Nghịch lý trừng phạt: Cách các lệnh trừng phạt của Mỹ vô tình 'tiếp sức' cho Huawei và thu hẹp khoảng cách công nghệ

Nghịch lý: Cuộc chiến trừng phạt đã tôi luyện sức mạnh công nghệ Trung Quốc như thế nào

• Ép buộc tự chủ, tạo ra hệ sinh thái thay thế hoàn chỉnh: Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đã cắt đứt quyền truy cập của Trung Quốc vào các công cụ thiết kế chip (EDA), chất bán dẫn tiên tiến và phần mềm của Mỹ. Hệ quả là các công ty Trung Quốc buộc phải tự phát triển mọi tầng lớp trong 'cây công nghệ' – từ phần mềm thiết kế cho đến dịch vụ đúc chip và hệ điều hành . Viện Brookings nhận định rằng, sự tự cường bắt buộc này là kết quả hoàn toàn trái ngược với mục đích ban đầu của các lệnh trừng phạt .

• Khan hiếm phần cứng thúc đẩy đột phá về hiệu quả phần mềm: Bị cắt nguồn cung các dòng chip Nvidia hàng đầu, các phòng thí nghiệm AI Trung Quốc đã phải tối ưu hóa kiến trúc mô hình để chạy trên phần cứng kém tiên tiến hơn. Quá trình này tạo ra các mô hình rẻ hơn, hiệu quả hơn và hiện đã có thể sánh ngang với các đối thủ phương Tây – biến hạn chế về phần cứng thành lợi thế cạnh tranh .

• Đầu tư R&D quy mô lớn từ nhà nước: Thị trường bán dẫn Trung Quốc đạt giá trị 182,8 tỷ USD vào năm 2024, với mục tiêu đạt 50% khả năng tự cung cấp trong tương lai gần . Các khoản trợ cấp của chính phủ và chính sách mua sắm 'yêu nước' đảm bảo các giải pháp thay thế trong nước có một thị trường đầu ra chắc chắn .

• Hiệu ứng 'gậy ông đập lưng ông' lên các công ty Mỹ: Quỹ Công nghệ Thông tin và Sáng tạo (ITIF) phát hiện ra rằng, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đã giúp ích cho Huawei trong khi làm tổn thương các công ty Mỹ vốn mất đi doanh thu từ Trung Quốc, và các biện pháp này đã thất bại trong việc ngăn chặn tiến bộ về chip của Trung Quốc . Một bài báo học thuật được bình duyệt lập luận rằng 'chiến lược thắt cổ chai' của Mỹ ngày càng chứng tỏ là một sự sai lầm .

Lưu ý quan trọng

Dù đạt được nhiều thành tựu, khoảng cách công nghệ giữa hai cường quốc vẫn chưa hoàn toàn bị xóa bỏ. Các lệnh trừng phạt đã phần nào thành công trong việc làm chậm bước tiến của Trung Quốc ở những công nghệ tối tân nhất. Ví dụ, SMIC không thể nhập khẩu máy quang khắc cực tím (EUV) cần thiết để sản xuất chip 3nm . Mỹ vẫn giữ vị trí dẫn đầu đáng kể trong lĩnh vực phần cứng AI cao cấp và các công cụ sản xuất chất bán dẫn . Nghịch lý này là có thật nhưng chưa hoàn chỉnh: các lệnh trừng phạt đã câu giờ cho Mỹ, nhưng cái giá phải trả là sự ra đời của một hệ sinh thái công nghệ Trung Quốc hoàn toàn độc lập, không còn phụ thuộc vào chuỗi cung ứng phương Tây.