Bên trong làn sóng M&A ngân hàng châu Âu: Góc nhìn Goldman Sachs, cuộc chiến Intesa-MPS và cuộc đại tu quy định

Vì sao vốn dư thừa là động cơ chính?

Sức khỏe tài chính của ngành đã tạo điều kiện cho sự chuyển hướng này. Các ngân hàng châu Âu đã đạt được kết quả hoạt động hàng năm tốt nhất kể từ năm 1997 vào năm 2025, tạo ra một lượng vốn dư thừa khổng lồ . Chuyên gia phân tích Chris Hallam của Goldman Sachs đã lưu ý trong một báo cáo ngành vào cuối năm 2025 rằng trọng tâm của nhà đầu tư đang dịch chuyển từ lãi suất và chất lượng tín dụng sang tăng trưởng và hiệu quả, với câu hỏi cốt lõi là các ngân hàng sẽ triển khai lượng vốn dư thừa này như thế nào trong năm 2026 . Câu trả lời, ngày càng rõ ràng, là tăng trưởng từ bên ngoài. Oliver Wyman đã theo dõi hơn 300 tỷ Euro được hoàn trả cho cổ đông kể từ năm 2022, một dấu hiệu cho thấy các ngân hàng có quá đủ vốn để đáp ứng các yêu cầu pháp lý và tài trợ cho các thương vụ mua lại .

Triển vọng toàn cầu của Goldman Sachs cũng phản ánh điều này. Báo cáo Triển vọng M&A Toàn cầu 2026 mô tả một môi trường được định hình bởi "tái định vị chiến lược và xây dựng quy mô", liệt kê nguồn vốn đại chúng và tư nhân dồi dào, xu hướng vĩ mô về AI, và một bối cảnh pháp lý mang tính xây dựng là những yếu tố then chốt cho một chu kỳ M&A mạnh mẽ khác .

Xu hướng thương vụ: Từ đáy năm 2023 đến đỉnh kỷ lục năm 2025

Sự phục hồi thể hiện rõ trong dữ liệu. Hoạt động M&A ngân hàng châu Âu đã giảm 36% so với cùng kỳ năm trước vào năm 2023 trong bối cảnh hạn hán giao dịch toàn cầu, theo S&P Global Market Intelligence . Sự phục hồi trong năm 2024 rất mạnh mẽ. Khối lượng giao dịch tăng vọt khoảng 34%, với 91 thương vụ xuyên biên giới, con số cao nhất trong năm năm và giá trị thương vụ tăng khoảng 20% . Goldman Sachs báo cáo rằng M&A châu Âu "đã tăng mạnh" trong năm đó sau một năm 2023 ảm đạm .

Đà tăng trưởng đã tăng tốc đáng kể: chỉ trong năm tháng đầu năm 2025, các thương vụ ngân hàng châu Âu đã đạt mức kỷ lục 27 tỷ USD . Làn sóng này không có dấu hiệu chậm lại trong năm 2026, khi Scope Ratings lưu ý rằng xu hướng này được thúc đẩy bởi quy định, lãi suất giảm và nhu cầu cạnh tranh không ngừng về quy mô .

Cuộc đối đầu Intesa-BPM: Một nghiên cứu điển hình trị giá 30,6 tỷ Euro

Không có thương vụ nào nắm bắt rõ hơn động lực hợp nhất bằng cuộc chiến căng thẳng giành Banca Monte dei Paschi di Siena (MPS), ngân hàng lâu đời nhất thế giới. Vào Chủ nhật, ngày 7 tháng 6 năm 2026, ngân hàng Ý Banco BPM đã gửi một đề xuất sáp nhập ngang bằng lên hội đồng quản trị của MPS . Ngay ngày hôm sau, ngân hàng lớn nhất nước Ý, Intesa Sanpaolo, đã tung ra một đề nghị thâu tóm công khai đầy bất ngờ trị giá 30,6 tỷ Euro bằng tiền mặt và cổ phiếu .

Các điều khoản chào mua rất cụ thể: 1,6 cổ phiếu Intesa mới phát hành cộng với 1,00 Euro tiền mặt cho mỗi cổ phiếu MPS, định giá mỗi cổ phiếu MPS ở mức 10,09 Euro – tương đương mức phí tổn 12,5% so với giá đóng cửa trước đó . Nếu thành công, thực thể hợp nhất sẽ trở thành ngân hàng lớn thứ hai trong Khu vực Đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) tính theo vốn hóa thị trường, được định giá 126 tỷ Euro . Thương vụ này sẽ giúp Intesa vượt qua BNP Paribas và thu hẹp khoảng cách với Santander của Tây Ban Nha .

Thuận gió từ quy định: Khung sáp nhập mới cho năm 2026

Kịch tính doanh nghiệp này đang diễn ra trong bối cảnh pháp lý được thiết kế lại hoàn toàn. Người dùng đề cập đến các quy định mới của EU được đưa ra vào tháng 1 năm 2026, và mốc thời gian này có nhiều sắc thái. Một cột mốc quan trọng trong tháng 1 là hội thảo với các bên liên quan do Tổng cục Cạnh tranh của Ủy ban châu Âu (DG COMP) tổ chức, nhằm thu thập ý kiến đóng góp về các chủ đề chính cho một cuộc đại tu toàn diện các hướng dẫn về sáp nhập .

Một trụ cột pháp lý thậm chí còn cụ thể hơn đã có hiệu lực ngay sau đó: Chỉ thị về Yêu cầu Vốn sửa đổi (CRD VI) bắt đầu được áp dụng từ ngày 11 tháng 2 năm 2026. Luật này thiết lập các tiêu chuẩn giám sát chung trên toàn các quốc gia thành viên cho việc sáp nhập và phân chia ngân hàng, tạo ra một bộ quy tắc duy nhất nhằm trực tiếp giảm thiểu rào cản pháp lý trong các giao dịch xuyên biên giới .

Thay đổi mang tính chuyển đổi nhất đến vào ngày 30 tháng 4 năm 2026, khi Ủy ban châu Âu công bố dự thảo tổng thể đầu tiên về đại tu hướng dẫn sáp nhập sau hơn 20 năm, hợp nhất các khuôn khổ từ năm 2004 và 2008 . Dự thảo mới chính thức nâng cao vai trò của các lập luận về hiệu quả, giúp các công ty có thể lập luận một cách đáng tin cậy hơn rằng một vụ sáp nhập mang lại lợi ích cho nền kinh tế rộng lớn hơn, đồng thời mở rộng các tham số phân tích cạnh tranh để lần đầu tiên bao gồm đổi mới, tính bền vững và khả năng phục hồi . Một cuộc tham vấn cộng đồng được mở đến ngày 26 tháng 6 năm 2026, đánh dấu sự khởi đầu của một kỷ nguyên mới cho hoạt động M&A tại EU .

Sự thay đổi pháp lý đa hướng này tạo ra một môi trường dễ dự đoán và cởi mở hơn, đúng vào thời điểm các ngân hàng châu Âu đang khát khao nhất trong việc theo đuổi quy mô mang tính chuyển đổi. Định vị nội bộ của Goldman Sachs – tăng gấp đôi đội ngũ ngân hàng định chế tài chính tại Paris, đứng đầu bảng xếp hạng M&A toàn cầu với 1,48 nghìn tỷ USD giá trị giao dịch được tư vấn vào năm 2025 – phản ánh niềm tin rằng đây là cơ hội của cả một thế hệ, chứ không phải khoảnh khắc thoáng qua .