Nghịch Lý 12 Tỷ Đô: Vì Sao Giới Đầu Tư Lại Mua Vào Trái Phiếu Chính Phủ ‘Ngập Trong Sắc Đỏ’?

Trong những tuần sau khi Mỹ và Israel không kích Iran vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, trái phiếu chính phủ đã mang lại một màn trình diễn đáng thất vọng. Giá trái phiếu lao dốc, đẩy lợi suất tăng vọt và khiến các nhà đầu tư chịu mức lợi nhuận âm. Thế nhưng, giữa tâm bão, một nghịch lý đã xảy ra: theo dữ liệu từ Lipper, dòng tiền ròng lên tới 12 tỷ USD đã đổ vào các quỹ trái phiếu chính phủ của các nước phát triển—chiếm trọn toàn bộ dòng vốn vào của cả năm . Đây là một nghịch lý bắt nguồn từ sự va chạm giữa nỗi hoảng sợ lạm phát, cơn khát thu nhập, và niềm tin mãnh liệt của một số nhà quản lý tài sản lớn nhất thế giới rằng thị trường trái phiếu đã đọc sai tương lai.

Vì sao nhà đầu tư lại mua trái phiếu đang thua lỗ?

Chính đợt bán tháo đã tạo ra điểm vào lệnh hấp dẫn. Khi nỗi lo lạm phát từ cú sốc dầu mỏ định giá lại kỳ vọng lãi suất, lợi suất trái phiếu chính phủ đã tăng vọt lên những ngưỡng chưa từng thấy trong nhiều năm—và trong một số trường hợp, là trong nhiều thập kỷ.

• Những người săn thu nhập lên tiếng: Raymond James mô tả đà giảm giá mạnh này là một “bất ngờ tích cực cho các khách hàng mua vì thu nhập”, những người vốn đã khao khát lợi suất trong một thời gian dài . Các quỹ hưu trí, công ty bảo hiểm và nhà đầu tư cá nhân tìm kiếm lợi tức đã tận dụng đợt bán tháo để khóa chặt dòng thu nhập cao hơn.
• Hoạt động bắt đáy của các tổ chức: Với nhiều nhà phân bổ vốn chuyên nghiệp, một đợt sụt giảm sâu ở trái phiếu chính phủ xếp hạng cao là điểm tái gia nhập hiếm có, đặc biệt sau khi trái phiếu đã tăng điểm hồi đầu năm 2026 trước khi xung đột nổ ra .
• Dòng tiền dịch chuyển từ tiền mặt: Đầu cuộc chiến, giới đầu tư ào ạt chạy vào sự an toàn của các quỹ thị trường tiền tệ. Chỉ trong tuần đầu tháng 3, các quỹ này trên toàn cầu đã hút vào 47.9 tỷ USD . Khi xung đột kéo dài, một phần dòng tiền này đã rời khỏi đó để chuyển sang các quỹ trái phiếu chính phủ kỳ hạn dài hơn, nhằm nắm bắt lợi suất cao chót vót.

Ván cược ngược dòng: Ba lập luận cho việc mua vào lúc thị trường bán tháo

Dòng tiền không chỉ đơn thuần chạy theo lợi suất cao hơn; nó đi theo một luận điểm có chủ đích rằng trái phiếu sẽ lấy lại vị thế - và thậm chí có thể tăng giá mạnh.

1. Kỳ vọng lạm phát đạt đỉnh

Phản ứng tức thời của thị trường là định giá lại kỳ vọng về chính sách của ngân hàng trung ương. Giá dầu Brent tăng vọt từ khoảng 72 USD lên 119 USD/thùng trong tháng 3, thổi bùng nỗi lo lạm phát dai dẳng và đẩy lùi kỳ vọng cắt giảm lãi suất sang cuối năm 2026 hoặc 2027 . Nhưng đến giữa năm 2026, ngày càng nhiều nhà quản lý quỹ cho rằng cú sốc lạm phát đang đạt đỉnh. Các cú sốc nguồn cung rồi cũng sẽ tiêu tan, và sức cản của chiến tranh đối với tăng trưởng toàn cầu sẽ lấn át đà tăng giá năng lượng. Một số nhà đầu tư hiện tin rằng trái phiếu đang dần lấy lại vị thế “hầm trú ẩn” truyền thống khi lạm phát bào mòn hoạt động kinh tế .

2. Lợi suất cao chưa từng có trong nhiều thập kỷ

Đợt bán tháo đã tạo ra những điểm vào lệnh hấp dẫn về mặt lịch sử trên khắp các thị trường trái phiếu chính phủ chủ chốt.

• Nhật Bản: Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Nhật chạm mức 2.80% vào tháng 5 năm 2026, cao nhất trong 29 năm, trong khi lợi suất kỳ hạn 30 năm đạt 3.79% và kỳ hạn 40 năm chạm 4.02% . Với một thị trường đã quen với lợi suất gần bằng 0 trong nhiều thập kỷ, những mức này mang tính bước ngoặt.
• Châu Âu: Lợi suất trái phiếu Chính phủ Đức (Bund) leo lên 3.07%, khôi phục sức hấp dẫn của nợ chính phủ bằng đồng euro đối với các danh mục đầu tư tìm kiếm lợi suất.
• Mỹ: Lợi suất trái phiếu Kho bạc tăng vọt trên toàn bộ đường cong lợi suất. Lợi suất kỳ hạn 10 năm tăng từ 3.97% lên 4.31% chỉ trong tháng 3, thu hút những người mua vốn đã chờ đợi một điểm vào hấp dẫn hơn .

3. PIMCO và JPMorgan: Ván cược vào suy thoái

Biểu hiện nổi bật nhất của quan điểm ngược dòng này đến từ PIMCO. Andrew Balls, Giám đốc đầu tư phụ trách mảng thu nhập cố định toàn cầu của công ty, đã tiết lộ vào tháng 4 rằng PIMCO đã chuyển từ vị thế “kém khả quan” sang “khả quan” đối với trái phiếu chính phủ châu Âu, tăng tỷ trọng trong các quỹ trái phiếu toàn cầu của mình . Ông viện dẫn sự định giá sai lệch do việc gỡ bỏ các giao dịch đám đông trước đó.

Vài tuần trước đó, PIMCO và JPMorgan đã cùng đưa ra lập luận rằng thị trường trái phiếu đang đánh giá thấp rủi ro suy thoái toàn cầu . Logic ở đây rất đơn giản: nếu nỗi lo suy thoái lấn át nỗi lo lạm phát, trái phiếu sẽ tăng giá mạnh mẽ. Ở mức lợi suất hiện tại, phần thưởng nếu dự đoán đúng là rất lớn. Quan điểm bao quát của PIMCO là “trên toàn cầu, thị trường thu nhập cố định trông rất hấp dẫn” vì kịch bản suy thoái vẫn chưa được định giá đúng mức .

Ẩn số mang tên Eo biển Hormuz

Trung tâm của mọi kịch bản là một điểm nghẽn duy nhất. Việc Iran phong tỏa hiệu quả eo biển Hormuz—tuyến đường biển vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu của thế giới—đã làm tắc nghẽn lộ trình vận tải dầu cho hơn 30 quốc gia và khiến giá dầu thô tăng vọt khoảng 83% .

Kết cục mang tính nhị phân theo những cách đều có lợi cho người nắm giữ trái phiếu:

• Nếu Eo biển mở cửa trở lại hoàn toàn, như tuyên bố của Ngoại trưởng Iran trong lệnh ngừng bắn tháng 4, giá dầu có thể lao dốc, xoa dịu lạm phát và đảo ngược kỳ vọng tăng lãi suất. Thị trường đã tăng vọt chính xác theo kịch bản đó vào tháng 4 .
• Nếu sự gián đoạn kéo dài, cú sốc dầu mỏ dai dẳng sẽ làm sâu sắc thêm nguy cơ suy thoái toàn cầu. Morgan Stanley đã vạch ra các kịch bản trong đó chi phí năng lượng cao kéo dài sẽ bóp nghẹt nhu cầu . Trong một cuộc suy thoái, trái phiếu tái khẳng định vai trò trú ẩn truyền thống của mình, và các nhà đầu tư mua vào để bảo toàn vốn bất kể lợi suất hiện tại là bao nhiêu.

Lệnh ngừng bắn vào tháng 4 đã khởi động các cuộc đàm phán hòa bình và giải tỏa phần nào áp lực lên lợi suất, nhưng kết cục cơ bản vẫn chưa được giải quyết tính đến tháng 6 năm 2026. Chừng nào Eo biển Hormuz vẫn là một ẩn số, thì rủi ro nhị phân—mở cửa tương đương giảm phát, đóng cửa tương đương suy thoái—sẽ giữ cho cả hai mặt của ván cược trái phiếu ngược dòng này còn nguyên vẹn.

Dữ liệu dòng tiền tiết lộ điều gì?

Quy mô của sự tái phân bổ còn vượt xa con số 12 tỷ USD được nhắc đến trên các mặt báo. Các quỹ đầu tư quốc gia đã chuyển hướng dòng vốn; một quỹ Trung Đông được cho là đã dịch chuyển ước tính 15 tỷ USD từ các vị thế công nghệ mang tính đầu cơ sang trái phiếu chính phủ Mỹ và châu Âu . Chỉ trong một kỳ báo cáo, các quỹ trái phiếu toàn cầu đã thu hút thêm 19.6 tỷ USD khi nhà đầu tư cắt giảm rủi ro tín dụng doanh nghiệp và chấp nhận rủi ro kỳ hạn của trái phiếu chính phủ . PGIM lưu ý rằng những lo âu của quý đầu tiên đã đẩy lợi suất trái phiếu chính phủ và chênh lệch tín dụng lên các mức “báo hiệu tốt cho lợi nhuận trong dài hạn” .

Đối với những người chơi ngược dòng, phép toán thật đơn giản: lợi suất khởi điểm chính là yếu tố dự báo tốt nhất cho lợi nhuận trái phiếu trong tương lai. Đợt bán tháo có thể gây ra thua lỗ ngắn hạn, nhưng nó cũng thiết lập lại điểm khởi đầu cho lợi nhuận kỳ vọng ở một mức mà các tổ chức như PIMCO, PGIM, và Franklin Templeton coi là hấp dẫn khác thường. Liệu ván cược này có thành công hay không, tất cả phụ thuộc vào một biến số duy nhất vẫn chưa có lời giải—một dải nước hẹp nằm giữa Iran và Oman.