Martin Scorsese gia nhập startup AI: Ranh giới mong manh giữa công cụ sáng tạo và mối đe dọa cho Hollywood

Công cụ tăng tốc giao tiếp, không phải kẻ thay thế sáng tạo

Scorsese đã mô tả cách tiếp cận của mình một cách cụ thể và có giới hạn. Ông đang sử dụng mô hình FLUX.2 — dòng mô hình tạo hình ảnh mới nhất, cấp độ sản xuất của Black Forest Labs — để tạo ra các bản vẽ phác thảo tiền kỳ giúp ông truyền đạt ý tưởng hình ảnh đến các nhà thiết kế sản xuất, đạo diễn nghệ thuật và nhà quay phim . Đối với ông, những hình ảnh do AI tạo ra không phải là đích đến cuối cùng. Chúng là 'phương tiện giao tiếp', một cách để cung cấp cho ê-kíp một tài liệu tham khảo cụ thể để cùng phát triển, thay vì thay thế các quyết định nghệ thuật diễn ra trên trường quay và trong hậu kỳ .

“Trong 70 năm qua, tôi vẫn luôn tự tay vẽ những bảng phân cảnh của mình," Scorsese chia sẻ. Giờ đây, công cụ này giúp ông "chia sẻ những gì mình đang hình dung một cách rõ ràng và hiệu quả hơn” với các cộng sự . Ông đặc biệt nhấn mạnh áp lực khắc nghiệt của giai đoạn tiền kỳ, nơi thời gian đồng nghĩa với tiền bạc, và FLUX “cho phép chúng tôi tiến nhanh hơn mà không phải hy sinh chất lượng hay sự thủ công" .

Sự phân biệt cốt lõi này — AI như một 'máy gia tốc giao tiếp', chứ không phải 'kẻ thay thế sáng tạo' — chính là lập luận trung tâm của Scorsese, ranh giới mà ông hy vọng sẽ làm hài lòng cả những cộng sự nghệ thuật lẫn một ngành công nghiệp đầy hoài nghi.

Sự phát triển của một 'ngôn ngữ' điện ảnh non trẻ

Điều đáng chú ý là Scorsese không trình bày việc áp dụng AI như một sự đoạn tuyệt triệt để. Thay vào đó, ông đóng khung nó như một sự tiếp nối hoàn toàn tự nhiên cho sự nghiệp dài hơi sẵn sàng dấn thân vào những công nghệ điện ảnh mới của mình. Trong tuyên bố trên trang web chính thức của Black Forest Labs, ông đã liên kết rõ ràng việc sử dụng FLUX với những lựa chọn công nghệ trong quá khứ: “Tôi đã sử dụng 3D với Hugo và công nghệ 'trẻ hóa' diễn viên cho The Irishman” .

Với Scorsese, AI tạo sinh không phải là mối đe dọa hay trò đùa công nghệ — đó chỉ là công cụ mới nhất trong một hành trình dài các nhà làm phim đã sử dụng để mở rộng khả năng của mình. Ông nhìn xa hơn về quỹ đạo của điện ảnh, mô tả nó như một "phương tiện truyền thông còn non trẻ, chỉ mới khoảng 125 năm tuổi, vì vậy chúng ta phải cởi mở với cách nó có thể phát triển” . Tuyên bố đó có trọng lượng đặc biệt đến từ một đạo diễn đã dành nhiều năm đấu tranh cho việc bảo tồn phim nhựa và nghệ thuật của kỷ nguyên analog.

Nó báo hiệu rằng, theo quan điểm của Scorsese, việc 'chống lại tất cả AI vì nguyên tắc' là một điều phi lịch sử — không khác gì việc từng có những người phản đối sự xuất hiện của âm thanh, phim màu, kỹ thuật số hay kỹ xảo máy tính. Tuy nhiên, điểm mấu chốt trong triết lý của ông, được chính Black Forest Labs nhấn mạnh, đó là công nghệ phải phục vụ phán đoán của con người, chứ không thay thế nó. Scorsese muốn sử dụng FLUX “trong khi vẫn giữ gu thẩm mỹ, các giá trị và phán đoán của con người ở vị trí trung tâm" .

Một 'con ngựa thành Troy' hay chỉ là 'chú ngựa ô' trong cuộc chiến AI tại Hollywood?

Nước đi của Scorsese đặt ông vào chính giữa một cuộc xung đột vẫn đang sục sôi. Kể từ khi AI tạo sinh trở nên phổ biến rộng rãi vào năm 2022, Hollywood đã phải chật vật điều hướng sức mạnh có thể đảo lộn các chuẩn mực ngành chỉ sau một đêm của nó . Hợp đồng mà WGA giành được sau đình công quy định các hãng phim không thể yêu cầu biên kịch sử dụng AI và mọi nội dung do AI tạo ra không thể được coi là tài liệu 'văn học' hay 'nguồn' gốc . Nhưng những sự bảo vệ đó mới chỉ bao phủ một góc của quy trình sản xuất.

Sự hợp tác của Scorsese với Black Forest Labs, theo nhận định của TechCrunch, “chỉ là dấu hiệu mới nhất cho thấy sự kháng cự từng rất quyết liệt của Hollywood đối với AI đang dần 'mềm hóa'” . Tờ LA Times cũng cho rằng việc ông “công khai tán thành công nghệ này” đưa ông vào hàng ngũ những người quyền lực trong giới giải trí sẵn sàng thử nghiệm, thay vì lên án thẳng thừng .

Tuy nhiên, thông báo này không hề giải quyết được những câu hỏi căn bản nhất. Ba điểm căng thẳng chính vẫn còn đó:

• Nguy cơ mất việc làm hiện hữu: Các họa sĩ vẽ phác thảo (storyboard artists), chuyên viên hình dung trước (pre-visualization) và họa sĩ minh họa ý tưởng (concept illustrators) có quyền coi những công cụ như FLUX là mối đe dọa trực tiếp đến sinh kế của họ, ngay cả khi đạo diễn nhấn mạnh nó chỉ để giao tiếp chứ không phải để thay thế . Các nghiệp đoàn đại diện cho lao động trong ngành hoạt hình và kỹ xảo ước tính hơn 100.000 trong số 550.000 việc làm trong lĩnh vực điện ảnh, truyền hình và hoạt hình tại Hollywood có thể bị xáo trộn bởi AI, với các vị trí như họa sĩ mô hình 3D có thể bị ảnh hưởng ngay từ cuối năm 2026 .
• Vấn đề sở hữu trí tuệ 'vô chủ': Một phán quyết quan trọng của tòa án xác định nội dung hoàn toàn do AI tạo ra không đủ điều kiện để được bảo hộ bản quyền đã khiến cho lộ trình áp dụng AI của Hollywood trở nên phức tạp hơn rất nhiều . Quan hệ đối tác của Scorsese không làm rõ ai sở hữu những bản storyboard đầu ra, và quan trọng hơn, những tài liệu có bản quyền nào đã được dùng để huấn luyện nên mô hình FLUX. Các hãng phim lớn vẫn cực kỳ dè dặt trong việc sử dụng các công cụ AI được huấn luyện trên dữ liệu công cộng vì nó có thể khiến họ đối mặt với rủi ro pháp lý và biến chính nội dung của họ trở nên thiếu căn cứ để bảo vệ như một tác phẩm gốc .
• Tiền lệ cho toàn ngành: Sự ủng hộ của Scorsese mang lại cho Black Forest Labs một uy tín khổng lồ. Startup có trụ sở tại Freiburg (Đức) này hiện đang cung cấp sức mạnh xử lý hình ảnh cho các ông lớn như Adobe, Canva, Microsoft và Meta, và từng được định giá lên tới 3,25 tỷ USD . Sự hợp tác này có thể thúc đẩy tốc độ ứng dụng AI trên toàn ngành, biến những mối lo ngại về dịch chuyển lao động và 'đánh cắp' chất xám trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

Theo các báo cáo, Scorsese được kết nối với Black Forest Labs thông qua công ty đầu tư BroadLight Capital và Michael Ovitz, đồng sáng lập của công ty quản lý tài năng khổng lồ CAA, người đã đầu tư vào công ty này . Sự kết nối qua kênh nhà đầu tư ấy cho thấy rõ nét giới tài chính và giới sáng tạo ở Hollywood đã 'dây mơ rễ má' với nhau trong cuộc thử nghiệm AI này như thế nào.

Câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ

Martin Scorsese đã chọn một con đường trung dung: 'chào đón' AI tạo sinh như một công cụ nâng cao hiệu quả ở khâu tiền kỳ, đồng thời 'cảnh báo' rằng bộ phim cuối cùng phải là sản phẩm từ bàn tay và khối óc con người. Liệu sự phân biệt đó có còn đứng vững khi công nghệ ngày càng tiến bộ — và liệu nó có đủ sức để xoa dịu nỗi sợ hãi của các họa sĩ storyboard, những yêu cầu từ công đoàn, và bối cảnh pháp lý chưa có lời giải — vẫn là một câu hỏi mở. Vào lúc này, đạo diễn được theo dõi chặt chẽ nhất của điện ảnh Mỹ đang đặt cược rằng ranh giới giữa một bản phác thảo và một thước phim cuối cùng, giữa một công cụ giao tiếp và một kẻ thay thế sáng tạo, là một ranh giới đáng để vẽ ra.