9 Nước EU 'Nổi Loạn', Tương Lai Quy Định Xe Sạch Của Brussels Chao Đảo

Đề xuất của Ủy ban Châu Âu về việc khử carbon cho các đội xe doanh nghiệp lớn đang vấp phải một làn sóng phản đối dữ dội về mặt chính trị. Một cuộc nổi loạn chính thức từ chín quốc gia thành viên EU, cùng với sự phản đối kịch liệt từ giới công nghiệp, đã đặt tương lai của Quy định về Phương tiện Sạch cho Doanh nghiệp (Clean Corporate Vehicles Regulation) vào tình thế bấp bênh.

Đề xuất này, được trình bày vào tháng 12 năm 2025, yêu cầu mỗi quốc gia thành viên phải đảm bảo rằng đến năm 2030, 69% số xe ô tô con và xe tải thương mại đăng ký mới của các công ty lớn phải là xe không phát thải hoặc phát thải thấp (ZLEV), với ít nhất 45% là xe hoàn toàn không phát thải (ZEV) – tức là xe điện chạy pin hoặc xe chạy bằng hydro [1, 7]. Các chỉ tiêu này được phân biệt dựa trên GDP bình quân đầu người, và các doanh nghiệp vừa và nhỏ được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng [1, 6].

Liên Minh Chín Quốc Gia và Những Yêu Sách

Một liên minh gồm chín quốc gia – Ba Lan, Bulgaria, Cộng hòa Séc, Estonia, Hungary, Ý, Latvia, Slovakia và Slovenia – đã chính thức thách thức quy định này trong một văn bản chung không chính thức. Dưới sự dẫn dắt của Ba Lan, nhóm này lập luận rằng các chỉ tiêu được đề xuất là quá sớm. Họ viện dẫn tình trạng "hạ tầng trạm sạc không đồng đều" và "khoảng cách lớn về khả năng chi trả" giữa các nước thành viên là những lý do khiến các quy định bắt buộc chưa thể khả thi vào lúc này .

Liên minh này kêu gọi tái cấu trúc toàn diện quy định, thay thế các chỉ tiêu bắt buộc về mua sắm bằng "các cơ chế dựa trên ưu đãi", các biện pháp tài khóa và đầu tư riêng cho hạ tầng. Họ cảnh báo rằng đề xuất hiện tại có nguy cơ "bóp méo thị trường đơn nhất" bằng cách áp đặt những chi phí không tương xứng lên các nền kinh tế chưa được chuẩn bị đầy đủ cho quá trình điện khí hóa đội xe đại trà .

Sự Phân Tuyến Đông-Tây về Mức Độ Sẵn Sàng

Bản đồ liên minh cho thấy một sự phân chia địa lý rõ rệt. Khối phản đối chủ yếu là các quốc gia Trung và Đông Âu, nơi tỷ lệ sử dụng xe điện, mật độ trạm sạc và sức mua của người tiêu dùng đều thua xa so với khu vực Tây và Bắc Âu. Ví dụ, Ba Lan và Bulgaria nằm trong số những nước có thị phần xe điện thấp nhất EU . Mặc dù đề xuất của Ủy ban có điều chỉnh chỉ tiêu dựa trên GDP, liên minh này cho rằng công thức này không thể bù đắp cho những bất lợi về mặt cấu trúc như khoảng trống hạ tầng và thu nhập trung bình thấp hơn [1, 4].

Giới Công Nghiệp Nhập Cuộc: BMW, Toyota và BusinessEurope

Sự phản đối về mặt chính trị được khuếch đại bởi những tiếng nói đầy quyền lực từ giới công nghiệp. BusinessEurope, nhóm vận động hành lang hàng đầu của EU cho doanh nghiệp, đã công bố một báo cáo lập trường vào ngày 29 tháng 5 năm 2026, yêu cầu quá trình chuyển đổi phải được thúc đẩy "thông qua các ưu đãi thay vì các mệnh lệnh" và kêu gọi tính trung lập hoàn toàn về công nghệ thay vì một cú hích trên thực tế hướng tới xe điện chạy pin .

Các nhà sản xuất ô tô cũng thẳng thắn không kém. Tập đoàn BMW đã công bố một báo cáo chính sách lập luận rằng các chỉ tiêu này "không trúng đích" và trên thực tế sẽ cấm xe động cơ đốt trong vào năm 2030, bất kể nhu cầu của người tiêu dùng hay thực tế thị trường . Trước đó, vào tháng 12 năm 2025, BMW và Toyota đã cùng một liên minh gồm 67 công ty cho thuê tài chính, cho thuê vận hành và quản lý đội xe gửi thư tới Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen, gọi các chỉ tiêu mua xe điện bắt buộc là "cực kỳ tốn kém và phản tác dụng" [2, 14].

Một nhóm rộng hơn các hiệp hội ngành nghề – bao gồm AECC, IRU, CLEPA và FuelsEurope – cũng đã lên tiếng ủng hộ các cách tiếp cận dựa trên ưu đãi, trung lập về công nghệ và đề nghị miễn trừ cho các công ty cho thuê và doanh nghiệp vừa và nhỏ khỏi phạm vi điều chỉnh của quy định .

Dòng Thời Gian Chính Trị: Điều Gì Sẽ Xảy Ra Tiếp Theo?

Tiến trình lập pháp đang bước vào một giai đoạn then chốt:

• Ngày 10 tháng 6 năm 2026: Hạn chót để các quốc gia thành viên đệ trình các sửa đổi bằng văn bản cho đề xuất .
• Cuối tháng 6 năm 2026: Các bộ trưởng giao thông EU sẽ nhóm họp tại Luxembourg trong khuôn khổ Hội đồng Giao thông, Viễn thông và Năng lượng để thảo luận về hồ sơ này .
• Tháng 11 năm 2026: Ủy ban giao thông (TRAN) của Nghị viện Châu Âu dự kiến sẽ tổ chức cuộc bỏ phiếu quyết định về báo cáo dự thảo và các sửa đổi của báo cáo viên .

Bài Toán Đa Số Đủ Tiêu Chuẩn

Hội đồng phải thông qua quy định này theo cơ chế bỏ phiếu đa số đủ tiêu chuẩn: tức là cần 55% số quốc gia thành viên (15 trên 27) đại diện cho ít nhất 65% dân số EU đồng ý. Một thiểu số phủ quyết có thể được hình thành chỉ với bốn quốc gia đại diện cho 35% dân số. Liên minh chín quốc gia, bao gồm các thành viên lớn là Ba Lan và Ý, đã vượt qua ngưỡng này .

Điều này đồng nghĩa với việc Ủy ban không có con đường nào để quy định được thông qua nếu không có những nhượng bộ đáng kể. Kịch bản có khả năng xảy ra nhất là một sự chuyển dịch khỏi các chỉ tiêu quốc gia mang tính bắt buộc, hướng tới một khuôn khổ linh hoạt hơn, nhấn mạnh vào các biện pháp khuyến khích, hỗ trợ hạ tầng và lộ trình chuyển đổi dài hơn. Nếu không có những thay đổi đó, quy định này không thể đạt được đa số phiếu cần thiết.