Bên trong 15 giờ giao tranh tên lửa Iran-Israel suýt phá hỏng đàm phán hòa bình của Trump

Israel đáp trả, nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng Iran

Hy vọng cuộc trao đổi chỉ dừng ở một chiều đã tan biến vào sáng ngày 8 tháng 6. Israel tiến hành các cuộc không kích vào các mục tiêu quân sự ở miền tây và miền trung Iran, tiến một bước xa hơn khi tấn công một nhà máy hóa dầu ở thành phố Mahshahr . Cuộc tấn công vào khu liên hợp Mahshahr đánh dấu lần đầu tiên một cơ sở hạ tầng năng lượng bên trong lãnh thổ Iran bị tấn công kể từ sau lệnh ngừng bắn . Nhà chức trách Iran sau đó đã báo cáo ít nhất 15 người bị thương .

Chiến dịch này mang một cái giá chính trị trực tiếp. Nó diễn ra sau khi Tổng thống Trump được cho là đã yêu cầu Thủ tướng Netanyahu kiềm chế, không tấn công thêm — một lời khiển trách mà Israel ban đầu đã phớt lờ .

Lệnh tạm dừng mong manh: Những lời hứa đi kèm điều kiện

Dù leo thang nhanh chóng, giao tranh đã dừng lại đột ngột như khi nó bắt đầu. Đến chiều ngày 8 tháng 6, cả hai bên đều công khai tuyên bố tạm dừng.

• Bộ chỉ huy quân sự Iran ra tuyên bố ngừng hoạt động, khẳng định đã giáng một "đòn đáp trả đau đớn". Tuy nhiên, tuyên bố chứa đựng một tối hậu thư: các cuộc tấn công sẽ tái diễn nếu Israel tiếp tục các hành động "gây hấn và thù địch", đặc biệt là ở miền nam Lebanon .
• Thủ tướng Netanyahu nói rằng Israel sẽ tạm dừng "vào lúc này", đồng thời cảnh báo về một phản ứng "mạnh mẽ" nếu Iran tấn công trở lại .

Đây chưa bao giờ là một thỏa thuận ngừng bắn ổn định. Nó là một sự tạm dừng có đi có lại nhưng đầy điều kiện, được tờ New York Times mô tả là đã đẩy Israel và nhà lãnh đạo của họ vào một "vị thế bấp bênh, dường như phụ thuộc vào ông Trump nhiều hơn trước" .

Chiến dịch ngoại giao công khai của Trump: Lệnh ngừng bắn trên Truth Social và những thỏa thuận lấp lửng

Tổng thống Trump hành động trên một mặt trận hoàn toàn khác biệt so với các chỉ huy chiến trường trong suốt cuộc khủng hoảng.

Ngày 7 tháng 6, ông đăng một dòng trạng thái thẳng thừng trên mạng xã hội: "Israel và Iran phải ngay lập tức dừng 'bắn'" . Đến ngày 8 tháng 6, ông tuyên bố trên Truth Social rằng "Cả hai bên, Israel và Iran, đều đang tìm kiếm một LỆNH NGỪNG BẮN ngay lập tức! Các cuộc đàm phán cuối cùng về 'Hòa bình' đang được tiến hành" . Một ngày sau, sau khi tham dự trận chung kết NBA, Trump nói với các phóng viên rằng các nhà đàm phán đang ở trong "những hồi cuối cùng" để đạt được một thỏa thuận có thể được ký kết trong vòng "hai hoặc ba ngày" .

Có một lưu ý quan trọng với mốc thời gian này. Cụm từ "hai hoặc ba ngày" trước đó đã được Trump sử dụng vào giữa tháng 5, khi ông cho Iran một khoảng thời gian ngắn để đưa ra đề xuất phản đối cho một thỏa thuận hòa bình dài hạn hơn . Đến ngày 9 tháng 6, cụm từ này được gắn lại vào một thỏa thuận rộng lớn hơn, được cho là sẽ ngăn chặn tham vọng hạt nhân của Iran và mở cửa trở lại Eo biển Hormuz .

Điều cốt yếu là lệnh ngừng bắn được báo cáo không chỉ là về thiện chí. Bài đăng của Trump đã nêu rõ rằng lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ sẽ "vẫn được duy trì, và có toàn bộ hiệu lực, cho đến khi đạt được một 'Thỏa thuận cuối cùng'" .

Lời cảnh báo tới Netanyahu: Tự chiến đấu một mình

Đằng sau sự lạc quan công khai, áp lực lên Netanyahu là rất lớn. Nhiều báo cáo chỉ ra rằng Trump đã truyền đạt một thông điệp rõ ràng: nếu Israel cố tình phá hoại tiến trình ngoại giao Mỹ-Iran, họ có nguy cơ mất đi sự hậu thuẫn của Mỹ . Tờ NYT mô tả tình thế này là sự khăng khăng của Trump đã đẩy Netanyahu vào vị trí "dường như phụ thuộc vào ông Trump nhiều hơn trước", với hàm ý rằng nếu Israel tiếp tục tấn công, họ có thể đã phải hành động đơn phương .

Mặt trận thứ hai: Trực thăng Apache bị bắn rơi

Vào ngày 8 tháng 6, khi cuộc đối đầu Israel-Iran lắng xuống, một sự cố riêng biệt đã mở ra một mặt trận mới. Một trực thăng AH-64 Apache của Quân đội Mỹ đã bị rơi gần Eo biển Hormuz khi đang làm nhiệm vụ tuần tra . Cả hai thành viên phi hành đoàn đã được cứu thoát an toàn .

Tổng thống Trump nhanh chóng đổ lỗi cho Iran đã bắn rơi nó, dù các báo cáo ban đầu thận trọng hơn. Tờ New York Times ghi nhận sự không chắc chắn vào thời điểm đó về việc liệu có phải do hỏa lực của Iran, trục trặc kỹ thuật hay một nguyên nhân nào khác . Sau đó, CBS News đưa tin một máy bay không người lái Shahed có vũ trang của Iran đã tấn công chiếc trực thăng ngoài khơi bờ biển Oman .

Ngày 9 tháng 6, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) thông báo tiến hành "các cuộc tấn công tự vệ" chống lại Iran theo chỉ đạo của Trump, mô tả nhiệm vụ này là một "phản ứng tương xứng với hành động gây hấn phi lý của Iran" . Các cuộc tấn công nhắm vào các địa điểm phòng không và radar của Iran . Iran ngay lập tức đáp trả, phóng tên lửa và máy bay không người lái vào các mục tiêu liên quan đến Mỹ ở Bahrain, Kuwait và Jordan theo tuyên bố của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) .

Sự cố này đã thay đổi bản chất của cuộc xung đột. Những gì bắt đầu như một chiến dịch của Israel chống Hezbollah đã biến thành các cuộc tấn công trực tiếp giữa các quốc gia Israel và Iran, và sau đó thành một cuộc đối đầu quân sự trực tiếp giữa Hoa Kỳ và Iran, tất cả trong khi Washington tuyên bố sắp đạt được một thỏa thuận hòa bình cuối cùng.

Một cuộc khủng hoảng thu nhỏ

Khoảng thời gian từ ngày 7 đến 10 tháng 6 chứa đựng một cách cô đọng các động lực đã định hình toàn bộ cuộc xung đột sau tháng 4 năm 2026. Một chiến dịch của Israel chống lại mục tiêu Hezbollah ở Lebanon đã kích hoạt một phản ứng quân sự được lập trình sẵn của Iran. Phản ứng đó bị đáp trả bằng sự leo thang của Israel vượt ra ngoài các địa điểm quân sự, nhắm tới các mục tiêu công nghiệp. Tổng thống Mỹ đồng thời đe dọa, thuyết phục và hứa hẹn một thỏa thuận. Một khí tài quân sự Mỹ bị mất trong những tình huống gây tranh cãi, dẫn đến các cuộc tấn công trực tiếp của Mỹ và sự phản công của Iran nhằm vào các vị trí có liên hệ với Mỹ.

Đến ngày 9 tháng 6, "sự tạm dừng" vẫn được duy trì giữa Israel và Iran — nhưng chỉ vừa đủ. Khuôn khổ ngừng bắn ban đầu từ ngày 8 tháng 4 là một thỏa thuận Mỹ-Iran bao gồm Israel; sau chu kỳ 15 giờ này, hoạt động ngoại giao trở nên phân mảnh hơn, lòng tin thấp hơn và Mỹ đã bị lôi kéo trực tiếp vào cuộc chiến động lực ngay cả khi tổng thống của họ tuyên bố chiến thắng chỉ còn cách vài ngày .