Tòa án EU hủy bỏ quy định gắt gao với Facebook Marketplace, giữ nguyên phán quyết với Messenger

Trong một diễn biến pháp lý được giới công nghệ toàn cầu theo dõi sát sao, ngày 3 tháng 6 năm 2026, Tòa án Chung Liên minh Châu Âu đã đưa ra một phán quyết mang tính 'ăn chia' đối với kháng cáo của Meta về Đạo luật Thị trường Kỹ thuật số (DMA). Phán quyết này vừa trao cho gã khổng lồ công nghệ một chiến thắng mang tính thủ tục đối với Facebook Marketplace, vừa củng cố mạnh mẽ quyền lực của Brussels trong việc kiểm soát các ứng dụng nhắn tin như Messenger . Đây được xem là một bài kiểm tra quan trọng về giới hạn quyền lực của EU đối với các 'người gác cổng' (gatekeeper) trong ngành công nghệ.

Facebook Marketplace: Chiến thắng từ lỗi thủ tục của Ủy ban Châu Âu

Tòa án đã ra phán quyết hủy bỏ quyết định năm 2023 của Ủy ban Châu Âu (EC) về việc phân loại Facebook Marketplace là một "cửa ngõ quan trọng" (important gateway) cần chịu sự giám sát đặc biệt. Lý do đưa ra tập trung vào hai sai sót pháp lý nghiêm trọng từ phía cơ quan quyền lực này .

Thứ nhất, EC đã phạm sai lầm về mặt thời hiệu. Cuộc đánh giá ban đầu dựa trên dữ liệu lịch sử ba năm để kết luận Marketplace là một "dịch vụ trung gian trực tuyến". Tuy nhiên, Ủy ban đã hoàn toàn phớt lờ những thay đổi cơ cấu mà Meta thực hiện vào cuối tháng 7 năm 2023. Cụ thể, Meta đã áp đặt các giới hạn mới về số lượng tin đăng mà một người dùng có thể đăng tải. Động thái này đã vô hiệu hóa tiêu chí chính mà EC sử dụng để xác định người dùng doanh nghiệp – những đối tượng cốt lõi để quy kết trách nhiệm 'người gác cổng' .

Thứ hai, và mang tính nền tảng hơn, là thất bại trong việc đưa ra lý do thỏa đáng. Tòa án nhận định lập luận của EC mang tính "giả định và không đầy đủ" (hypothetical and incomplete). Điều này vi phạm yêu cầu pháp lý cơ bản, ngăn cản Meta hiểu được cơ sở của việc phân loại và cản trở quyền xem xét lại của chính tòa án. Như Reuters đã trích dẫn, Tòa tuyên bố: "Quyết định này không thỏa mãn các yêu cầu về lý lẽ đối với Marketplace, ở chỗ nó không cho phép Meta hiểu lý do tại sao nó bị phân loại là một dịch vụ nền tảng cốt lõi, cũng như không cho phép Tòa án Liên minh Châu Âu thực hiện quyền xem xét lại của mình" . Đây là một lời khiển trách rất nặng đối với quy trình làm việc của Brussels.

Vì sao phán quyết về Marketplace chỉ mang tính tượng trưng?

Tuy nhiên, niềm vui của Meta với Marketplace phần lớn chỉ là "học thuật". Lý do đơn giản là Ủy ban Châu Âu đã chủ động rút lại danh hiệu 'người gác cổng' của Marketplace từ ngày 23 tháng 4 năm 2025 – tức hơn một năm trước khi tòa ra phán quyết .

Trước đó, vào ngày 5 tháng 3 năm 2024, Meta đã đệ đơn yêu cầu hủy bỏ danh hiệu này, lập luận rằng họ đã có các biện pháp mạnh tay để loại bỏ người dùng doanh nghiệp và chuyển đổi Marketplace thành một dịch vụ thuần túy giữa người tiêu dùng với người tiêu dùng (C2C). Sau khi đánh giá lại, Ủy ban Châu Âu kết luận rằng Marketplace có ít hơn 10.000 người dùng doanh nghiệp hoạt động trong năm 2024, qua đó rơi xuống dưới ngưỡng kích hoạt các nghĩa vụ của DMA .

Vì thế, phán quyết của tòa án giống như một cú 'đóng dấu xác nhận' cho một việc đã rồi. Đúng như nhận định của RTE, phán quyết này "phần lớn mang tính học thuật" . Đại diện Meta cũng nhanh chóng tuyên bố: "Chúng tôi hoan nghênh phán quyết của Tòa án về Marketplace, nó xác nhận rằng nền tảng này lẽ ra không nên bị định danh ngay từ đầu" .

Messenger vẫn bị 'trói chân' và bài học về 'đếm trùng'

Trái ngược hoàn toàn với Marketplace, Tòa án đã bác bỏ toàn bộ kháng cáo của Meta đối với Messenger, giữ nguyên tình trạng 'người gác cổng' của ứng dụng nhắn tin này trên ba mặt trận chính .

Đầu tiên, tòa bác bỏ luận điểm của Meta rằng Messenger chỉ là một tính năng tích hợp của mạng xã hội Facebook. Tòa phán quyết rằng Messenger là một dịch vụ truyền thông liên cá nhân phi số (number-independent interpersonal communications service), hoạt động như một ứng dụng độc lập, có thể sử dụng mà không cần tài khoản Facebook và được tiếp thị chủ động cho mục đích kinh doanh thông qua các công cụ chuyên dụng . Đây là đòn giáng mạnh vào chiến lược lập luận "hệ sinh thái thống nhất" của các ông lớn công nghệ.

Tiếp theo, quan trọng hơn cả, tòa án đã cho phép 'đếm trùng' người dùng giữa các dịch vụ. Meta lập luận rằng ngưỡng số lượng người dùng DMA không hợp lệ vì phần lớn người dùng Messenger cũng trùng với người dùng Facebook. Tòa án đã bác bỏ, khẳng định rằng Ủy ban không có nghĩa vụ phải trừ đi các trùng lặp đó khi tính toán số lượng người dùng cuối. Đây là một diễn giải mang tính bước ngoặt, trao cho các nhà thực thi quyền lực lớn trong việc ngăn các gã khổng lồ công nghệ sử dụng chính hệ sinh thái đồ sộ của mình để lách luật .

Cuối cùng, tòa cũng phán quyết rằng Ủy ban không cần phải mở một cuộc điều tra thị trường chính thức trước khi định danh Messenger. Lý do là Meta đã thất bại trong việc đưa ra "các lập luận có căn cứ đầy đủ" để "rõ ràng đặt nghi vấn" lên các suy đoán pháp lý của DMA. Điều này càng củng cố sức mạnh của DMA và đặt gánh nặng chứng minh lên vai các công ty bị định danh .

Hệ lụy sâu rộng cho công cuộc thực thi DMA

Phán quyết 'được - thua' này không chỉ là một dấu mốc với Meta mà còn vẽ ra một lộ trình rõ ràng cho tương lai của luật công nghệ mang tính bước ngoặt của châu Âu.

• Hồi chuông cảnh tỉnh về 'chất lượng' của quyết định hành chính: Vụ việc Marketplace buộc Ủy ban Châu Âu phải đầu tư nguồn lực hơn nữa vào việc tạo ra những phân tích mạnh mẽ, cập nhật và minh bạch. Những lập luận dựa trên dữ liệu lỗi thời và suy đoán mơ hồ sẽ không thể đứng vững trước tòa .
• 'Mổ xẻ' hệ sinh thái là hợp pháp: Bằng việc thông qua danh hiệu cho Messenger, tòa án đã chấp thuận chiến lược của EC trong việc coi các tính năng tích hợp bên trong một hệ sinh thái kỹ thuật số lớn là các dịch vụ nền tảng cốt lõi riêng biệt. Điều này sẽ khiến các 'người gác cổng' khó lòng che chắn một dịch vụ cụ thể bên trong nền tảng rộng lớn của mình hơn .
• Kỷ nguyên của các suy đoán pháp lý vững chắc: Phán quyết về Messenger chứng minh rằng khi đã đạt đến các ngưỡng định lượng, các công ty sẽ phải đối mặt với một 'bức tường' rất cao để lật ngược thế cờ. Họ không thể tự động trì hoãn quy trình bằng các yêu cầu điều tra thị trường không có căn cứ .
• Cánh cửa kháng cáo vẫn mở: Cả Meta và Ủy ban Châu Âu đều có thể kháng cáo lên Tòa án Công lý Liên minh Châu Âu, nhưng chỉ giới hạn ở các vấn đề pháp lý, trong vòng hai tháng mười ngày . Một cuộc kháng cáo có thể sẽ làm rõ hơn tiêu chuẩn chính xác cho việc lập luận ở giai đoạn định danh so với giai đoạn tuân thủ.