Vì sao Nghị viện châu Âu từ bỏ Google để chọn Qwant?

Nghị viện châu Âu (EP) sắp có một cuộc 'thay máu' mang tính biểu tượng trên các máy tính nội bộ: 'gã khổng lồ' Google sẽ bị thay thế bởi Qwant – một công cụ tìm kiếm đến từ Pháp. Quyết định có hiệu lực từ ngày 4 tháng 6 năm 2026 này không đơn thuần là một thay đổi kỹ thuật, mà là một mắt xích chiến lược trong tham vọng 'chủ quyền số' đầy quyết liệt của Liên minh châu Âu (EU), nhằm giảm sự phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài, đặc biệt là từ Mỹ .

Động thái này là một phần trong một bức tranh lớn hơn nhiều: 'Gói chủ quyền công nghệ' (Tech Sovereignty Package) dự kiến được công bố chính thức vào ngày 3 tháng 6 năm 2026 – chỉ một ngày trước khi Qwant được kích hoạt. Trọng tâm của gói này là các quy định mua sắm đám mây mới, với những tiêu chí khắt khe đến mức có thể loại bỏ hiệu quả các 'ông lớn' như Amazon Web Services (AWS), Microsoft Azure và Google Cloud khỏi các hợp đồng xử lý dữ liệu nhạy cảm của chính phủ trên toàn khối .

Hai sự kiện tưởng chừng riêng rẽ này thực chất là hai mặt của một chiến lược được gọi là 'EuroStack' – tầm nhìn xây dựng một chồng (stack) hạ tầng số độc lập, toàn diện cho châu Âu, bao trùm mọi lĩnh vực từ tìm kiếm, điện toán đám mây, trí tuệ nhân tạo (AI), chip bán dẫn đến quản trị dữ liệu .

Điều gì đã thúc đẩy cuộc 'chia tay' Google?

Trong một email nội bộ gửi tới các nhân viên và nghị sĩ, ban lãnh đạo Nghị viện đã nêu rõ quyết định này là để đáp ứng 'cam kết của Nghị viện đối với chủ quyền số và bảo vệ dữ liệu cá nhân của người dùng' . Cụ thể, mọi tìm kiếm được thực hiện qua thanh địa chỉ trên hai trình duyệt Firefox và Edge trên các thiết bị của cơ quan này sẽ mặc định được xử lý bởi Qwant thay vì Google . Qwant, với máy chủ đặt tại Pháp và tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về dữ liệu của EU, được xem là một lựa chọn thay thế bảo mật và 'có chủ quyền' hơn. Đây là một đòn giáng mạnh vào vị thế gần như độc tôn của Google trong lĩnh vực tìm kiếm tại châu Âu, nơi hãng này đang nắm giữ hơn 90% thị phần.

'Gói chủ quyền công nghệ': Lá chắn pháp lý mới

Được trình bày bởi Ủy viên phụ trách Chủ quyền Công nghệ Henna Virkkunen vào ngày 27 tháng 5 năm 2026, gói biện pháp này là bước chuyển từ lời nói đến hành động pháp lý . Nó bao gồm hai công cụ lập pháp chủ chốt:

1. Đạo luật Phát triển Đám mây và AI (Cloud and AI Development Act): Dự thảo tài liệu mà Reuters tiếp cận cho thấy EU sẽ áp đặt các tiêu chí 'phi giá cả' bắt buộc cho các gói thầu nhà nước 'đặc biệt quan trọng' – những dự án xử lý dữ liệu tài chính, hồ sơ y tế và thông tin tư pháp . Để đủ điều kiện, nhà cung cấp phải đạt được mức đảm bảo chủ quyền dữ liệu SEAL-2, đồng nghĩa với việc họ phải tuân thủ luật pháp EU mà không đòi hỏi khách hàng phải áp dụng các biện pháp kỹ thuật bổ sung để bảo vệ dữ liệu của mình . Điều này thực tế sẽ loại bỏ AWS, Azure và Google Cloud – những nền tảng hiện đang chiếm gần 70% thị phần đám mây châu Âu – khỏi các hợp đồng siêu lợi nhuận này .

2. Sửa đổi Đạo luật Chips (Chips Act): Gói này cũng trao cho Brussels quyền lực khẩn cấp để buộc các nhà sản xuất chip ưu tiên nhu cầu cung ứng của EU, thậm chí có thể ghi đè lên các hợp đồng tư nhân hiện có trong trường hợp khủng hoảng .

Cần lưu ý, các hạn chế này chỉ nhắm vào khối dữ liệu công và chính phủ, không ảnh hưởng đến hoạt động của khu vực tư nhân (doanh nghiệp và cá nhân) . Dù vậy, sau khi được công bố chính thức, gói luật này vẫn cần có sự chấp thuận đồng lòng từ tất cả 27 quốc gia thành viên trước khi có hiệu lực .

Kết nối với tầm nhìn 'EuroStack'

Từ việc thay thế Google trong phòng họp đến việc ngăn chặn các đại gia công nghệ Mỹ trong phòng máy chủ, tất cả đều là những mảnh ghép cho một kế hoạch tổng thể mang tên 'EuroStack'.

'Sáng kiến EuroStack' là một liên minh rộng lớn gồm giới học thuật, lãnh đạo ngành và các nhà hoạch định chính sách. Họ ủng hộ một kế hoạch chi tiết nhằm xây dựng một hệ sinh thái hạ tầng số hoàn chỉnh 'của châu Âu, do châu Âu và vì châu Âu', từ phần cứng (chip), nền tảng (đám mây, AI), đến ứng dụng (tìm kiếm, dữ liệu) . Trang web chính thức của Ủy ban châu Âu về các Khối xây dựng số (DIGITAL Building Blocks) thậm chí đã trích dẫn báo cáo EuroStack như một 'luận cứ thuyết phục rằng châu Âu cần đầu tư vào chủ quyền số của mình, tích cực định hình lại hệ sinh thái số châu Âu để có sức chống chịu tốt hơn và ít phụ thuộc vào BigTech hơn' .

Quyết định chọn Qwant giải quyết 'lớp tìm kiếm', nơi người dùng tương tác hàng ngày. Các quy định về đám mây xiết chặt 'lớp hạ tầng', nơi dữ liệu được lưu trữ và xử lý. Còn sửa đổi về chip củng cố 'lớp nền tảng vật lý' cho mọi hoạt động số. Khi kết hợp lại, chúng cho thấy một chiến lược đa tầng, đồng bộ từ quy định (regulation), mua sắm công (procurement) đến áp dụng thể chế (institutional adoption), biến khái niệm 'EuroStack' từ một ý tưởng trên giấy trở thành hiện thực đang được thực thi . Đây có thể coi là khoảnh khắc 'hướng tới mặt trăng' của châu Âu, một nỗ lực nhằm giành lại quyền kiểm soát vận mệnh số của chính mình.