Lời kêu gọi của tân Thống đốc Ngân hàng Pháp: Châu Âu phải giành lại chủ quyền tiền tệ, giảm phụ thuộc vào hệ thống thanh toán Mỹ

Dưới đây là phân tích chi tiết về lời kêu gọi mới nhất của tân Thống đốc Ngân hàng Trung ương Pháp Emmanuel Moulin, cùng bối cảnh châu Âu đang nỗ lực giành lại chủ quyền tiền tệ.

Lập luận cốt lõi của Thống đốc Moulin

Trong phát biểu công khai đầu tiên sau khi nhậm chức Thống đốc Ngân hàng Pháp vào tháng 5/2026, ông Emmanuel Moulin (hiện cũng là thành viên Hội đồng Thống đốc ECB) đã lập luận rằng châu Âu đang đối mặt với một "cơ hội rõ ràng" để củng cố vị thế toàn cầu của đồng euro, nhưng các chính trị gia phải vào cuộc . Ông viện dẫn những nghi ngờ về tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) như một cánh cửa mở ra cho đồng tiền chung châu Âu, đồng thời kêu gọi châu Âu tích cực củng cố vai trò quốc tế của đồng euro .

Phát biểu của ông Moulin không chỉ dừng lại ở việc tận dụng điểm yếu của đồng USD. Nó đánh trực tiếp vào một vấn đề nhức nhối: châu Âu đang phụ thuộc quá lớn vào cơ sở hạ tầng tài chính do Mỹ kiểm soát, từ mạng lưới thẻ tín dụng cho đến hệ thống thanh toán bù trừ.

Những trụ cột chính trong nỗ lực giành chủ quyền tiền tệ

1. Giảm phụ thuộc vào mạng lưới thanh toán Mỹ

Ông Moulin và các quan chức ECB khác đã nhiều lần cảnh báo rằng sự "phụ thuộc quá mức vào các nhà cung cấp dịch vụ thanh toán nước ngoài khiến chúng ta phải trông chờ vào lòng tốt của người lạ trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng" . Một phân tích chuyên sâu của Nghị viện châu Âu công bố tháng 6/2026 đã mô tả sự phụ thuộc dai dẳng vào các mạng lưới thanh toán phi EU (điển hình là Visa và Mastercard) là một lỗ hổng nghiêm trọng trong kiến trúc tài chính của Liên minh .

Thực tế cho thấy, nếu các nhà cung cấp dịch vụ này ngừng hoạt động tại châu Âu, 15 trong số 20 quốc gia Khu vực đồng euro sẽ không còn giải pháp thanh toán thẻ nội địa nào . Đây không còn là vấn đề kinh tế đơn thuần, mà là bài toán an ninh và tự chủ chiến lược.

2. Đồng euro kỹ thuật số: Mục tiêu 2029 và áp lực pháp lý

ECB đặt mục tiêu sẵn sàng cho đợt phát hành đầu tiên của đồng euro kỹ thuật số (digital euro) vào năm 2029, với giả định các nhà đồng lập pháp EU sẽ thông qua quy định khung trong năm 2026 . Theo lộ trình, một cuộc thí điểm với các giao dịch ban đầu có thể bắt đầu sớm nhất là giữa năm 2027 .

Vào tháng 10/2025, Hội đồng Thống đốc ECB đã quyết định chuyển sang giai đoạn tiếp theo của dự án, tập trung vào việc hoàn thiện kỹ thuật và làm việc với các nhà cung cấp dịch vụ . Tuy nhiên, sự ra đời của đồng tiền này không phải là điều chắc chắn. ECB chỉ có thể chính thức quyết định phát hành sau khi quy trình lập pháp hoàn tất , và sự phối hợp giữa Nghị viện châu Âu, Hội đồng châu Âu và các quốc gia thành viên vẫn còn nhiều bất định.

3. Vai trò toàn cầu của đồng euro đang thay đổi

Báo cáo của ECB ngày 2/6/2026 cho thấy tỷ trọng của đồng euro trong các chỉ số sử dụng tiền tệ quốc tế chính đã "tăng trưởng vừa phải" lên khoảng 20% trong năm 2025 . Đáng chú ý, lượng phát hành nợ quốc tế bằng đồng euro đã đạt mức cao nhất kể từ khi đồng tiền này ra đời vào năm 2025 . Đồng euro cũng lần đầu tiên vượt qua đồng USD để trở thành đồng tiền dẫn đầu trong thị trường trái phiếu xanh và bền vững quốc tế .

Dù vậy, đồng USD vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối trong dự trữ ngoại hối và thanh toán toàn cầu. Mức tăng lên 20% của đồng euro là tín hiệu tích cực, nhưng vẫn còn cách xa vị thế thống trị của đồng bạc xanh.

Bối cảnh rộng lớn hơn: Tại sao đây là thời điểm then chốt?

Lạm phát và kỳ vọng tăng lãi suất

Bối cảnh kinh tế vĩ mô càng làm tăng thêm sức nặng cho những phát biểu của ông Moulin. Lạm phát CPI của Khu vực đồng euro đã tăng lên 3,2% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 5/2026 (từ mức 3,0% của tháng 4), mức cao nhất kể từ tháng 9/2023, do chi phí năng lượng và dịch vụ leo thang . Thị trường hiện định giá xác suất 97% cho một đợt tăng lãi suất 25 điểm cơ bản tại cuộc họp ngày 11-12 tháng 6 của Hội đồng Thống đốc ECB .

ECB đã giữ nguyên lãi suất tiền gửi ở mức 2,00% trong cuộc họp tháng Tư, nhưng phát tín hiệu rằng kỳ họp tháng Sáu sẽ mang tính quyết định cho việc thắt chặt chính sách tiền tệ .

Phân mảnh trong bối cảnh thanh toán và chiến lược tự chủ

Nghị viện châu Âu đã nhấn mạnh sự phụ thuộc của EU vào các cơ sở hạ tầng thị trường tài chính nước ngoài, "từ hệ thống thanh toán bán lẻ cho đến thanh toán bù trừ và quyết toán", đồng thời kêu gọi giảm thiểu những phụ thuộc chiến lược này . Một điểm yếu rõ ràng là châu Âu hiện vẫn thiếu một mạng lưới thanh toán bán lẻ thống nhất, nội địa, có thể cạnh tranh ngang hàng với các "ông lớn" thẻ tín dụng Mỹ về quy mô.

Để giải quyết vấn đề này, Sáng kiến Thanh toán châu Âu (EPI), một liên minh được hậu thuẫn bởi 16 ngân hàng lớn, đã ký thỏa thuận với Liên minh EuroPA để xây dựng một mạng lưới thanh toán toàn lục địa, kết nối khoảng 130 triệu người dùng, như một giải pháp thay thế trực tiếp cho Visa và Mastercard .

Những trở ngại và lưu ý quan trọng

• Tăng trưởng chưa mang tính đột phá: Việc đồng euro vươn lên mức "khoảng 20%" là một bước tiến vừa phải, chưa mang tính chuyển đổi. Đồng USD vẫn thống trị trong dự trữ toàn cầu và thanh toán quốc tế .
• Tương lai của đồng euro kỹ thuật số chưa được đảm bảo: Dự án có thể bị trì hoãn nếu tiến trình lập pháp của EU không hoàn tất đúng hạn vào năm 2026 .
• Rủi ro từ 'stablecoin': Ngân hàng Trung ương Pháp cũng cảnh báo về nguy cơ "stablecoin hóa" – việc các stablecoin neo theo đồng USD trở nên phổ biến trong thanh toán có thể làm suy yếu vị thế của đồng euro ngay trên sân nhà .