Siri AI bị 'giam giữ': Apple và EU leo thang cuộc chiến pháp lý

Bản nâng cấp Siri lớn nhất trong hơn một thập kỷ sẽ không đến được tay người dùng iPhone và iPad châu Âu vào mùa thu này. Tại hội nghị các nhà phát triển toàn cầu (WWDC) của mình trong tuần này, Apple xác nhận Siri AI thế hệ mới sẽ không ra mắt tại Liên minh Châu Âu (EU) cùng với iOS 27 và iPadOS 27, đồng nghĩa với việc khoảng 450 triệu người dùng sẽ bị bỏ lỡ trợ lý ảo hội thoại mới, khả năng tích hợp ứng dụng sâu và các tính năng Visual Intelligence mở rộng vào thời điểm ra mắt .

Công ty thẳng thắn đổ lỗi cho Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA) – bộ quy tắc chống độc quyền của EU. Trong khi đó, Ủy ban Châu Âu (EC), cơ quan hành pháp của khối, tuyên bố quyết định chặn sản phẩm này là của riêng “Táo khuyết” .

Lập trường của Apple: Các yêu cầu tương tác của DMA gây rủi ro cho quyền riêng tư người dùng

Lập luận cốt lõi của Apple là các quy tắc của DMA sẽ buộc họ phải mở rộng quyền truy cập cấp hệ thống mà Siri AI sử dụng cho các trợ lý AI của bên thứ ba. Công ty cho rằng điều này sẽ tạo ra rủi ro không thể chấp nhận được về quyền riêng tư và bảo mật, bởi các đối thủ sẽ có được quyền truy cập vào tin nhắn, dữ liệu ứng dụng và các điều khiển thiết bị của người dùng theo cách Apple không thể kiểm soát đủ mức .

Trong một tuyên bố chính thức, Apple cho biết họ "hiện không thể ra mắt Siri AI trên iPhone, Apple Watch hoặc iPad tại Liên minh Châu Âu" vì các nhà quản lý EU đã từ chối mọi giải pháp mà công ty đề xuất sau nhiều tháng thảo luận .

Thỏa hiệp bất thành: 'Trusted System Agent' của Apple

Để hóa giải bài toán, Apple đã thiết kế một khuôn khổ phần mềm trung gian mà họ gọi là Trusted System Agent (Tác nhân Hệ thống Tin cậy). Ý tưởng là tạo ra một lớp trung gian cho phép các trợ lý ảo cạnh tranh truy cập vào các tính năng và khả năng của thiết bị giống như Siri AI, nhưng phải qua một 'gác cổng' do Apple quản lý, đảm bảo tính riêng tư . Công ty đã kết hợp kiến trúc này với các giao diện lập trình ứng dụng (API) cụ thể để cố gắng mang lại sự ngang bằng về tính năng cho các đối thủ trong khi vẫn duy trì hàng rào bảo mật .

Tuy nhiên, Ủy ban Châu Âu không bị thuyết phục và cuối cùng đã từ chối đề xuất này .

Sau đó, Apple chuyển sang một chiến thuật khác, yêu cầu được miễn trừ trong 18 tháng khỏi các nghĩa vụ tương tác của DMA. Mục tiêu của họ là câu thêm thời gian kỹ thuật để xây dựng và triển khai Trusted System Agent một cách từ từ tại EU, trong khi vẫn có thể ra mắt Siri AI cho người dùng trong thời gian chờ đợi .

Ủy ban đã thẳng thừng từ chối yêu cầu đó. Người phát ngôn Thomas Regnier tuyên bố rõ ràng: "Luật pháp Châu Âu không phải là thứ để thương lượng. Apple muốn một sự miễn trừ" .

Phản biện của EU: Không có gì ngăn cản một sự ra mắt tuân thủ luật

Phản hồi từ Brussels rất thẳng thắn: DMA không cấm các sản phẩm mới. Nó chỉ yêu cầu những 'gác cổng' thống trị như Apple phải mở nền tảng của mình một cách công bằng. Lập trường của Ủy ban là Apple hoàn toàn có thể tự do ra mắt Siri AI tại EU bất cứ lúc nào – miễn là họ xây dựng sự tuân thủ luật pháp vào trong chính sản phẩm đó.

Ông Regnier đã đưa ra tuyên bố thẳng thừng của Ủy ban: "Quyết định không triển khai Siri AI tại EU là của riêng Apple" . Ông nói thêm rằng "hoàn toàn không có điều gì trong DMA cấm Apple giới thiệu sản phẩm mới tại EU" .

Ủy ban lập luận rằng thay vì phát triển một giải pháp tương tác tôn trọng DMA, Apple đã tìm kiếm một sự miễn trừ thuần túy khỏi các nghĩa vụ pháp lý của mình . EU nói rằng công ty có rất nhiều thời gian và cơ hội để thiết kế một phiên bản Siri AI tương thích với DMA, nhưng đã lựa chọn không làm vậy .

Từng nền tảng một: Cái gì bị chặn và cái gì không

Tác động của cuộc tranh chấp diễn ra theo một ranh giới pháp lý có chủ ý. DMA chỉ định iOS và iPadOS của Apple là các dịch vụ nền tảng cốt lõi, khiến chúng phải chịu toàn bộ các quy tắc về tương tác. macOS, watchOS và visionOS của Apple không bị chỉ định là các nền tảng 'gác cổng', vì vậy Siri AI sẽ có mặt trên đó ngay cả ở EU .

Dưới đây là cách thức phân chia:

Nền tảng	Siri AI có mặt tại EU khi ra mắt?
iPhone (iOS 27)	Không
iPad (iPadOS 27)	Không
Mac (macOS 27)	Có
Apple Watch (watchOS 27)	Có
Apple Vision Pro (visionOS 27)	Có

Apple cũng lưu ý rằng người dùng Mac chạy macOS 27 ở EU vẫn có thể sử dụng Siri AI, điều này nhấn mạnh rằng yếu tố kích hoạt pháp lý là việc chỉ định 'gác cổng' cụ thể chứ không phải một lệnh phong tỏa toàn EU .

Kịch bản lặp lại từ vụ 'Apple Intelligence' năm 2024

Đây không phải là lần đầu tiên Apple sử dụng chiến lược này. Vào tháng 6 năm 2024, Apple tuyên bố sẽ chặn Apple Intelligence, iPhone Mirroring và SharePlay Screen Sharing hoàn toàn khỏi người dùng EU, một lần nữa viện dẫn các yêu cầu tương tác của DMA . Vào thời điểm đó, công ty nói rằng các quy tắc của DMA "có thể buộc chúng tôi phải thỏa hiệp tính toàn vẹn của sản phẩm theo những cách gây rủi ro cho quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu của người dùng" .

Những tính năng năm 2024 đó cuối cùng đã đến được EU, nhưng chỉ ở dạng hạn chế và sau nhiều tháng nỗ lực kỹ thuật bổ sung . Siri AI giờ đây dường như đang đi theo cùng một lối mòn: trì hoãn gây chú ý cao độ, đi kèm với nỗ lực công khai nhằm định hình các yêu cầu pháp lý như một sự 'phong tỏa sản phẩm'.

Cuộc đối đầu này cũng gợi nhớ đến sự thừa nhận lặng lẽ hơn trước đó của Apple rằng DMA đang khiến họ phải trì hoãn các tính năng hỗ trợ AI khác, bao gồm cả tính năng Live Translation (Dịch trực tiếp) trên AirPods, bởi vì việc làm cho chúng hoạt động trên các sản phẩm không phải của Apple đòi hỏi thời gian kỹ thuật đáng kể .

Các nhà quan sát trong ngành chỉ ra rằng chiến thuật lặp lại này tiềm ẩn một rủi ro tài chính thực sự. Về lý thuyết, nếu Apple ra mắt Siri AI ở Châu Âu mà không đảm bảo quyền truy cập bình đẳng cho các trợ lý cạnh tranh, EU có thể phạt tới 10% doanh thu toàn cầu hàng năm của Apple, và tăng lên 20% đối với các hành vi vi phạm nhiều lần .

Còn vào lúc này, người dùng iPhone và iPad ở EU đang phải đối mặt với sự chờ đợi vô thời hạn. Apple nói rằng họ không có mốc thời gian cho sự xuất hiện của Siri AI trên các nền tảng này, và Ủy ban Châu Âu thì không nhượng bộ về nguyên tắc rằng việc tuân thủ luật 'gác cổng' phải được ưu tiên trước khi triển khai các tính năng mới.