Vàng, Bạc Chứng Kiến Đợt Bán Tháo Lịch Sử: Bên Trong Cuộc Sụp Đổ của Kim Loại Quý Năm 2026

Vàng và bạc đã trải qua một năm 2026 đầy khốc liệt. Những tưởng sẽ là một đỉnh cao đầu cơ vào tháng 1, thị trường lại xoay chuyển thành một cuộc tháo chạy lịch sử — và giờ đây còn bị khuếch đại bởi một cuộc khủng hoảng địa chính trị mà theo lý thuyết, lẽ ra phải đưa giá kim loại quý lên cao. Thay vào đó, các cuộc tấn công quân sự do Mỹ dẫn đầu nhằm vào Iran đã kích hoạt một sự thất bại kiểu mẫu cho 'kênh trú ẩn an toàn', đẩy vàng xuống tháng tồi tệ nhất kể từ năm 2008 và bạc vào những phiên lao dốc chưa từng có kể từ năm 1980.

Hôm thứ Ba, giá vàng giao ngay giảm thêm 0,7% xuống 4.298,75 USD/ounce, chịu áp lực bởi dự đoán ngày càng lớn rằng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ tăng lãi suất ngay trong năm nay . Đợt sụt giảm diễn ra khi các nhà giao dịch thận trọng trước dữ liệu lạm phát Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) quan trọng sắp được công bố, vốn có thể xác nhận áp lực giá cả vẫn dai dẳng và củng cố khả năng thắt chặt chính sách tiền tệ . Nhưng phiên giảm điểm này chỉ là dư chấn mới nhất trong một cơn địa chấn kéo dài cả năm đối với kim loại quý.

Vụ 'Nổ Tung' Hồi Tháng 1: Đỉnh Đầu Cơ Bắt Đầu Xả Hàng

Cuộc khủng hoảng khởi nguồn từ ngày 31 tháng 1, khi vàng và bạc trải qua một phiên giao dịch thảm khốc. Vàng lao dốc xấp xỉ 9%, thổi bay gần 7 nghìn tỷ USD tổng giá trị vốn hóa thị trường cùng với đà giảm của bạc, theo Morningstar . Diễn biến với bạc còn tồi tệ hơn nhiều, giảm gần 30% trong một ngày, mức giảm mạnh nhất kể từ tháng 3 năm 1980 . Khi cơn sóng thần qua đi, bạc đã chạm mức thấp trong phiên là 72,63 USD .

Các nhà phân tích tại Kitco và Ngân hàng Saxo mô tả đợt bán tháo là sự xả hàng không thể tránh khỏi của một thị trường quá nóng. Trước đó trong tháng, vàng đã tăng gần 20% và bạc tăng hơn 40%, với tình trạng nắm giữ, đòn bẩy và hoạt động quyền chọn đạt đến mức "điển hình của các đỉnh ngắn hạn", theo lời Ole Hansen, Giám đốc Chiến lược Hàng hóa tại Ngân hàng Saxo . Tờ The Guardian đưa tin, cú sốc bán tháo được châm ngòi bởi việc Tổng thống Donald Trump đề cử cựu Thống đốc Fed Kevin Warsh thay thế Jerome Powell làm Chủ tịch Fed — một lựa chọn mang tính 'diều hâu' buộc giới giao dịch phải định giá lại hoàn toàn triển vọng lãi suất .

Yếu Tố Iran: Vì Sao 'Hầm Trú Ẩn' Lại Thất Bại

Nếu như cú sập hồi tháng 1 là sự xả bớt vị thế đầu cơ, thì đợt bán tháo vào tháng 3 và tháng 4 còn bất thường hơn nhiều: một cuộc khủng hoảng địa chính trị đang phản tác dụng lên vàng.

Khi các lực lượng Mỹ và Israel tấn công các cơ sở năng lượng của Iran vào tháng 3 năm 2026, kịch bản thông thường là một làn sóng tìm đến sự an toàn. Thay vào đó, vàng đã giảm khoảng 25% từ mức kỷ lục 5.595 USD của tháng 1 xuống còn khoảng 4.100 USD . Đến cuối tháng 3, vàng đang hướng tới tháng tồi tệ nhất kể từ năm 2008 . Trang Middle East Insider đã mô tả khoảnh khắc này một cách thẳng thắn: "Khi chiến tranh bắt đầu, dòng vốn toàn cầu quả thực đã đổ xô đi tìm nơi trú ẩn an toàn — nhưng không phải là vàng. Nó đổ vào Trái phiếu Kho bạc Mỹ và đồng USD" .

Cơ chế này hiện đã được nhiều tổ chức ghi nhận rõ ràng. Xung đột Iran khiến giá dầu tăng vọt, làm dấy lên lo ngại lạm phát, đẩy lợi suất trái phiếu kho bạc đi lên và củng cố sức mạnh đồng USD . Ngân hàng DBS nhận định, việc giá năng lượng tăng do gián đoạn ở Trung Đông "đã nâng cao kỳ vọng lạm phát, lợi suất và đồng USD, gây áp lực lên vàng" . BNP Paribas giải thích rằng đợt tăng giá của vàng trước đó được thúc đẩy bởi xu hướng phi đô la hóa và kỳ vọng cắt giảm lãi suất — cả hai yếu tố này nay đã đảo ngược, với việc các nhà đầu tư quay trở lại với đồng bạc xanh .

Morgan Stanley đã công bố một báo cáo có tiêu đề rõ ràng: "Vị thế hầm trú ẩn của vàng đang chịu áp lực", trong đó ghi nhận kim loại quý này "đã chao đảo sau cuộc xung đột Iran dù đã có nhiều năm tăng trưởng liên tục kể từ 2021" . Amy Gower, Chiến lược gia Hàng hóa của ngân hàng này, cho biết: "Sự nhạy cảm của vàng với chính sách tiền tệ và lãi suất thực đã lấn át phản ứng truyền thống của nó trước sự bất ổn địa chính trị" .

Giới giao dịch hiện đang định giá tới 52% khả năng Fed sẽ nâng lãi suất vào cuối năm 2026, một sự đảo ngược mạnh mẽ so với kỳ vọng cắt giảm trước đó . Chỉ số USD Index (DXY) đã vọt lên trên ngưỡng 100 khi xung đột leo thang, khuếch đại áp lực bán lên các kim loại được định giá bằng đồng bạc xanh . Như Bob Haberkorn, chiến lược gia thị trường cấp cao tại RJO Futures, đã nói với Reuters: "Sự suy giảm của giá vàng dường như bắt nguồn từ sự dịch chuyển sang thanh khoản — ưa chuộng tiền mặt. Chúng ta đang chứng kiến một đồng USD mạnh cùng với lợi suất trái phiếu tăng cao" .

Bạc: Kẻ Bị Tổn Thương Nặng Hơn

Bạc liên tục chịu mức giảm phần trăm lớn hơn vàng trong suốt năm 2026, phản ánh vai trò kép của nó như một kim loại tiền tệ và công nghiệp. Phiên bán tháo ngày 2 tháng 2 khiến bạc lao dốc 14,2% . Đến giữa tháng 2, bạc thủng mốc 73 USD trong phiên giao dịch châu Á . Đà giảm của kim loại trắng này còn bị khuếch đại bởi sự nhạy cảm với tâm lý ngại rủi ro và các đợt 'khát' thanh khoản, khi giới đầu tư bán tháo các tài sản có liên quan đến công nghiệp để bù đắp cho các lệnh gọi ký quỹ ở nơi khác.

Một cú sập bất thường vào ngày 12 tháng 2 càng tô đậm thêm sự bí ẩn. Kitco đưa tin rằng "không có lý do rõ ràng nào" xuất hiện cho đợt bán tháo chớp nhoáng này, suy đoán rằng đó có thể là một ngân hàng đầu tư hoặc quỹ đầu cơ lớn quyết định xả mạnh vị thế mua — hoặc là hành động phòng vệ trước một con số CPI có thể cao hơn dự kiến . Bài viết của Forbes về cùng sự kiện trích lời Viktoria Kuszak của Sucden Financial nói rằng sự sụt giảm dường như "bị chi phối bởi dòng tiền thị trường nhiều hơn là các yếu tố cơ bản" .

Cần Theo Dõi Gì Tiếp Theo?

Tâm điểm trước mắt chính là dữ liệu lạm phát của Mỹ. Đà giảm hôm thứ Ba gắn liền trực tiếp với việc các nhà đầu tư cơ cấu danh mục trước thềm công bố CPI, dữ liệu có thể củng cố hoặc phá vỡ luận điểm tăng lãi suất . Nếu lạm phát cao hơn dự kiến, áp lực lên vàng và bạc sẽ càng dữ dội hơn khi giới giao dịch định giá vào một đợt thắt chặt mạnh tay hơn từ Fed.

Ngoài dữ liệu, diễn biến của cuộc xung đột Iran vẫn là một ẩn số. Bất kỳ sự leo thang nào làm gián đoạn nguồn cung dầu mỏ thêm nữa sẽ củng cố vòng luẩn quẩn hiện tại: giá dầu tăng, lợi suất đi lên, đồng USD mạnh lên và vàng lại giảm. Các nhà phân tích tại TradingKey lưu ý rằng logic định giá của vàng đã có một "sự chuyển dịch cốt lõi", từ nhu cầu trú ẩn sang thanh khoản và lãi suất thực, đồng thời chi phí cơ hội cao sẽ ngăn cản đầu tư vào các tài sản không sinh lời khi lãi suất thực tăng cao .

Morningstar đã tóm gọn nghịch lý này: "Lạm phát năng lượng do giá dầu thúc đẩy đang củng cố đồng USD và lãi suất, vốn là những cơn gió ngược về mặt tài chính đối với vàng" . Đối với các nhà đầu tư vốn quen với việc vàng sẽ tăng giá trong khủng hoảng, năm 2026 là một bài học tàn nhẫn về sự đổ vỡ của các mối tương quan — và bài học này có lẽ vẫn chưa kết thúc.