Vai trò kép của Marco Rubio trong việc định hình chính sách đối ngoại Mỹ giữa khủng hoảng Israel-Iran-Hezbollah

Trong bối cảnh căng thẳng leo thang chóng mặt giữa Israel, Iran và Hezbollah vào đầu tháng 6/2026, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã nổi lên như một nhân vật trung tâm, đảm nhiệm một lúc hai vai trò tưởng chừng đối lập nhưng lại bổ trợ cho nhau một cách hoàn hảo. Ông vừa là kiến trúc sư ngoại giao hàng đầu cho các nỗ lực hòa bình thời hậu chiến, vừa là nhà môi giới quyền lực đầy quyết đoán đứng sau hậu trường, người đã thuyết phục Tổng thống Donald Trump "bật đèn xanh" cho cuộc đáp trả quân sự hạn chế của Israel nhằm vào Iran. Sự kết hợp này cho thấy tầm ảnh hưởng đặc biệt của Rubio trong việc định hình chính sách đối ngoại đầy biến động của Washington tại Trung Đông.

Nhà môi giới quyền lực sau hậu trường: Cuộc chiến giành sự chấp thuận của ông Trump

Theo nhật báo Israel Israel Hayom và các nguồn tin ngoại giao cấp cao, Rubio chính là mắt xích then chốt trong các cuộc vận động ngoại giao khẩn cấp ở hậu trường, đóng vai trò quyết định trong việc thuyết phục Tổng thống Trump chấp thuận cho Israel có một phản ứng quân sự hạn chế. Sau khi Iran phóng khoảng 30 tên lửa đạn đạo vào miền bắc Israel và khu vực Tel Aviv vào ngày 7 tháng 6, Tổng thống Trump đã công khai kêu gọi kiềm chế. Tuy nhiên, Rubio đã giúp thuyết phục tổng thống rằng "Iran không được phép đạt được bất kỳ lợi ích nào từ cuộc tấn công vào Israel", và cuối cùng đã nhận được sự phê chuẩn cho một cuộc tấn công có tính toán của Israel .

Các nguồn tin tương tự nhấn mạnh rằng "Israel và Mỹ đã hoàn toàn phối hợp với nhau, cả về các cuộc không kích vào khu Dahiyeh ở Beirut lẫn phản ứng của Israel trước loạt tên lửa từ Iran" . Đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, Rubio như một kênh ngoại giao không thể thiếu, người đã tích cực vận động trong Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ để có được sự đảm bảo chính trị từ Washington .

Chuỗi sự kiện từ leo thang đến hạ nhiệt (7-8/6/2026)

Diễn biến trong 48 giờ căng thẳng đã cho thấy sự phức tạp của mối quan hệ tay ba Mỹ-Israel-Iran:

1. Ngày 7 tháng 6 – Israel không kích Beirut sau vụ tấn công của Hezbollah: Lực lượng Israel đã nhắm mục tiêu vào vùng ngoại ô phía nam Beirut (Dahiyeh) để đáp trả một cuộc tấn công bằng tên lửa của Hezbollah vào miền bắc Israel. Trước đó, Iran đã cảnh báo rằng bất kỳ cuộc không kích nào của Israel vào Beirut sẽ dẫn đến sự trả đũa bằng tên lửa từ phía Tehran .
2. Ngày 7 tháng 6 – Iran phóng loạt tên lửa đáp trả: Iran đã khai hỏa khoảng 30 tên lửa đạn đạo vào miền bắc Israel, khu vực Tel Aviv và các địa điểm quân sự, đánh dấu cuộc tấn công đầu tiên kiểu này của Iran kể từ lệnh ngừng bắn ngày 8 tháng 4 .
3. Ngày 8 tháng 6 – Ông Trump kêu gọi kiềm chế, nhưng Israel vẫn hành động: Tổng thống Trump công khai thúc giục Israel không trả đũa, nhưng Israel đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào miền tây và miền trung Iran, bao gồm một tổ hợp hóa dầu, và điều này dường như phớt lờ lời kêu gọi của ông Trump .
4. Ngày 8 tháng 6 – Rubio đạt được sự chấp thuận mang tính hồi tố từ ông Trump: Thông qua sự phối hợp ngoại giao cật lực, Rubio đã thuyết phục Tổng thống Trump chấp nhận và cho phép một phản ứng hạn chế, đóng khung hành động này như một điều cần thiết để ngăn chặn những lợi ích chiến lược mà Iran có thể đạt được từ cuộc tấn công bằng tên lửa của họ .

Lệnh ngừng bắn chớp nhoáng và những điều kiện kèm theo

Vào ngày 8 tháng 6, cả Iran và Israel đã đơn phương tuyên bố sẽ "ngừng các cuộc tấn công vào nhau" sau lời kêu gọi trực tiếp từ Tổng thống Trump . Tuy nhiên, lệnh ngừng bắn này đi kèm những điều kiện mong manh:

• Điều kiện từ Iran: Tehran tuyên bố chấm dứt các cuộc tấn công vào Israel nhưng cảnh báo sẽ nối lại các hoạt động thù địch nếu Israel tiếp tục không kích Hezbollah tại Lebanon .
• Điều khoản từ Israel: Israel cũng quyết định tạm dừng các chiến dịch tấn công. Một nguồn tin thân cận xác nhận quyết định này được đưa ra sau cuộc trao đổi hỏa lực .
• Lệnh ngừng bắn được mô tả như một nỗ lực do Mỹ làm trung gian nhằm chấm dứt các cuộc thù địch trực tiếp giữa Israel và Iran, dù Tướng Iran Ali Abdollahi coi đây chỉ là một sự tạm dừng chiến dịch gắn liền với tình trạng của Hezbollah ở Lebanon .

Kiến trúc sư ngoại giao: Từ đàm phán hạt nhân đến hòa bình Israel-Lebanon

Vai trò của ông Rubio không chỉ giới hạn trong phòng tình huống khẩn cấp. Trên mặt trận ngoại giao rộng lớn hơn, ông là người dẫn dắt các nỗ lực nhằm định hình lại khu vực về lâu dài.

Đàm phán hạt nhân với Iran: Trong một cuộc phỏng vấn với Al Jazeera vào tháng 3/2026, Rubio thừa nhận rằng "có những thông điệp và các cuộc đối thoại trực tiếp đang diễn ra giữa một số thành phần bên trong Iran và Hoa Kỳ, chủ yếu thông qua các bên trung gian," đồng thời nhắc lại quan điểm cứng rắn rằng "chế độ Iran không bao giờ được phép sở hữu vũ khí hạt nhân" . Đến cuối tháng 5/2026, Rubio cho biết một đề xuất "khá vững chắc" để chấm dứt chiến tranh đã được đặt lên bàn đàm phán và nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ các nước vùng Vịnh và toàn cầu .

Đàm phán hòa bình Israel-Lebanon: Vào ngày 14 tháng 4 năm 2026, Rubio đã chủ trì một cuộc gặp cấp chuyên viên hiếm hoi giữa Đại sứ Israel Yechiel Leiter và Đại sứ Lebanon Nada Hamadeh tại Bộ Ngoại giao Mỹ. Đây là cuộc tiếp xúc ngoại giao trực tiếp đáng kể đầu tiên giữa hai quốc gia trong nhiều năm, với mục tiêu giảm thiểu ảnh hưởng của Iran dọc biên giới chung của họ . Cuộc đối thoại kết thúc trên tinh thần tích cực với các cuộc thảo luận về những cuộc gặp tiềm năng trong tương lai, dù không có cam kết cụ thể nào được đưa ra .

Trong khi Tổng thống Trump công khai gây sức ép yêu cầu Thủ tướng Netanyahu thực hiện các cuộc không kích "phẫu thuật" và có chủ đích hơn vào Hezbollah thay vì các chiến dịch rộng lớn, Rubio phần lớn bảo vệ quyền tự vệ của Israel, cho rằng "Israel đã không tiến hành các chiến dịch lớn ở Beirut trong một thời gian" .

Một ghi chú đáng chú ý

Tờ Politico từng đưa tin vào cuối tháng 5/2026 rằng trong số các quan chức chính quyền Trump gắn liền với cuộc chiến Iran — như Steve Witkoff, Jared Kushner và Phó Tổng thống JD Vance — Rubio "dường như đóng một vai trò tương đối nhỏ" trong phần lớn thời gian của cuộc xung đột . Điều này cho thấy tầm ảnh hưởng mang tính quyết định nhất của ông dường như được tập trung vào những tuần cuối cùng, đặc biệt là trong giai đoạn quản lý khủng hoảng đầy biến động vào tháng 6 năm 2026.