Nguy cơ nắng nóng cực độ đe dọa 1/4 số trận đấu tại World Cup 2026

Có bao nhiêu trận đấu đang gặp rủi ro?

Phân tích của WWA chỉ ra hai mức nguy hiểm then chốt:

• Ngưỡng cần nghỉ giải lao: Đối với 26 trận đấu, chỉ số WBGT được dự báo chạm hoặc vượt mức 26°C (79°F). Đây là ngưỡng mà Liên đoàn Cầu thủ Chuyên nghiệp Quốc tế (FIFPRO) khẳng định sự căng thẳng do nhiệt (heat strain) đã trở thành rủi ro thực sự, và các đợt nghỉ giải lao bắt buộc phải được áp dụng .
• Ngưỡng không an toàn để thi đấu: Đáng báo động hơn, có 1/3 khả năng một số trận đấu sẽ có chỉ số WBGT trên 28°C (82°F). Đây là mức mà FIFPRO và nhiều cơ quan quản lý bóng đá coi là không an toàn để thi đấu và khuyến nghị nên hoãn trận đấu .

Sự tổn thương không được phân bổ đồng đều. Một mô hình đánh giá chuyên sâu khác cho thấy 14 trong số 16 địa điểm đăng cai vượt qua ngưỡng WBGT 28°C vào một thời điểm nào đó trong mùa hè. Trong một năm nắng nóng kỷ lục, có tới 9 thành phố chủ nhà sẽ vượt qua ranh giới này trong hơn 50% thời gian vào các buổi chiều .

Miami, Kansas City và những địa điểm rủi ro nhất

Không phải sân vận động World Cup nào cũng đối mặt với mức độ nguy hiểm như nhau. Các phân tích liên tục đưa Miami, Kansas City, Philadelphia và New York/New Jersey vào danh sách những nơi có rủi ro cao nhất, tiếp theo là Monterrey và Boston cũng bị đánh dấu là đáng quan ngại . Nguyên nhân rủi ro thì mỗi nơi một khác.

• Tại các thành phố ven biển như Miami và Monterrey, rủi ro bị khuếch đại bởi độ ẩm khủng khiếp, khiến cơ thể cực kỳ khó tản nhiệt qua mồ hôi . Các nhà nghiên cứu mô tả nguy cơ nắng nóng cao ở Miami là "gần như chắc chắn" . Ở Monterrey, kết hợp nắng nóng và nhiệt độ cao khiến các buổi chiều trở nên đặc biệt nguy hiểm.
• Tại Kansas City, sân vận động Arrowhead không có mái che, không mang lại bất kỳ bóng râm nào cho cầu thủ hay khán giả, khiến mọi người phải phơi mình trực tiếp dưới bức xạ mặt trời tối đa .

Đáng chú ý, trận chung kết của giải đấu được lên lịch vào ngày 19 tháng 7 tại Sân vận động MetLife ở New York/New Jersey. WWA tính toán có 12% khả năng sự kiện đỉnh cao này sẽ vượt ngưỡng WBGT 26°C, và một xác suất nhỏ nhưng không hề tầm thường là 2,7% trận đấu chạm đến mức được coi là không an toàn để thi đấu .

Một giải đấu rủi ro hơn nhiều so với năm 1994

Khi nước Mỹ lần cuối đăng cai World Cup nam vào năm 1994, nắng nóng cũng là một yếu tố, nhưng điều kiện khí hậu nền lúc đó đã khác biệt về cơ bản. Nhóm WWA phát hiện ra rằng biến đổi khí hậu do con người gây ra đã khiến cho loại áp lực nhiệt khắc nghiệt dự kiến tại giải đấu mùa hè này có khả năng xảy ra cao gần gấp đôi so với ba mươi hai năm trước .

Sự thay đổi này là rất rõ ràng. Giới khoa học không còn xem nắng nóng cực độ là một yếu tố ngoại lai khó lường. Sự ấm lên của hành tinh đã nâng cao mặt bằng cơ bản, có nghĩa là ngay cả những điều kiện "mùa hè điển hình" ở nhiều thành phố đăng cai Bắc Mỹ giờ đây đã thường xuyên vượt qua các ngưỡng an toàn đã được thiết lập cho hoạt động ngoài trời cường độ cao và kéo dài .

Lập trường của FIFPRO và biện pháp đối phó của FIFA

Liên đoàn Cầu thủ Chuyên nghiệp Quốc tế (FIFPRO) đã lên tiếng mạnh mẽ về những rủi ro ngày càng leo thang. Khung khuyến nghị của họ rất rõ ràng: bắt buộc nghỉ giải lao khi WBGT đạt 26°C, và hoãn hoặc dời lịch trận đấu khi WBGT vượt quá 28°C . Công đoàn này đã công khai thúc giục FIFA hạ thấp ngưỡng hoãn trận đấu của riêng mình - hiện vẫn cao hơn hướng dẫn của FIFPRO ở mức 32°C - và loại bỏ hoàn toàn các trận đấu vào giờ trưa tại những thành phố có nguy cơ nắng nóng cao nhất .

Về phần mình, FIFA đã thực hiện một số bước để giải quyết các lo ngại. Tổ chức này đã công bố một quy định toàn giải: nghỉ uống nước bắt buộc ba phút sẽ được áp dụng ở giữa mỗi hiệp của tất cả mọi trận đấu, bất kể điều kiện thời tiết, địa điểm hay sân vận động có mái che hay không . Ngoài ra, FIFA cũng đã thực hiện các đánh giá rủi ro nhiệt độ cụ thể cho từng địa điểm và điều chỉnh lịch thi đấu để hạn chế các trận ban ngày tại các sân ngoài trời, chuyển nhiều trận sang khung giờ tối hoặc phân bổ cho các sân vận động có máy lạnh như ở Dallas, Houston và Atlanta .

Tại Miami, nơi Sân vận động Hard Rock không có mái che toàn phần, giờ bắt đầu trận đấu được ấn định không sớm hơn 5 giờ chiều (giờ địa phương) . Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng những biện pháp này là chưa hoàn thiện. Một số sân vận động có rủi ro cao, đặc biệt là Arrowhead ở Kansas City, vẫn không có mái che và bóng râm, khiến cầu thủ và người hâm mộ hoàn toàn tiếp xúc trực tiếp với ánh nắng mặt trời trong suốt trận đấu .

Mối lo về thành tích và sức khỏe trên diện rộng

Rủi ro không chỉ dừng lại ở các trường hợp cấp cứu y tế nghiêm trọng như sốc nhiệt. Một phân tích riêng biệt của tổ chức Climate Central cho thấy biến đổi khí hậu đã làm tăng khả năng xảy ra nắng nóng gây suy giảm thành tích đối với 97 trong số 104 trận đấu đã lên lịch . Nhiệt độ trên 28°C (82.4°F) được biết là làm giảm tần suất chạy nước rút, tổng quãng đường di chuyển và thời gian hồi phục, về cơ bản làm thay đổi nhịp độ trận đấu và lối chơi tổng thể . Đối với người hâm mộ và nhân viên sân vận động, rủi ro cũng không kém phần nghiêm trọng. Việc phải ngồi lâu dưới nắng gắt có thể dẫn đến kiệt sức do nhiệt, đặc biệt nguy hiểm với những người có sức khỏe nhạy cảm.

Tương lai của những kỳ World Cup mùa hè

Giải đấu năm 2022 tại Qatar là một khoảnh khắc mang tính bước ngoặt: FIFA đã chuyển toàn bộ giải sang mùa đông để tránh cái nóng chết người của mùa hè. Các nhà nghiên cứu của WWA đặt câu hỏi liệu bài học đó đã thực sự được thấm nhuần hay chưa. Khi giải đấu năm 2026 vẫn được ấn định vào tháng 6 và tháng 7, và chưa có thông báo nào về việc chuyển vĩnh viễn lịch thi đấu khỏi khung giờ mùa hè cho các kỳ sau, các tác giả cảnh báo rằng nhiệt độ toàn cầu tăng cao "ngày càng đặt dấu hỏi về tính khả thi của việc tổ chức các World Cup mùa hè" dưới hình thức hiện tại .

Các lựa chọn thích ứng là có tồn tại. Sân vận động có mái che và kiểm soát khí hậu, lên lịch thi đấu buổi đêm vĩnh viễn, hoặc chuyển các giải đấu tương lai sang các tháng mát mẻ hơn, tất cả đều có thể làm giảm đáng kể rủi ro . Tuy nhiên, nếu không có những thay đổi này, sự đồng thuận giữa các nhà khoa học là rõ ràng: các kỳ World Cup mùa hè sẽ ngày càng trở nên nguy hiểm hơn, đe dọa không chỉ chất lượng chơi bóng, mà còn là sự an toàn của tất cả những ai bước ra sân cỏ hay lên khán đài .