Mỹ chính thức thông báo cắt giảm mạnh đóng góp quân sự cho NATO: Oanh tạc cơ, tiêm kích và tàu ngầm bị ảnh hưởng

Đầu tháng 6 năm 2026, một làn sóng lo ngại đã lan khắp các đồng minh NATO tại châu Âu sau khi Washington chính thức đưa ra một thông báo được truyền thông Đức mô tả là "triệt để hơn những gì người châu Âu mong đợi" . Dưới đây là toàn bộ diễn biến và chi tiết về quyết định gây chấn động này.

Thông báo chính thức và những khí tài bị cắt giảm

Vào ngày 3 tháng 6 năm 2026, các quan chức Bộ Chiến tranh Mỹ đã chính thức thông báo với các đồng minh NATO rằng Washington sẽ "tái cân bằng" các đóng góp của mình cho Mô hình Lực lượng NATO, điều chỉnh sự thay đổi này cho phù hợp với Chiến lược Quốc phòng Quốc gia năm 2026 và chính sách quốc phòng mới của Mỹ . Các mức cắt giảm cụ thể, được báo cáo bởi Der Spiegel và xác nhận bởi nhiều hãng tin, bao gồm:

• Oanh tạc cơ chiến lược: giảm khoảng 50% khả năng sẵn sàng chiến đấu .
• Máy bay tiêm kích: giảm khoảng 1/3 (~33%) .
• Tàu khu trục: số lượng được cung cấp ít hơn .
• Tàu ngầm: ngừng cung cấp hoàn toàn .
• Máy bay tiếp dầu và máy bay không người lái vũ trang: cắt giảm đáng kể .
• Nhìn chung, Mỹ đang thu hẹp khoảng 1/10 tổng năng lực quân sự sẵn sàng ứng phó khủng hoảng của khối .

Tờ Stars and Stripes dẫn lời các quan chức đương nhiệm và tiền nhiệm mô tả đây là một đợt "cắt giảm quy mô lớn" đối với lực lượng phản ứng khủng hoảng của Mỹ dành cho châu Âu .

Lời biện minh từ Bộ Chỉ huy châu Âu và Tướng Grynkewich

Bộ Chỉ huy châu Âu của Mỹ (USEUCOM) tuyên bố rằng động thái này được thiết kế để phù hợp với Chiến lược Quốc phòng Quốc gia năm 2026 của Washington, chiến lược ưu tiên "thực tế tiềm tàng" về việc phải tiến hành nhiều cuộc xung đột lớn cùng một lúc, đặc biệt với trọng tâm chiến lược là Trung Quốc .

Tướng Không quân Alexus Grynkewich, Tư lệnh USEUCOM kiêm Tư lệnh Tối cao Đồng minh châu Âu của NATO, đã biện minh cho các đợt cắt giảm bằng cách lập luận rằng đã tồn tại một "sự phụ thuộc lẫn nhau không lành mạnh" vào các lực lượng Mỹ trong liên minh. Ông nhấn mạnh rằng các đồng minh châu Âu và Canada phải đảm nhận trách nhiệm chính trong việc phòng thủ quy ước cho châu Âu . Ông nói rõ: "Đã có một sự phụ thuộc không lành mạnh trong Mô hình Lực lượng NATO vào các lực lượng Hoa Kỳ," và thực tế về các cuộc xung đột đồng thời ở nhiều chiến trường đòi hỏi một cách tiếp cận công bằng hơn .

Yêu cầu của Lầu Năm Góc đối với đồng minh

Vào ngày 3 tháng 6, trong một tuyên bố công khai, Tướng Grynkewich cho biết Mỹ kỳ vọng các đồng minh NATO châu Âu và Canada sẽ nhanh chóng tăng số lượng máy bay có người lái và không người lái, cũng như tàu chiến mà họ đóng góp vào các kế hoạch phòng thủ của liên minh để lấp đầy những khoảng trống do sự rút lui của Washington tạo ra . Yêu cầu này cần được giải quyết trước thềm Hội nghị thượng đỉnh NATO tại Ankara từ ngày 7-8 tháng 7 .

Dòng thời gian sự kiện

Sự việc không diễn ra một cách đột ngột mà được hé lộ dần qua các kênh thông tin:

• 19 tháng 5 năm 2026: Hãng tin Defense News và các tờ báo khác lần đầu tiên đưa tin chính quyền Trump có kế hoạch thông báo với các đồng minh trong tuần đó về việc thu hẹp kho năng lực của Mỹ .
• Cuối tháng 5 năm 2026: Một phái viên cấp trung của Lầu Năm Góc, ông Alexander Velez-Green, đã trình bày tóm tắt kế hoạch này cho các quan chức cấp cao của liên minh trong một cuộc họp kín tại trụ sở NATO ở Brussels, tiết lộ chi tiết về các đợt cắt giảm theo kế hoạch .
• 3 tháng 6 năm 2026: Mỹ chính thức thông báo cho các đồng minh thông qua các quan chức Bộ Chiến tranh tại Brussels, và USEUCOM đã ra một tuyên bố xác nhận công khai .

Phản ứng đặc trưng của đồng minh và truyền thông

Mức độ và tính chất triệt để
Tờ Der Spiegel mô tả các đợt cắt giảm này là "triệt để hơn những gì người châu Âu mong đợi" . Quy mô của nó — cắt giảm một nửa oanh tạc cơ, dừng cung cấp tàu ngầm, cắt một phần ba tiêm kích — được báo cáo là một "sự cắt giảm đáng kể" và khiến nhiều đồng minh bị bất ngờ .

Tác động đến khả năng sẵn sàng chiến đấu
Các quan chức nói với Stars and Stripes rằng đây là một sự "cắt giảm quy mô lớn". Tổng thư ký NATO Mark Rutte thừa nhận động thái này là điều đã được dự đoán và "hoàn toàn đúng đắn", nhưng từ chối bình luận về các chi tiết cụ thể trước khi có thông báo chính thức . Các đồng minh vẫn đang "xử lý" những hàm ý, và có những lo ngại rằng "lá chắn NATO" có thể suy yếu trong giai đoạn châu Âu vẫn đang trong quá trình tái vũ trang .

Thiếu một lộ trình rõ ràng
Lầu Năm Góc đã trình bày các đợt cắt giảm mà không đưa ra cho các đồng minh một giai đoạn chuyển tiếp có ý nghĩa hoặc lộ trình thực hiện được xác định, theo báo cáo của Welt am Sonntag . Các đồng minh đã yêu cầu thông tin chi tiết về thời gian, mức quân số và tốc độ rút quân, nhưng Mỹ vẫn chưa đưa ra bất kỳ thời hạn cụ thể nào . Sự thiếu vắng một lịch trình rõ ràng là nguồn gốc chính gây lo âu cho các đồng minh, như được ghi nhận nhất quán trong các báo cáo của Reuters, Der Spiegel và Stars and Stripes .