Tháng 5/2026 Nóng Thứ Hai Lịch Sử: 'Vòm Nhiệt' Chết Người Phá Vỡ Mọi Kỷ Lục Châu Âu

Bắt đầu từ ngày 24 tháng 5, một hệ thống áp cao dai dẳng được mô tả là một "vòm nhiệt" (heat dome) đã hút một khối không khí nóng từ Bắc Phi tràn khắp Tây Âu, đẩy nhiệt độ lên cao ngất ngưởng, vượt ngưỡng bình thường từ 10 đến 15°C vào thời điểm này trong năm . Kết quả là một đợt nắng nóng phá hủy mọi kỷ lục, vượt qua tất cả các mốc nhiệt độ từng được ghi nhận trong tháng 5 và toàn bộ mùa xuân khí tượng ở nhiều quốc gia.

Một Chuỗi Kỷ Lục Bị Xô Đổ

• Vương quốc Anh: Vào thứ Hai, ngày 25 tháng 5, nhiệt độ tại Vườn Kew (Kew Gardens), London đạt 34,8°C, một kỷ lục mới tạm thời. Kỷ lục này sau đó bị phá vỡ chỉ 24 giờ sau đó, vào thứ Ba, ngày 26 tháng 5, khi nhiệt độ tăng vọt lên 35,1°C (95,2°F) . Mức nhiệt này đã xô đổ kỷ lục tháng 5 trước đó của Vương quốc Anh là 32,8°C, vốn đã tồn tại hơn một thế kỷ, với cách biệt lên tới 2°C .
• Pháp: Quốc gia này đã ghi nhận ngày tháng 5 nóng nhất từ trước đến nay, với nhiệt độ trung bình trên toàn quốc là 24,4°C, phá vỡ kỷ lục có từ năm 1944 . Nhiệt độ cục bộ có nơi lên tới 37,8°C ở phía tây nam, và lần đầu tiên kể từ khi được thành lập năm 2004, hệ thống cảnh báo nắng nóng quốc gia đã được kích hoạt trong tháng 5 .
• Ireland và Bồ Đào Nha: Cả hai quốc gia cũng đã thiết lập kỷ lục nhiệt độ quốc gia mới cho tháng 5. Ireland ghi nhận 28,8°C tại hai trạm khí tượng, trong khi thị trấn Mora ở miền trung Bồ Đào Nha đạt mức nhiệt thiêu đốt 40,3°C, vượt qua kỷ lục 40°C trước đó vào năm 2001 .

Thiệt Hại Chết Người của Đợt Nắng Nóng Sớm

Đợt nắng nóng cực đoan mùa xuân đã gây ra những hậu quả tức thì và chết người, chủ yếu là do đuối nước khi người dân tìm đến nước để giải nhiệt. Chính quyền Pháp xác nhận có ít nhất bảy trường hợp tử vong liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến nắng nóng, bao gồm năm vụ đuối nước và hai trường hợp nghi tử vong do nhiệt tại các sự kiện thể thao nghiệp dư . Tại Anh, một cậu bé 13 tuổi đã thiệt mạng khi gặp nạn tại một hồ chứa ở Halifax, miền bắc nước Anh . Các báo cáo về những vụ đuối nước khác lan rộng, buộc Hiệp hội Cứu hộ Hoàng gia Anh phải đưa ra cảnh báo khẩn cấp về an toàn dưới nước sau khi chín người thiệt mạng ở các vùng nước mở trong đợt nắng nóng .

Mối Đe Dọa Hiện Hữu của El Niño

Kỷ lục nhiệt độ tháng 5 diễn ra trong bối cảnh các điều kiện trên Thái Bình Dương đang thay đổi nhanh chóng. Copernicus ghi nhận nhiệt độ bề mặt biển vẫn ở "mức cao đặc biệt" trên một dải rộng lớn của vùng nhiệt đới Thái Bình Dương . Các mô hình khí hậu đều đồng thuận mạnh mẽ rằng một sự kiện El Niño sắp xảy ra, với Viện Nghiên cứu Quốc tế về Khí hậu và Xã hội (IRI) đưa ra xác suất 98% cho sự hình thành của nó trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 năm 2026 . Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cũng xác nhận điều này, ghi nhận một "xu hướng ấm lên nhanh chóng" và "quỹ đạo gần như nhất trí hướng tới El Niño" .

Các dự báo cho thấy sự kiện này có thể rất nghiêm trọng. Hơn 50% các mô hình trong tổ hợp đa hệ thống của C3S dự đoán biên độ nhiệt sẽ vượt quá 2,5°C trong chỉ số Niño 3.4 vào đầu tháng 11 năm 2026 . Một El Niño mạnh như vậy sẽ khuếch đại nhiệt độ toàn cầu hơn nữa và được dự kiến sẽ làm tăng nguy cơ xảy ra các đợt nắng nóng trên đất liền và trên biển, hạn hán, cháy rừng và các trận mưa cực đoan trên khắp hành tinh .

Thảm Họa Toàn Cầu: Lũ Lụt tại Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ

Trong khi Tây Âu hứng chịu nắng nóng, các khu vực khác lại bị nhấn chìm bởi những trận lũ chết người, minh chứng cho sự đồng thời của các hiện tượng cực đoan ở một thế giới đang ấm dần lên.

• Trung Quốc: Vào giữa tháng 5, cơn bão đầu mùa mạnh nhất trong nhiều năm đã trút mưa như trút nước và gây ra lũ quét trên ít nhất bảy tỉnh ở miền nam và miền trung Trung Quốc. Số người chết đã tăng lên ít nhất 22 người, với 20 người khác được báo cáo là mất tích . Hàng chục nghìn cư dân đã được sơ tán khi lũ lụt nhấn chìm các thị trấn, khiến trường học và cơ sở kinh doanh phải đóng cửa, và cắt đứt các tuyến giao thông huyết mạch .
• Thổ Nhĩ Kỳ: Tại tỉnh Hatay, mưa lớn qua đêm đã gây ra lũ lụt nghiêm trọng vào ngày 21 tháng 5, khiến đường sá sụp đổ và hư hại kết cấu. Ít nhất hai người đã thiệt mạng tại quận Antakya khi một ngôi nhà trên sườn đồi đổ sập xuống đường .

Cảnh Báo Rõ Ràng về 'Trạng Thái Bình Thường Mới'

Để đáp lại đợt nắng nóng mùa xuân phá kỷ lục, cơ quan giám sát Copernicus của EU đã đưa ra một cảnh báo rõ ràng rằng những hiện tượng cực đoan này đại diện cho một "trạng thái bình thường mới" . Carlo Buontempo, Giám đốc của C3S, và các nhà khoa học khác nhấn mạnh rằng biến đổi khí hậu đang làm cho những đợt nắng nóng gay gắt và đến sớm như vậy trở nên thường xuyên và dữ dội hơn nhiều . Liên Hợp Quốc mô tả đợt nắng nóng ở châu Âu là một "lời nhắc nhở tàn khốc" về thực tế của biến đổi khí hậu, thúc giục các chính phủ đẩy nhanh cả việc cắt giảm khí thải lẫn thích ứng với một thế giới nơi các kỷ lục lịch sử thường xuyên bị phá vỡ .

Các nhà khoa học một lần nữa nhấn mạnh rằng, động lực cơ bản vẫn là việc tiếp tục đốt nhiên liệu hóa thạch. Sự ấm lên không ngừng này đã khiến năm 2024 trở thành năm nóng nhất hành tinh từng được ghi nhận, năm 2025 là năm nóng thứ ba, và khiến năm 2026 đang trên đà trở thành một trong những năm ấm nhất từ trước đến nay, với động cơ bổ sung là một El Niño mạnh mẽ sẽ làm tăng cường độ nóng lên toàn cầu trong những tháng tới .