ASCO 2026: Ozempic, Wegovy liên quan đến giảm nguy cơ ung thư vú và di căn, nhưng chưa đủ để thay đổi thực hành lâm sàng

Điểm còn thiếu: Các bản tóm tắt công khai từ Penn Medicine và ACR không cung cấp tỷ lệ mắc thô trên 1.000 người-năm hoặc tỷ số odds (odds ratio) cụ thể với khoảng tin cậy 95%. Số liệu chính được báo cáo là mức giảm nguy cơ tương đối, để lại một khoảng trống cần thiết cho việc diễn giải độc lập toàn diện . Một điểm hạn chế nữa là nghiên cứu chưa phân tầng theo loại thụ thể hormone (thụ thể estrogen, progesterone hay HER2) – vốn là biến số then chốt để hiểu nguy cơ và đáp ứng điều trị ung thư vú .

Cleveland Clinic: ít bệnh nhân tiến triển sang giai đoạn IV hơn

Một phân tích dữ liệu thực tế khác từ Cleveland Clinic, trình bày tại ASCO 2026 (Tóm tắt 3143), tập trung vào tiến triển của ung thư thay vì chẩn đoán ban đầu. Nhóm nghiên cứu đã kiểm tra dữ liệu của 12.112 bệnh nhân mắc các loại ung thư liên quan đến béo phì .

Trên bốn loại ung thư – phổi, vú, đại trực tràng và gan – những bệnh nhân dùng thuốc GLP-1 cho thấy khả năng tiến triển sang ung thư giai đoạn IV (di căn) thấp hơn 38% đến 50% so với nhóm dùng thuốc ức chế DPP-4 (gliptin), một nhóm thuốc tiểu đường khác .

Riêng với ung thư vú, nhiều báo cáo chỉ ra rằng tỷ lệ di căn xảy ra ở khoảng 10% người dùng GLP-1 so với 20% ở nhóm đối chứng, và mức giảm nguy cơ tiến triển ung thư vú là khoảng 43%, với tỷ số nguy hại (hazard ratio) được báo cáo là 0.57 (khoảng tin cậy 95%: 0.46 đến 0.71) .

Mark David Orland, MD, thuộc Viện Ung thư Taussig của Cleveland Clinic, phát biểu một cách thận trọng: "Nghiên cứu của chúng tôi cho thấy việc sử dụng thuốc GLP-1, so với thuốc ức chế DPP-4 và các thuốc tiểu đường khác, có liên quan đến sự giảm thiểu đáng kể về tiến triển ung thư trên bốn loại khối u đặc" .

Nghiên cứu cũng cung cấp thêm một lớp bằng chứng sinh học: biểu hiện cao của thụ thể GLP-1 trên khối u liên quan đến nguy cơ tử vong thấp hơn 33% trên bảy loại ung thư, gợi ý rằng tín hiệu GLP-1 có thể đóng vai trò trực tiếp trong hành vi khối u – điều vượt ra ngoài tác dụng giảm cân đơn thuần .

Tỷ lệ sống còn và tái phát: bằng chứng vượt ra ngoài ASCO

Một nghiên cứu đoàn hệ lớn riêng biệt được công bố trên JAMA Network Open bởi nhóm Tatum và cộng sự càng củng cố thêm tín hiệu về tỷ lệ tử vong. Dựa trên dữ liệu ghép cặp điểm xu hướng từ 841.831 bệnh nhân ung thư vú, phân tích cho thấy ở những bệnh nhân béo phì, sử dụng thuốc đồng vận GLP-1 liên quan đến nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 64% (HR 0.35; KTC 95% 0.21–0.58; P < .001) và nguy cơ tái phát hoặc tử vong thấp hơn 56% (HR 0.44; KTC 95% 0.30–0.64; P < .001) trong suốt 10 năm theo dõi .

Nghiên cứu bổ sung được trình bày tại Hội nghị chuyên đề Ung thư vú San Antonio (SABCS) cũng chỉ ra hướng tương tự. BreastCancer.org báo cáo rằng một nghiên cứu SABCS cho thấy nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân thấp hơn 46% ở những phụ nữ dùng GLP-1 trong khoảng 5,5 năm theo dõi, trong khi một nghiên cứu khác cho thấy nguy cơ tiến triển ung thư xâm lấn hoặc di căn thấp hơn 74% . Một phân tích SABCS khác cho thấy việc sử dụng GLP-1 liên quan đến tỷ lệ dương tính với ctDNA (DNA khối u lưu hành) thấp hơn – 25,8% so với 31,6% – có thể gợi ý về hoạt động khối u lưu hành giảm .

Tại sao giới chuyên môn vẫn thận trọng

Dù có sự nhất quán về tín hiệu qua nhiều nghiên cứu, mọi nhóm tác giả và chuyên gia độc lập đều nhấn mạnh những hạn chế lớn.

Thiết kế quan sát. Tất cả các nghiên cứu đều là hồi cứu và không thể thiết lập quan hệ nhân quả. Nhóm nghiên cứu Penn Medicine mô tả phát hiện của mình là một "mối liên quan", không phải bằng chứng chứng minh thuốc GLP-1 ngăn ngừa ung thư vú . Các yếu tố gây nhiễu – ví dụ lối sống lành mạnh hơn ở những người tiếp cận và dung nạp thuốc GLP-1 – không thể loại bỏ khỏi các phân tích này.

Không có chỉ định ngăn ngừa ung thư. Các thuốc GLP-1 không được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) phê duyệt là thuốc phòng ngừa ung thư, và giới chuyên gia khuyến cáo rõ ràng không nên bắt đầu dùng chúng chỉ với mục đích giảm nguy cơ ung thư, đặc biệt ở người có cân nặng bình thường .

Bằng chứng chưa đồng nhất. Không phải mọi nghiên cứu đều đồng nhất. Một số phân tích tổng hợp từng không tìm thấy giảm đáng kể nguy cơ ung thư vú sau mãn kinh khi sử dụng GLP-1, và một tổng quan hệ thống cho biết thuốc đồng vận GLP-1 "có lẽ ít hoặc không ảnh hưởng" đến nguy cơ ung thư vú (OR 0.95; KTC 95% 0.60–1.49) . Một nghiên cứu đoàn hệ năm 2025 trên người thừa cân/béo phì cho thấy tỷ số nguy hại (HR) không có ý nghĩa thống kê cho ung thư vú là 0.86 (KTC 95% 0.71–1.03) . Cơ sở bằng chứng khác biệt theo quần thể dân số, thuốc so sánh, thời gian theo dõi và phương pháp nghiên cứu.

Cần có thử nghiệm ngẫu nhiên có đối chứng. Các nhà khoa học ở cả ba nhóm nghiên cứu chính đều kêu gọi tiến hành các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên (RCT) để xác nhận liệu thuốc đồng vận GLP-1 có thực sự giảm trực tiếp tỷ lệ mắc ung thư vú, tiến triển di căn và tử vong hay không . Các nghiên cứu cơ chế về biểu hiện thụ thể GLP-1, con đường chống viêm và tác động điều hòa miễn dịch cũng được coi là những bước tiếp theo thiết yếu .

Nghiên cứu hiện đang ở đâu

Phát hiện từ ASCO 2026 bổ sung sức nặng đáng kể cho giả thuyết rằng thuốc GLP-1 có thể có vai trò trong việc điều chỉnh nguy cơ và tiến triển ung thư, nhưng chúng không phải là tín hiệu đèn xanh cho thực hành lâm sàng. Như Tiến sĩ Orland đã phát biểu tại ASCO: "Đây là một mối liên quan, không phải quan hệ nhân quả. Nó không áp dụng cho tất cả bệnh nhân và mọi loại ung thư. Nhưng các kết quả rất gợi mở và cung cấp bằng chứng ban đầu rằng các nghiên cứu trong tương lai xứng đáng được theo đuổi" .

Hiện tại, bệnh nhân và bác sĩ lâm sàng nên đọc những kết quả này như những phát hiện đáng khích lệ nhưng còn sơ bộ. Tiềm năng của thuốc GLP-1 trong việc ảnh hưởng đến diễn biến ung thư vú là đủ thực tế để biện minh cho các thử nghiệm tiến cứu quy mô lớn, nhưng chưa đủ mạnh để thay đổi hướng dẫn thực hành lâm sàng.