Làn sóng chuyển dịch chưa từng có: Khi người châu Âu bỏ xe xăng, chạy theo xe điện vì cú sốc giá nhiên liệu từ chiến sự Iran

Cơn sốt giá xăng dầu tại Anh

Người lái xe tại Vương quốc Anh đã phải chứng kiến mức tăng giá lịch sử tại các trạm bơm:

• Giá xăng tăng vọt từ mức khoảng £1.32 (khoảng 38.000 VNĐ) mỗi lít trước xung đột lên 158.5p–159.6p/lít vào cuối tháng 5/2026 — mức cao nhất kể từ tháng 12/2022 .
• Giá dầu diesel thậm chí còn gây sốc hơn, chạm mốc 184.9p/lít vào ngày 26/5/2026 . Đến đầu tháng 6/2026, giá dầu diesel vẫn neo ở mức 183.9p/lít .
• Theo báo cáo của Quỹ RAC, chỉ trong tháng đầu tiên của cuộc xung đột, tài xế Anh đã phải trả thêm 307 triệu bảng Anh tại các cây xăng . Các nhà phân tích nhấn mạnh rằng người lái xe xăng đang bị ảnh hưởng nặng nề gấp khoảng năm lần so với người dùng xe điện .

Lợi thế chi phí áp đảo của xe điện so với xe xăng

Cơn bão giá nhiên liệu hóa thạch đã tạo ra một bước ngoặt trên thị trường ô tô, biến lợi thế kinh tế của xe điện (EV) trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết:

• Một phân tích mới của Đơn vị Tình báo Năng lượng và Khí hậu (ECIU) cho thấy, chỉ trong 100 ngày đầu xung đột, giá dầu tăng đã đội thêm 1,7 tỷ bảng Anh vào chi phí vận hành đội xe xăng và dầu diesel của cả nước Anh . Tính riêng lẻ, một người lái xe xăng đã phải trả thêm £175 so với việc sử dụng một chiếc EV tương đương trong cùng khoảng thời gian đó .
• Phản ứng của người tiêu dùng rất rõ ràng: doanh số xe điện hoàn toàn mới tại các thị trường ô tô chính ở châu Âu đã tăng vọt gần một phần ba trong quý I/2026 khi người lái xe tìm cách rời bỏ xăng dầu đắt đỏ . Làn sóng này không chỉ dừng ở xe mới, doanh số xe điện đã qua sử dụng cũng tăng mạnh trên khắp châu Âu .
• Tại Anh, lượng yêu cầu tìm hiểu về xe điện đã tăng 23% kể từ khi chiến sự bắt đầu . Ngân hàng Bank of America nhận định lợi thế chi phí nhiên liệu của xe điện đang gia tăng đáng kể, giúp quá trình điện khí hóa phương tiện trở nên hấp dẫn hơn về mặt kinh tế, với ước tính tổng chi phí sở hữu trong 5 năm của một chiếc EV có thể thấp hơn từ 2.500 đến 8.500 euro so với xe xăng cùng phân khúc .

Châu Âu phản ứng: Giữa khủng hoảng và 'cú hích' chuyển đổi xanh

Đối mặt với cơn bão giá, các chính phủ châu Âu ban đầu hành động đơn lẻ trước khi tìm được tiếng nói chung:

• Hành động quốc gia riêng lẻ: Tây Ban Nha đã thông qua gói kích thích 5 tỷ euro, tập trung vào việc cắt giảm thuế VAT cho tất cả các dạng năng lượng xuống còn 10%, giúp giảm khoảng 30 xu euro cho mỗi lít xăng dầu . Ba Lan kêu gọi sự "linh hoạt" trong cách tiếp cận phối hợp, cho rằng các thủ đô nên là bên dẫn dắt phản ứng chính sách .
• Phản ứng cấp EU: Vào ngày 22/4/2026, Ủy ban châu Âu đã công bố gói biện pháp mang tên "AccelerateEU", bao gồm 44 hành động cụ thể như cắt giảm thuế điện, điều phối việc bơm đầy lại các kho dự trữ khí đốt, tối ưu hóa phân phối nhiên liệu máy bay và đặc biệt là đẩy nhanh triển khai năng lượng sạch . Ủy ban cảnh báo rằng tác động của cuộc khủng hoảng sẽ còn kéo dài "trong nhiều năm" và khẳng định năng lượng sạch chính là câu trả lời chiến lược .
• Quản lý khủng hoảng khẩn cấp: Các bộ trưởng năng lượng EU đã tổ chức các cuộc họp khẩn cấp vào ngày 31/3, nhóm G7 cam kết "mọi biện pháp cần thiết" để đảm bảo thị trường ổn định. EU cũng kêu gọi các quốc gia thành viên hạ mục tiêu dự trữ khí đốt xuống 80% và dần dần bơm đầy lại các kho chứa để hạ nhiệt nhu cầu và giá cả .

Chưa bao giờ bài toán kinh tế cho việc chuyển đổi từ nhiên liệu hóa thạch sang năng lượng sạch lại trở nên thuyết phục đến vậy. Cú sốc từ eo biển Hormuz đã cho thấy rõ sự mong manh của một nền kinh tế phụ thuộc vào xăng dầu, và cả châu Âu dường như đang ngầm đồng ý rằng lối thoát duy nhất là nhấn ga cho cuộc cách mạng xe điện.