tạp và kéo dài cho các dự án năng lượng sạch và công nghiệp vẫn là một rào cản lớn .
• Bất cân xứng về trợ cấp và thương mại toàn cầu: Châu Âu đang phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các khu vực có các gói trợ cấp công nghiệp khổng lồ (như Đạo luật Giảm lạm phát của Mỹ hay sự hỗ trợ của nhà nước Trung Quốc) mà không có các công cụ tương xứng .

Tóm lại, theo lời của chính nhóm nhà đầu tư: "Thay vì tập trung vào các nguyên nhân cấu trúc gây xói mòn kinh tế — giá năng lượng cao do khí đốt hóa thạch định đoạt, cơ sở hạ tầng thiếu hụt và cấp phép chậm trễ — một số người lại nhắm sai mục tiêu vào ETS." . Đây không chỉ là một cuộc tranh luận về chính sách môi trường, mà là một cuộc chiến về năng lực cạnh tranh kinh tế dài hạn và khả năng thu hút dòng vốn tư nhân khổng lồ để hiện đại hóa nền công nghiệp châu Âu.