Vì sao cuộc chiến Iran khiến vé máy bay tăng vọt và mùa du lịch hè châu Âu đứng trước nguy cơ thiếu nhiên liệu?

Động thái từ các chính phủ và tổ chức quốc tế

• Đợt xả kho dự trữ chiến lược kỷ lục. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã điều phối một đợt giải phóng khẩn cấp hơn 400 triệu thùng dầu chưa từng có tiền lệ từ kho dự trữ chiến lược của các nước thành viên vào tháng 3 năm 2026 . Riêng Mỹ công bố kế hoạch rút 172 triệu thùng từ Kho Dự trữ Dầu mỏ Chiến lược (SPR), kèm theo đó là ít nhất ba đợt cho vay dầu với tổng khối lượng hàng chục triệu thùng khác .
• Phối hợp khẩn cấp trong G7. Bộ trưởng tài chính các nước G7 đã tổ chức các cuộc điện đàm khẩn với IEA để lên kế hoạch phối hợp hành động xả kho dự trữ .
• Cảnh báo về khoảng trống nguồn cung. IEA đã đưa ra cảnh báo đáng lo ngại: châu Âu hiện mới chỉ thay thế được khoảng 50% lượng nhiên liệu máy bay bị mất từ Trung Đông và có thể chỉ còn lượng nhiên liệu dự trữ đủ dùng trong "sáu tuần" trước khi tình trạng thiếu hụt thực sự ập đến . Tổ chức Hội đồng Sân bay Quốc tế châu Âu (ACI Europe) cũng đã gửi thư cảnh báo Ủy ban châu Âu (EC) rằng tình trạng thiếu nhiên liệu có thể bắt đầu từ đầu tháng 5 .

Góc nhìn từ các nhà phân tích và tổ chức xếp hạng

• Cảnh báo hạ bậc tín nhiệm. S&P Global Ratings cảnh báo rằng xếp hạng tín dụng của các hãng hàng không có thể bị ảnh hưởng nếu giá nhiên liệu tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian dài . Fitch Ratings cũng đưa ra nhận định tương tự về rủi ro gián đoạn gia tăng .
• Nguy cơ phá sản hiện hữu. Các chuyên gia phân tích đã đưa ra dự báo gây sốc rằng "hai hoặc ba hãng hàng không châu Âu có thể phá sản" nếu eo biển Hormuz vẫn tiếp tục bị phong tỏa trong mùa hè này .
• Ngưỡng tồn kho vận hành tối thiểu. Chuyên gia phân tích Natasha Kaneva của JPMorgan cảnh báo rằng lượng dầu tồn kho của các nước OECD có thể chạm "ngưỡng căng thẳng vận hành" vào đầu tháng 6 và chạm "sàn vận hành tối thiểu" vào tháng 9 nếu tình hình không được cải thiện — đó là thời điểm thế giới chỉ còn lại mức dự trữ tối thiểu cần thiết để các đường ống, bể chứa và bến cảng hoạt động .

Triển vọng du lịch mùa hè

Cuộc khủng hoảng là mối đe dọa trực tiếp đến kỳ nghỉ cao điểm. Những dự báo tươi sáng về lợi nhuận của IATA cho năm 2026 đã trở thành quá khứ. Thay vì mở rộng, năng lực cung ứng của ngành đang bị cắt giảm mạnh . Đối với du khách, điều này đồng nghĩa với việc giá vé máy bay sẽ còn tiếp tục tăng, các chuyến bay có thể bị hủy vào phút chót, và phụ phí nhiên liệu sẽ là gánh nặng đáng kể, đặc biệt trên các đường bay quốc tế đường dài . Tình hình hiện tại phụ thuộc rất lớn vào việc eo biển Hormuz có được mở cửa trở lại hay không và khi nào. Nếu không, việc xả kho dự trữ chiến lược cũng chỉ như "bình ô-xy tạm thời", không phải giải pháp căn cơ, và nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu máy bay thực tế tại các sân bay châu Âu trong mùa hè này vẫn đang ở mức rất cao .