Nhật Bản trở thành đối tác quốc tế đầu tiên trong Dự án AI Genesis của Mỹ

Trọng tâm nghiên cứu và Mục tiêu chiến lược

Sứ mệnh Genesis không chỉ dừng lại ở việc tạo ra các chatbot thông minh hơn. Mục tiêu cốt lõi của nó là tận dụng sức mạnh AI để cách mạng hóa khoa học vật lý và vật liệu, rút ngắn thời gian từ nghiên cứu đến ứng dụng từ hàng thập kỷ xuống chỉ còn vài tháng. Dự án tập trung vào 26 lĩnh vực công nghệ, với các ưu tiên trước mắt bao gồm :

• Khoa học thông tin lượng tử và siêu máy tính
• Năng lượng nhiệt hạch (phản ứng tổng hợp hạt nhân)
• Công nghệ sinh học và phát triển thuốc, vắc-xin mới
• Nghiên cứu và sản xuất chất bán dẫn thế hệ mới
• Thăm dò và chế biến khoáng sản quan trọng cho pin và linh kiện điện tử

Phương pháp kỹ thuật là kết nối AI với cơ sở dữ liệu khoa học và siêu máy tính đồ sộ của 17 phòng thí nghiệm quốc gia Mỹ. Điều này hứa hẹn tạo ra bước nhảy vọt về năng suất khoa học thông qua mô phỏng và tính toán tự động .

Ứng phó với Trung Quốc: Bài toán an ninh quốc gia

Đây là khía cạnh địa chính trị then chốt của mối quan hệ hợp tác. Giới truyền thông Nhật Bản như Nikkei và Yomiuri Shimbun đã thẳng thắn mô tả mục tiêu của liên minh này là "Hoa Kỳ và Nhật Bản hợp tác để giành ưu thế trong cuộc đua bá quyền công nghệ với Trung Quốc" .

Sứ mệnh Genesis được Lầu Năm Góc và Nhà Trắng mô tả như "một tuyên ngôn rằng Hoa Kỳ có ý định chiến thắng cuộc thi địa chính trị quyết định của thế kỷ 21" . Đối với Tokyo, động lực rất rõ ràng: Trung Quốc đang rót hàng trăm tỷ USD vào AI và bán dẫn nhằm đạt được sự tự chủ về công nghệ. Tham gia vào Genesis Mission cho phép Nhật Bản tiếp cận các tập dữ liệu nhà nước tối mật, hạ tầng siêu máy tính và các phòng thí nghiệm quốc gia hàng đầu của Mỹ — nguồn lực mà nếu tự phát triển đơn lẻ sẽ cực kỳ tốn kém và lâu dài .

Kế thừa từ nền tảng hợp tác có sẵn

Vai trò của Nhật Bản trong Genesis được xây dựng dựa trên một nền móng vững chắc gồm các thỏa thuận khoa học song phương trước đó:

• Thỏa thuận Thịnh vượng Công nghệ Mỹ-Nhật (Tháng 10/2025): Khung pháp lý cấp Nhà Trắng cam kết hai nước về khung chính sách AI, xuất khẩu và bảo vệ công nghệ quan trọng .
• Biên bản ghi nhớ RIKEN–Argonne–Fujitsu–NVIDIA (Tháng 1/2026): Viện nghiên cứu RIKEN danh giá đã ký hợp tác phát triển hạ tầng AI/HPC thế hệ mới, trực tiếp đặt nền móng về mặt tính toán cho Sứ mệnh Genesis .
• Quan hệ Đại học-Doanh nghiệp (2024-2025): Các khoản đầu tư lên đến 110 triệu USD liên quan đến Đại học Tsukuba, Đại học Washington, Keio, Carnegie Mellon, cùng những ông lớn như NVIDIA, Arm, và Amazon .
• Khu vực tư nhân Mỹ: Các tập đoàn công nghệ đỉnh cao như OpenAI, Google, Microsoft, và Anthropic đều đã tham gia vào quá trình hợp tác tư nhân của Dự án Genesis .

Cuộc đổ bộ của các tập đoàn Nhật Bản: SoftBank và Fujitsu

Song song với nỗ lực của chính phủ, khối tư nhân Nhật Bản đang thực hiện một cú đặt cược lịch sử vào AI, bổ trợ trực tiếp cho mục tiêu của Sứ mệnh Genesis. Tổng vốn đầu tư công và tư của Nhật Bản cho đến năm 2030 đã vượt quá 130 tỷ USD .

Tập đoàn SoftBank:

• Chủ tịch Masayoshi Son xác định bốn ưu tiên AI cốt lõi: Chip AI, Robot AI, Trung tâm dữ liệu AI, và Năng lượng cho chúng .
• SoftBank đã đầu tư tới 64,6 tỷ USD vào riêng OpenAI và đang vận hành siêu máy tính NVIDIA DGX B200 đầu tiên trên thế giới .
• Công ty này được cho là đang đàm phán đầu tư 2 nghìn tỷ Yên (~18,8 tỷ USD) vào một liên doanh AI trong nước .

Fujitsu:

• Là đối tác doanh nghiệp chủ chốt trong Biên bản ghi nhớ RIKEN–Argonne–NVIDIA, Fujitsu đóng vai trò cầu nối kết nối ngành công nghiệp siêu máy tính Nhật Bản vào dự án chung .

Bức tranh hợp tác đa phương:

• Microsoft đã cam kết 10 tỷ USD để đào tạo một triệu kỹ sư Nhật Bản và xây dựng hạ tầng dữ liệu nội địa, hợp tác với cả Fujitsu, Hitachi, và NEC .
• Các dự án chung đầy tham vọng như Stargate (OpenAI, Oracle, SoftBank) và X-PAI đang định nghĩa lại tốc độ phát triển của lục địa châu Á .

Có thể nói, việc Nhật Bản bước chân vào Genesis không phải là một canh bạc, mà là sự hiện thực hóa của hàng thập kỷ hợp tác nghiên cứu. Nó biến Tokyo từ một đồng minh khoa học thành một bên không thể thiếu trong nỗ lực định hình các quy tắc của kỷ nguyên AI toàn cầu .