IEA cảnh báo dự trữ dầu toàn cầu có thể cạn kiệt ở mức kỷ lục trước mùa cao điểm hè

"Lỗ hổng" khổng lồ trong kho dự trữ

Số liệu thống kê cho thấy một bức tranh ảm đạm. Lượng dầu tồn kho quan sát được trên toàn cầu, bao gồm cả dầu đang trên đường vận chuyển, đã "bốc hơi" khoảng 250 triệu thùng chỉ trong hai tháng 3 và 4 năm 2026, tương đương tốc độ rút ròng khoảng 4 triệu thùng mỗi ngày . Một báo cáo chi tiết hơn từ IEA cho thấy con số cụ thể là 129 triệu thùng trong tháng 3 và 117 triệu thùng trong tháng 4, nâng tổng lượng dự trữ toàn cầu giảm mạnh xuống còn 7,952 tỷ thùng .

Đáng báo động hơn, đà suy giảm này không có dấu hiệu chững lại. Goldman Sachs ước tính chỉ riêng trong tháng 5, lượng dự trữ hữu hình đã "bay" với tốc độ kỷ lục 8,7 triệu thùng/ngày, gần gấp đôi tốc độ trung bình kể từ khi cuộc chiến tại Trung Đông nổ ra . Các nhà phân tích tại Morgan Stanley và JPMorgan còn đưa ra những con số đáng sợ hơn khi dự báo tổng lượng tồn kho thương mại tại các nước phát triển (OECD) có thể chạm "mức căng thẳng vận hành" (operational stress levels) ngay trong tháng 6 và chạm "sàn vận hành" vào tháng 9 nếu gián đoạn tiếp diễn .

Gốc rễ của khủng hoảng: "Nút thắt" Hormuz

Nguyên nhân trực tiếp và cốt lõi dẫn đến cú sốc nguồn cung này là cuộc chiến tranh tại khu vực Trung Đông, cụ thể là cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran, dẫn đến sự đóng cửa trên thực tế của eo biển Hormuz . Đây là tuyến hàng hải huyết mạch, "yết hầu" của thị trường năng lượng thế giới, nơi trung chuyển khoảng 1/5 sản lượng dầu toàn cầu.

Sự gián đoạn tại Hormuz đã buộc các quốc gia phải đồng loạt mở kho dự trữ chiến lược và thương mại với tốc độ "kỷ lục" để bù đắp nguồn cung thiếu hụt . Riêng IEA đã điều phối đợt xả kho chiến lược lớn nhất lịch sử vào tháng 3, cam kết giải phóng 400 triệu thùng, trong đó khoảng 164 triệu thùng đã được tung ra thị trường tính đến ngày 8/5 .

Giá cả và nguy cơ phía trước

Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) dự báo giá dầu Brent trung bình trong quý II/2026 vẫn ở mức cao 91 USD/thùng, thậm chí có thời điểm lên đến 106 USD/thùng do sản lượng bị gián đoạn . Điều đáng lo ngại là đà giảm giá dầu, ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại, cũng sẽ bị hạn chế rất nhiều. Lý do là việc khôi phục sản lượng dầu đã bị đóng cửa được dự báo sẽ mất hàng tuần, thậm chí hàng tháng, khiến nguồn cung không thể trở lại bình thường ngay lập tức .

Trong kịch bản lạc quan nhất, khi dòng chảy được tái lập, EIA kỳ vọng sản lượng toàn cầu cuối cùng sẽ vượt mức tiêu thụ, nhưng phải mất một thời gian dài để bổ sung vào kho dự trữ đã cạn kiệt . Các tổ chức tài chính hàng đầu như Goldman Sachs và Morgan Stanley cảnh báo về nguy cơ rất thực tế của các đợt tăng giá sốc (price spikes), mua hoảng loạn (panic buying) và những biến động phi tuyến tính của thị trường trước khi mọi thứ có thể trở lại bình thường .

Điểm mù: Dự trữ chiến lược của Trung Quốc

Mặc dù các nguồn tin đều tập trung vào dự trữ chung toàn cầu và kho dự trữ chiến lược của Mỹ (SPR), thông tin cụ thể về cách kho dự trữ chiến lược của Trung Quốc đang bị ảnh hưởng trong bối cảnh này vẫn chưa được đề cập trong các bằng chứng thu thập được. Đây có thể coi là một "điểm mù" của thị trường, bởi Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới và thường không công khai dữ liệu về kho dự trữ chiến lược của mình.