7 diễn biến quan trọng nhất trong quan hệ Mỹ - Trung những tuần qua

Dưới đây là bảy câu chuyện quan trọng và đáng chú ý nhất về quan hệ Mỹ - Trung trong vài tuần vừa qua, trải dài từ những toan tính trên bàn đàm phán đến các động thái chiến lược toàn cầu.

1. Thượng đỉnh Trump - Tập tại Bắc Kinh: 'Tích cực' nhưng thiếu đột phá

Tổng thống Donald Trump đã thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước đầu tiên của một tổng thống Mỹ tới Trung Quốc sau gần một thập kỷ, gặp gỡ Chủ tịch Tập Cận Bình từ ngày 13 đến 15 tháng 5 . Dù cả hai bên đều mô tả hội nghị là mang tính xây dựng, không có thỏa thuận lớn nào được công bố về các vấn đề nóng như thuế quan, kiểm soát xuất khẩu, Iran hay Đài Loan . Trump gọi cuộc đàm phán là "cực kỳ tích cực và hiệu quả", chỉ ra những hợp đồng thương mại tiềm năng trong lĩnh vực nông nghiệp và máy bay . Về phía mình, ông Tập kỳ vọng năm 2026 sẽ là một "năm lịch sử, mang tính bước ngoặt" cho quan hệ song phương .

2. Khuôn khổ 'Ổn định Chiến lược' và những mơ hồ chiến lược

Một trong những kết quả được nhắc đến nhiều nhất là việc hai bên nhất trí thiết lập mối quan hệ "mang tính xây dựng, ổn định chiến lược" giữa Mỹ và Trung Quốc . Tuy nhiên, Hội đồng Quan hệ Đối ngoại (CFR) nhận định Washington và Bắc Kinh định nghĩa điều này rất khác nhau – Mỹ nhấn mạnh vào các thỏa thuận thương mại, trong khi Trung Quốc nhấn mạnh một học thuyết chung sống rộng lớn hơn . Viện Brookings đánh giá hội nghị là "mỏng về nội dung" và ghi nhận thỏa thuận ngừng bắn thương mại được kỳ vọng đã không có cam kết rõ ràng . Trong khi đó, Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế mô tả phản ứng của Mỹ coi đây là một sự kiện "nhạt nhẽo", còn Trung Quốc thì coi đây là một "cú tái thiết lập lịch sử" .

3. Cảnh báo 'xung đột' cứng rắn của ông Tập về Đài Loan

Tại hội nghị, ông Tập Cận Bình đã cảnh báo Tổng thống Trump rằng xử lý sai vấn đề Đài Loan có thể đẩy hai nước vào "xung đột" . Đài Loan nổi bật trong các tuyên bố của Trung Quốc trong suốt cuộc gặp nhưng lại vắng mặt trong thông cáo báo chí của phía Mỹ . Trên chuyên cơ Không lực Một, Trump nói với các phóng viên rằng ông vẫn chưa quyết định về một thương vụ bán vũ khí lớn của Mỹ cho Đài Loan và sẽ "đưa ra quyết định" . Viện Nghiên cứu Chatham House cảnh báo rằng cách tiếp cận của Trump với Đài Loan sau hội nghị có nguy cơ làm xói mòn lòng tin giữa các đồng minh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương .

4. Bộ Thương mại Mỹ bật đèn xanh cho NVIDIA bán chip cho các 'ông lớn' công nghệ Trung Quốc

Trong một động thái chính sách quan trọng, Bộ Thương mại Mỹ đã cấp phép cho 10 công ty lớn của Trung Quốc – bao gồm Alibaba, Tencent, ByteDance, JD.com, Lenovo và Foxconn – được mua chip NVIDIA tiên tiến . Điều này thể hiện một sự nới lỏng đáng kể các biện pháp kiểm soát xuất khẩu vốn là một điểm nóng cốt lõi, mặc dù nó diễn ra mà không có một thỏa thuận chính thức nào tại hội nghị thượng đỉnh về vấn đề công nghệ.

5. Ngoại trưởng Vương Nghị công du Liên Hợp Quốc và ngầm chỉ trích Mỹ

Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị đã tới Mỹ và Canada vào cuối tháng 5 cho một đợt tiếp cận ngoại giao cấp cao. Tại trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York, ông đã chủ trì một cuộc họp của Hội đồng Bảo an, gặp Tổng thư ký Guterres, và cảnh báo rằng "hòa bình và an ninh thế giới đang bị đe dọa nghiêm trọng" . Ông Vương đã đưa ra những lời chỉ trích không nêu đích danh nhưng hàm ý rõ ràng nhắm vào chính sách đối ngoại của Trump, phê phán cuộc chiến của Mỹ với Iran và tuyên bố "bất kỳ hành động quân sự đơn phương nào lách qua nhiệm vụ của Hội đồng Bảo an đều không thể chấp nhận được" .

6. Hồi kết cho 'Ván cược lớn về Thương mại Trung Quốc'

Trang Axios đưa tin rằng Trưởng đoàn đàm phán thương mại của Trump đã phát tín hiệu tại CFR rằng giả định về một mối quan hệ thương mại Mỹ - Trung "tách rời" về cơ bản đã "chấm dứt" . Điều này cho thấy một cú xoay trục chiến lược, rời bỏ khuôn khổ áp thuế và tách rời đầy hung hăng từng định hình năm đầu tiên của chính quyền Trump, hướng tới một cách tiếp cận thiên về tìm kiếm thỏa thuận hơn .

7. Sự tham dự của Đài Loan tại APEC ở Trung Quốc – Một phép thử cho động lực mới

Trong một diễn biến đáng chú ý, Trung Quốc đã không ngăn cản Bộ trưởng không bộ Đài Loan Dương Trân Nghi tham dự các cuộc họp của APEC diễn ra trên lãnh thổ Trung Quốc, bất chấp chính sách chung của Bắc Kinh là phản đối các quan chức Đài Loan tham gia các diễn đàn quốc tế . Động thái này được coi là một cử chỉ xây dựng lòng tin thầm lặng sau hội nghị thượng đỉnh, mặc dù những căng thẳng ngầm về việc Mỹ bán vũ khí và tư thế quân sự của Trung Quốc quanh đảo vẫn chưa được giải quyết.