Vale khuấy đảo 'bàn cờ' kim loại: Lợi nhuận tăng vọt bất chấp địa chính trị, CEO Pimenta tiết lộ tham vọng tăng trưởng kép

Khi cuộc không kích của Mỹ-Israel vào Iran ngày 28/02/2026 mở màn cho chiến dịch "Epic Fury", hệ quả tức thì là Iran đáp trả bằng lệnh phong tỏa trên thực tế eo biển Hormuz từ ngày 04/03 . Eo biển này, nơi vận chuyển khoảng một phần ba giao dịch dầu mỏ đường biển toàn cầu, lập tức trở thành tử huyệt của thương mại thế giới. Đối với Vale, gã khổng lồ khai khoáng Brazil và là nhà sản xuất quặng sắt lớn thứ hai thế giới, có vẻ như câu chuyện sẽ là một 'cơn đau đầu' chi phí vận tải. Nhưng thực tế lại phức tạp hơn nhiều.

Hormuz 'tắc đường', Vale 'hưởng lợi' từ biên lợi nhuận?

Lo ngại lớn nhất của giới đầu tư là chi phí vận tải biển leo thang. Khi các tàu hàng phải tránh Hormuz và Biển Đỏ, định tuyến lại qua Mũi Hảo Vọng, cước phí vận tải đường biển tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba . Đối với Vale, mỏ quặng sắt và kim loại cơ bản nằm ở Brazil và Canada, tức cách xa Vùng Vịnh hàng nghìn dặm, nên nguồn cung không bị đe dọa trực tiếp . Tuy nhiên, 75% chi phí vận tải của công ty gắn liền với giá nhiên liệu bunker dầu .

Vậy mà, Tổng giám đốc Gustavo Pimenta lại tuyên bố đầy bất ngờ: "Chúng tôi đã phòng hộ chi phí nhiên liệu, vì vậy tác động đối với chúng tôi không hề tiêu cực. Trên thực tế, biên lợi nhuận của chúng tôi đã mở rộng nhờ cuộc xung đột" . Điều này được lý giải một phần bởi giá dầu tăng vọt qua ngưỡng 120 USD/thùng , nhưng quan trọng hơn là sự đứt gãy nguồn cung viên quặng sắt từ chính khu vực Vùng Vịnh .

Khu vực này là nhà cung cấp lớn các viên quặng sắt cao cấp và sắt hoàn nguyên trực tiếp (DRI) cho ngành thép châu Á. Sự gián đoạn đã tạo ra tình trạng khan hiếm nguồn cung, đẩy giá các sản phẩm quặng chất lượng cao đi lên, từ đó hưởng lợi cho chính Vale. "Danh mục sản phẩm linh hoạt của công ty đã cải thiện giá thực tế, với mức phí liên kết tăng 2,6 USD/tấn so với quý trước, tương đương khoảng 800 triệu USD doanh thu hàng năm," ban quản lý tiết lộ trong cuộc họp báo cáo kết quả kinh doanh .

Bức tranh tài chính quý I/2026: 'Vị đắng' EPS, 'vị ngọt' EBITDA

Nhìn vào bảng cân đối, câu chuyện không chỉ toàn một màu hồng. Quý I/2026 chứng kiến một bức tranh lợi nhuận 'lẫn lộn':

• EBITDA Proforma đạt 3,9 tỷ USD, tăng mạnh 21% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng lại giảm 19% so với quý IV/2025 đỉnh cao . Biên EBITDA proforma ước đạt 43,5% .
• Lợi nhuận ròng đạt 1,89 tỷ USD, tăng vọt 36% so với cùng kỳ ., song vẫn thấp hơn dự báo đồng thuận 2,05 tỷ USD từ các nhà phân tích .
• EPS đạt 0,44 USD, gây thất vọng khi "trượt" 17% so với kỳ vọng 0,53 USD , phản ánh áp lực từ lạm phát chi phí và tỷ giá đồng Real Brazil tăng giá .

Điểm sáng rực rỡ nằm ở mảng kim loại cơ bản. EBITDA của mảng Kim loại cơ bản Vale (VBM) tăng vọt tới 116%, đạt 1,2 tỷ USD, với riêng nickel có EBITDA tăng phi mã 576% . Giá đồng thực tế tăng 48% so với cùng kỳ và giá nickel tăng 6%, nhờ cú hích từ giá trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME) .

Chiến lược 'tam kiếm hợp bích' của tân CEO Gustavo Pimenta

Lên nắm quyền từ năm 2025, ông Pimenta đã vạch ra lộ trình rõ ràng xoay quanh ba trụ cột: quặng sắt, đồng và nickel, với triết lý "vận hành xuất sắc, kỷ luật phân bổ vốn" .

1. Quặng sắt: 'Gà đẻ trứng vàng' hướng đích 360 triệu tấn

Quặng sắt vẫn là huyết mạch, chiếm 61% doanh thu thuần của Vale . Công ty đặt mục tiêu sản lượng năm 2026 ở mức 335–345 triệu tấn, tiến tới ~360 triệu tấn vào năm 2030 . Chìa khóa nằm ở dự án S11D +20 tại tỉnh Carajás, dự kiến khởi động vào nửa cuối năm 2026 . Dự án này hứa hẹn tăng trưởng sản lượng với nhu cầu vốn tối thiểu, tận dụng cơ sở hạ tầng sẵn có . Chi phí tiền mặt C1 mục tiêu là 20 - 21,5 USD/tấn, một mức rất cạnh tranh .

2. Đồng: 'Ngôi sao hy vọng' với tham vọng nhân đôi sản lượng

Đây chính là câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn nhất. Chương trình Novo Carajás trị giá 12 tỷ USD là trung tâm chiến lược, nhằm thúc đẩy sản lượng đồng từ tỉnh Carajás . Vale đặt mục tiêu sản lượng đồng năm 2026 đạt 350–380 nghìn tấn, và tham vọng nhân đôi lên khoảng 700 nghìn tấn vào năm 2035 . Pimenta nhấn mạnh Vale có thể đạt được điều này từ cơ sở hạ tầng sẵn có . Cấu trúc "sẵn sàng IPO" cho VBM không có nghĩa là lên sàn trong ngắn hạn, mà là để nắm bắt cơ hội từ cơn sốt khoáng sản thiết yếu .

3. Nickel: 'Đứa con rắc rối' và bài toán hòa vốn

Nickel vẫn là điểm yếu cố hữu của Vale trước "cơn bão" nguồn cung giá rẻ từ Indonesia . Mặc dù sản lượng và doanh số bán nickel quý I tăng kỷ lục tại Voisey's Bay và Onça Puma , ưu tiên hàng đầu cho năm 2026 là đạt điểm hòa vốn tiền mặt vào cuối năm . Điều này sẽ đạt được thông qua cải thiện độ tin cậy tài sản, cắt giảm chi phí quyết liệt và quản lý hàng tồn kho hiệu quả hơn .

Dự báo và 'ẩn số' mang tên Hormuz

Ban lãnh đạo dưới quyền ông Pimenta tỏ ra lạc quan một cách thận trọng. Vale đã cập nhật hồ sơ lên SEC, ước tính dòng tiền tự do năm 2026 của mảng quặng sắt tăng thêm khoảng 1,5 tỷ USD trong điều kiện thị trường hậu xung đột . Triển vọng chi tiêu vốn (Capex) được duy trì kỷ luật ở mức 5,4–5,7 tỷ USD .

Tuy nhiên, rủi ro địa chính trị vẫn là ẩn số lớn nhất. "Cuộc xung đột Hormuz không chỉ là cú sốc dầu mỏ Trung Đông, mà còn là bài toán an ninh điện và khí đốt châu Á rộng lớn hơn," báo cáo của Stimson Center nhận định . Nếu tình trạng gián đoạn vận tải biển kéo dài, giả định chi phí C1 của Vale có thể chịu áp lực tăng đáng kể . Cầu thép từ Trung Quốc, dù được ban quản lý mô tả là "vẫn kiên cường", cũng không phải là bất biến trước các cơn gió ngược vĩ mô .

Điểm mấu chốt: Gustavo Pimenta đang chèo lái Vale qua cơn bão địa chính trị bằng một chiến lược 'tấn công' dựa trên sản lượng. Việc phòng hộ khéo léo đã biến Hormuz từ mối đe dọa thành cơ hội mở rộng biên lợi nhuận. Nếu công ty giữ vững tay lái, giới đầu tư có thể kỳ vọng vào một 'cú đúp' tăng trưởng từ quặng sắt và đồng, trong khi chờ đợi mảng nickel 'hồi sinh' vào cuối năm.