Châu Âu bên bờ vực khủng hoảng việc làm: CEO ABB gióng hồi chuông cảnh báo khẩn cấp

Ngành công nghiệp ô tô dự kiến sẽ chịu thiệt hại nặng nề nhất. Phân tích nội bộ của Ủy ban châu Âu, theo báo cáo của Bloomberg, chỉ ra rằng khoảng 600.000 việc làm trong lĩnh vực sản xuất xe hơi có thể bị đe dọa . Ngay cả các lĩnh vực năng lượng sạch, vốn được coi là động lực tăng trưởng của lục địa này, cũng dễ bị tổn thương. Khoảng 85.000 việc làm trong sản xuất pin và gần 59.000 việc làm trong sản xuất máy bơm nhiệt có thể bị mất khi hoạt động đầu tư bị đình trệ .

Cú sốc việc làm này diễn ra song song với sự suy yếu kinh tế vĩ mô nói chung. Dự báo Kinh tế Mùa xuân 2026 của Ủy ban châu Âu dự đoán tăng trưởng GDP của EU sẽ chậm lại chỉ còn 1,1% vào năm 2026, giảm từ mức 1,5% của năm 2025, trong khi tăng trưởng việc làm chung trong khối dự kiến chỉ đạt mức khiêm tốn 0,3% . Lạm phát năng lượng được dự báo sẽ đạt đỉnh trên 11% trong quý hai của năm 2026 và duy trì ở mức cao trong phần còn lại của năm, gây áp lực lớn lên ngân sách hộ gia đình và bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp .

Mức độ phơi nhiễm theo ngành và hiệu ứng domino

Cuộc khủng hoảng không phân bổ đồng đều. Các ngành công nghiệp sử dụng nhiều năng lượng đang nằm ở tâm chấn. ECB đã ước tính rằng giá điện tăng vĩnh viễn 10% có thể làm giảm việc làm trong các lĩnh vực này tới 2% . Tuy nhiên, rủi ro không dừng lại ở cổng nhà máy. ECB cũng cảnh báo rằng cứ mỗi việc làm bị mất trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, có thể có thêm vài việc làm khác bị mất trong nền kinh tế dịch vụ địa phương, tạo ra một hiệu ứng số nhân tàn phá các cộng đồng trong khu vực .

Sự dễ bị tổn thương này chồng lên trên sự xói mòn vốn có trước đó của nền tảng công nghiệp châu Âu. Một thông báo từ Ủy ban châu Âu hồi tháng 1 năm 2026 đã cảnh báo rằng "nền tảng công nghiệp của châu Âu đang bị xói mòn, dẫn đến mất việc làm trong lĩnh vực sản xuất và đóng cửa nhà máy" do cả áp lực cạnh tranh bên ngoài lẫn những rào cản nội bộ dai dẳng bên trong Thị trường Chung . Cú sốc năng lượng hiện tại đang đẩy nhanh xu hướng đó. Bộ phận Nghiên cứu của Goldman Sachs dự báo rằng giá năng lượng cao hơn có thể làm giảm 2% sản lượng công nghiệp của châu Âu vào cuối năm 2027 so với quỹ đạo trước xung đột .

Mức độ phơi nhiễm đặc biệt lớn của Vương quốc Anh

Vương quốc Anh, dù không còn là thành viên EU, đang phải đối mặt với một phiên bản đặc biệt nghiêm trọng của cuộc khủng hoảng này. Theo triển vọng tháng 6 năm 2026 của OECD, Anh đang trên đà chứng kiến mức tăng thất nghiệp lớn nhất trong số các quốc gia G7 trong năm nay. Tỷ lệ thất nghiệp được dự báo sẽ leo lên 5,5%, tăng từ 4,8% của năm 2025 . Một báo cáo độc lập khác dự báo Anh sẽ mất ròng 163.000 việc làm trong năm 2026, với mức suy giảm việc làm chung là 0,4%, tác động nặng nề nhất đến các khu vực có thu nhập thấp hơn như nam xứ Wales (dự kiến mất 5.700 việc làm) và vùng Humber (2.800 việc làm) .

Bối cảnh kinh tế rộng lớn hơn thật ảm đạm. Tăng trưởng GDP của Anh được dự báo sẽ chậm lại chỉ còn 0,9% vào năm 2026, gần như giảm một nửa so với mức 1,4% ghi nhận năm 2025, khi cú sốc năng lượng bóp nghẹt thu nhập thực tế. Lạm phát dự kiến sẽ tăng tốc lên 3,7% trong năm nay, do chi phí nhiên liệu và năng lượng cao hơn . Một số nhà dự báo độc lập, bao gồm cả EY Item Club, đã cảnh báo rằng Anh có thể bị đẩy đến bờ vực của một cuộc suy thoái kỹ thuật, với tỷ lệ thất nghiệp có khả năng đạt đỉnh lên tới 5,8% vào giữa năm 2027 nếu giá năng lượng vẫn ở mức cao .

Cuộc chiến pháp lý đằng sau những cảnh báo kinh tế

Lời kêu gọi cắt giảm quy định của ông Morten Wierod không chỉ là một lời kêu gọi trừu tượng. Một đóng góp chung của các hiệp hội doanh nghiệp trước thềm Học kỳ châu Âu 2026 đã xác định môi trường pháp lý là thách thức chính đối với đầu tư vào EU, xếp trên cả giá năng lượng cao và tình trạng thiếu hụt lao động có tay nghề . Khảo sát Kinh tế Eurochambres 2026, khảo sát các doanh nghiệp trên khắp lục địa, xác nhận rằng chi phí lao động cao, gánh nặng pháp lý và tình trạng thiếu lao động lành nghề là ba hạn chế hàng đầu đối với hoạt động kinh doanh .

Ông Wierod đặc biệt chỉ ra sự chậm trễ trong việc thực thi các cải cách do cựu Thủ tướng Ý Mario Draghi đề xuất gần hai năm trước đó, lập luận rằng sự thiếu cấp bách của các cơ quan lập pháp châu Âu là một thất bại nghiêm trọng . Cảnh báo của ông—rằng ông không muốn chứng kiến tình trạng thất nghiệp hàng loạt trở thành chất xúc tác cho hành động—đã đặt ra cho những tháng tới đây một bài kiểm tra về việc liệu EU có thể tinh giản khuôn khổ pháp lý của mình đủ nhanh để hấp thụ một cú sốc năng lượng mà theo đánh giá của ECB, là chưa từng có tiền lệ về quy mô lịch sử của nó .