Cuộc Đảo Chiều Lịch Sử Trên Thị Trường IPO Trung Quốc

Những con số biết nói đã chứng minh sức hút này. Vốn hóa thị trường của Zhipu có thời điểm chạm ngưỡng khó tin 800 tỷ HKD (~102 tỷ USD) sau khi lên sàn, trong khi giá cổ phiếu MiniMax tăng phi mã gần 400% chỉ trong những tháng đầu tiên . Tiềm năng của thị trường này là không cần bàn cãi khi đợt chào bán công khai của MiniMax, dù quy mô chỉ 220 triệu HKD, đã thu hút lượng đăng ký mua ký quỹ lên tới 253,3 tỷ HKD từ 420.000 nhà đầu tư . Cơn sốt bán lẻ này đã tạo nên một mỏ neo định giá vững chắc cho đợt chào bán cổ phiếu A sắp tới.

Bên cạnh đó, Hong Kong còn là lối thoát cho nút thắt hành chính tại đại lục. Cho đến gần đây, chưa có công ty 'mô hình lớn' (large model) nào được cấp phép IPO trên sàn A . Trong khi đó, quy trình niêm yết tại Hong Kong nhanh và linh hoạt hơn rất nhiều, đặc biệt phù hợp với các công ty công nghệ chưa có doanh thu nhờ những cải cách như Chương 18C của HKEX . Tốc độ là yếu tố sống còn khi các công ty AI cần 'đốt tiền' để huấn luyện mô hình trong lúc chu kỳ công nghệ vẫn đang nóng.

Con Bài Chiến Lược 'Lần Ngược Dòng'

Niêm yết ở Hong Kong trước không chỉ là giải pháp tình thế mà là một nước cờ được tính toán kỹ lưỡng. Một mức định giá quốc tế đã được chứng minh sẽ cho công ty đòn bẩy để thương lượng mức giá cổ phiếu A cao hơn, đồng thời mang lại cho giới chức quản lý đại lục sự an tâm về một tín hiệu giá minh bạch. Hai thị trường khi đó hoạt động như những bể thanh khoản bổ trợ cho nhau: Hong Kong dành cho vốn toàn cầu, còn Thượng Hải dành cho nguồn vốn chiến lược nội địa có thể hỗ trợ tăng trưởng dài hạn .

Từ Trung Tâm Tài Chính Đến 'Bệ Phóng' AI: Tham Vọng Có Chủ Đích

Sự trỗi dậy của Hong Kong trong vai trò mới không đến từ may mắn. Nó là thành quả của một kế hoạch chính sách được sắp đặt bài bản, nơi thị trường vốn được coi là phần mở rộng của chiến lược công nghiệp.

Bàn Tay Chỉ Đạo Từ Bắc Kinh

Trong Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026–2030) của Trung Quốc, AI được nâng tầm thành lô-gic tổ chức cho chuyển đổi công nghiệp, len lỏi vào mọi lĩnh vực từ sản xuất, quản trị đến đời sống . Trong khuôn khổ đó, Hong Kong được giao sứ mệnh trở thành 'trung tâm trao đổi và hợp tác AI quốc tế' . Ngân sách 2026-27 đã tái khẳng định sứ mệnh này khi Bộ trưởng Tài chính, Paul Chan, nêu bật AI như một động lực kinh tế cốt lõi .

Lời nói đi đôi với hành động. Chính quyền Hong Kong đã chi 3 tỷ HKD cho nghiên cứu và nhân tài AI thông qua chương trình AIR@InnoHK và Viện Nghiên cứu và Phát triển AI Hong Kong (AIRDI) mới thành lập . Đây không chỉ là một con số mang tính tượng trưng; nó là khoản đặt cọc thực sự cho việc xây dựng một hệ sinh thái R&D AI nội địa đủ sức làm bệ đỡ cho cả một ngành công nghiệp niêm yết.

Kết Quả Định Lượng Không Thể Tranh Cãi

Số liệu đã chứng minh tất cả. Trong năm 2026, hơn 85% các vụ IPO liên quan đến AI của Trung Quốc – tức 23 trong số 27 công ty – đã 'đổ bộ' vào Hong Kong . Chỉ trong quý 1/2026, Hong Kong đã vươn lên dẫn đầu thế giới về số vốn huy động qua IPO, với ba thương vụ siêu lớn lọt vào top 5 toàn cầu . Làn sóng từ các công ty nền tảng AI, nhà thiết kế chip và doanh nghiệp ứng dụng AI đã tạo ra một bể thanh khoản chuyên biệt chưa từng tồn tại trên các sàn Thượng Hải hay Thâm Quyến . Thêm vào đó, việc Zhipu và MiniMax dự kiến được đưa vào chỉ số Hang Seng Tech Index vào tháng 6/2026 sẽ buộc các quỹ thụ động phải rót thêm khoảng 1.25 đến 1.75 tỷ USD chỉ riêng vào hai cổ phiếu này .

Sự Thận Trọng Phía Sau Cơn Sốt

Dù động lực đang rất mạnh mẽ, vẫn có những lý do để bước đi cẩn trọng giữa cơn hưng phấn. Grace Shao, trong bản tin AI Proem ấn bản tuần đầu ra mắt, đã thẳng thắn nhận xét: "Chẳng thể tô hồng sự thật: mô hình kinh doanh vẫn chưa thực sự rõ ràng, và mảng kinh doanh này vẫn chưa đủ trưởng thành" . Cả Zhipu và MiniMax vẫn đang đốt tiền mặt để huấn luyện các mô hình tiên tiến trong một thị trường mà con đường kiếm tiền cuối cùng vẫn chưa được chứng minh.

Mức định giá ban đầu cao ngất ngưởng phụ thuộc rất nhiều vào kỳ vọng rằng sự hỗ trợ chính sách từ Bắc Kinh, cộng với khả năng tiếp cận cả vốn quốc tế lẫn nội địa, sẽ cho các công ty này đủ 'đường băng' để tìm ra mô hình kinh tế bền vững. Cơ quan quản lý Trung Quốc cũng đang theo dõi sát sao. Một cuộc điều tra của Caixin vào tháng 4/2026 đã chỉ ra sự giám sát chặt chẽ hơn đối với các cấu trúc niêm yết ở nước ngoài của các công ty AI, làm dấy lên khả năng cánh cửa niêm yết kép có thể sẽ hẹp lại nếu chính quyền quyết định thắt chặt kiểm soát dữ liệu và vốn xuyên biên giới . Hiện tại, cơn gió thuận chiều từ chính sách vẫn còn mạnh, nhưng đó là một cơn gió được định hình bởi một chính phủ đã cho thấy họ có thể tái điều chỉnh nhanh chóng khi các ưu tiên chiến lược thay đổi.

Vốn Toàn Cầu Sẽ Đổ Về Đâu?

Mô hình 'H trước' đang lan rộng ra ngoài phạm vi Zhipu và MiniMax. Nhà sản xuất chip nhớ Biren và nhà thiết kế GPU Iluvatar cũng đã đi theo con đường tương tự. Dữ liệu của HKEX cho thấy chỉ riêng trong tháng 12/2025 và tháng 1/2026 đã có tới 12 công ty trong chuỗi giá trị AI niêm yết tại đây . Các nhà phân tích dự báo Hong Kong có thể huy động tới 350 tỷ HKD trong năm 2026, với AI và các đợt niêm yết kép A+H là trụ cột chính .

Đối với các nhà đầu tư toàn cầu, thông điệp rất rõ ràng: nếu bạn muốn tiếp cận sớm với những công ty AI nền tảng của Trung Quốc – những doanh nghiệp xây dựng các mô hình lớn được Bắc Kinh chỉ định là nhà vô địch quốc gia – bạn cần phải có mặt ở Hong Kong. Các thị trường chứng khoán đại lục sẽ đến sau như một sự kiện thanh khoản thứ cấp, nhưng quá trình khám phá giá sơ cấp đang diễn ra trên sàn Hang Seng, không phải Shanghai Composite.

Điều đó không có nghĩa trật tự cũ sẽ biến mất mãi mãi. Nó chỉ đơn giản cho thấy rằng, đối với công nghệ quan trọng chiến lược nhất của thập kỷ, Hong Kong đã được tái định vị như một cổng vào chính, thay vì một lựa chọn phụ. Và sự tái định vị này được chỉ đạo không chỉ bởi các lực lượng thị trường, mà còn bởi một chương trình nghị sự chính sách phối hợp, coi thị trường vốn như một công cụ mở rộng của chiến lược công nghiệp.