Vì sao giá dầu chưa vượt 100 USD dù thế giới đối mặt với cú sốc nguồn cung lớn nhất lịch sử?

'Tấm khiên' Trung Quốc: Bộ đệm 4 triệu thùng dầu mỗi ngày

Yếu tố quan trọng nhất đang giữ giá dầu không tăng sốc chính là Trung Quốc. Quốc gia nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới đã cắt giảm mạnh lượng mua từ nước ngoài xuống còn khoảng 6,7 triệu thùng/ngày trong tháng Năm – mức thấp nhất trong một thập kỷ, theo dữ liệu từ công ty thông tin tình báo Kpler . Trước chiến tranh, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 11 triệu thùng/ngày .

Mức sụt giảm lên tới 4 triệu thùng/ngày này đã hấp thụ một phần rất lớn lượng cung dầu bị mất từ vùng Vịnh, hoạt động như một "tấm khiên" bảo vệ thị trường toàn cầu khỏi một cơn bão giá còn tồi tệ hơn nhiều . Các nhà phân tích tại Société Générale gọi đây là lực hãm giá mạnh mẽ nhất hiện nay .

Động thái rút lui này của Trung Quốc có chủ ý một phần. Bắc Kinh đã tận dụng nguồn dự trữ dầu thô khổng lồ trong nước – ước tính khoảng 1,4 tỷ thùng, đủ để bù đắp lượng dầu nhập khẩu bị mất từ Trung Đông trong sáu tháng – thay vì đuổi theo những lô hàng khan hiếm và đắt đỏ trên thị trường giao ngay. Các nhà máy lọc dầu Trung Quốc cũng đã cắt giảm đáng kể công suất hoạt động, với sản lượng giảm khoảng 1,8 triệu thùng/ngày so với cùng kỳ năm ngoái .

Xả kho dự trữ chiến lược: Cây cầu cung ứng tạm thời

Mỹ đã cam kết giải phóng 172 triệu thùng từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR) vào tháng Ba, một quá trình sẽ diễn ra trong khoảng bốn tháng . Trung Quốc cũng được cho là đang lặng lẽ bơm dầu thô từ kho dự trữ chiến lược của mình vào thị trường nội địa, một động thái mà nhà phân tích năng lượng Rory Johnston cho rằng góp phần lý giải cho diễn biến giá dầu ảm đạm hiện tại .

Tổng hòa lại, những đợt xả kho phối hợp này đã bơm đủ nguồn cung để ngăn chặn một đợt tăng giá phi mã, bất chấp tình trạng đóng cửa sản xuất đang diễn ra . Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cũng đã dàn xếp một đợt giải phóng phối hợp lớn hơn với 400 triệu thùng từ kho dự trữ của các nước thành viên – mức lớn nhất trong lịch sử - dù động thái này không ngay lập tức hạ nhiệt giá khi được công bố vào giữa tháng Ba .

Sự bình yên trước cơn bão

Trạng thái cân bằng hiện tại rất mong manh. Dầu Brent đã giao dịch trong "biên độ tương đối được kiểm soát quanh mức 95–110 USD/thùng" thay vì bùng nổ vượt qua ngưỡng 150 USD . Nhưng mọi trụ cột nâng đỡ mức giá này đều chỉ là tạm thời:

• Việc cắt giảm nhập khẩu của Trung Quốc có thể đảo ngược. Một khi nền kinh tế nước này lấy lại đà tăng trưởng hoặc kho dự trữ cạn kiệt, sự trở lại thị trường của họ có thể gây ra một cú sốc tăng giá dữ dội .
• Kho dự trữ chiến lược là hữu hạn. SPR của Mỹ và các kho dự trữ quốc gia khác không thể duy trì việc xả kho vô thời hạn .
• Hiện tượng hủy diệt nhu cầu chưa xảy ra. Chính ông Wright đã lưu ý rằng chi phí năng lượng chưa tăng đủ cao để buộc người tiêu dùng cắt giảm đáng kể, có nghĩa là việc kìm hãm giá hiện tại hoàn toàn phụ thuộc vào các biện pháp kỹ thuật nhân tạo hơn là sự cân bằng thực sự của thị trường .

Như một bản tóm tắt phân tích đã chỉ ra, "Các kho dự trữ cạn kiệt có thể sẽ đẩy giá tăng cao trong dài hạn" .

Hiện tại, thế giới đang sống nhờ vào thời gian và những thùng dầu đi vay. Khi các giải pháp tình thế không còn hiệu lực, cơn địa chấn năng lượng thực sự có thể mới chỉ bắt đầu.