Bên trong chiến lược drone đa tầng của Ukraine nhằm áp đảo phòng không Nga

'Điểm thưởng Đội quân Drone': Game hóa chuỗi tiêu diệt

Có lẽ yếu tố khác biệt nhất trong chiến lược của Ukraine là chương trình Điểm thưởng Đội quân Drone, được Bộ Chuyển đổi Số ra mắt vào năm 2024. Hệ thống này chuyển đổi các pha tiêu diệt đã được xác minh trên chiến trường thành 'điểm điện tử' (e-points) kỹ thuật số, mà các đơn vị tiền tuyến có thể đổi lấy drone mới, bộ tác chiến điện tử và các thiết bị khác thông qua một khu chợ trực tuyến có tên là Brave1 [9, 10].

Mỗi pha tiêu diệt được yêu cầu phải có bằng chứng là cảnh quay video tải lên hệ thống tác chiến DELTA, tạo ra một chuỗi xác minh thời gian thực . Năm 2025, chương trình đã ghi nhận 819.737 lượt bắn trúng mục tiêu được xác nhận trên tất cả các hạng mục, bao gồm gần 240.000 quân nhân Nga bị loại khỏi vòng chiến đấu, 62.000 phương tiện hạng nhẹ, 29.000 phương tiện hạng nặng và 32.000 UAV tấn công và trinh sát bị phá hủy [11, 13].

Tính đến tháng 4 năm 2026, Bộ Quốc phòng đã nhân đôi số điểm thưởng cho việc loại bỏ các phi công drone Nga – hiện có giá trị gấp đôi số điểm của một lính bộ binh – và thành lập các đơn vị 'thợ săn' chuyên trách với nhiệm vụ xác định vị trí và tiêu diệt các đội UAV Nga trước khi chúng kịp phóng máy bay [3, 4]. Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov đã nêu rõ mục tiêu một cách thẳng thắn: “Mục tiêu của chúng tôi là rút ngắn vòng đời của một phi công địch trên chiến trường càng nhiều càng tốt” .

Giá trị điểm số thay đổi linh hoạt dựa trên các ưu tiên tác chiến. Trong số các mục tiêu có giá trị cao nhất là các đơn vị vận hành drone, hệ thống pháo phản lực và xe tăng Nga, với phần thưởng điểm dao động từ 12 điểm cho một lính bộ binh đến 50 điểm cho một hệ thống pháo phản lực phóng loạt .

Drone tấn công tầm trung: Lấp đầy khoảng trống

Ukraine đã xác định được một khoảng trống năng lực then chốt giữa drone FPV tầm ngắn (giới hạn trong khoảng 15–20 km) và các hệ thống tầm xa đắt tiền hoặc rocket HIMARS quý giá không thể dùng cho một số mục tiêu. Giải pháp là một lớp drone cánh cố định 'tấn công tầm trung' mới, được thiết kế để bắn trúng mục tiêu trong phạm vi 20–300 km phía sau chiến tuyến [5, 6].

Những drone này hiện tấn công các nhà kho, phương tiện, trung tâm vận tải và sở chỉ huy của Nga, những nơi trước đây được coi là khu vực hậu phương an toàn . Các nhà sản xuất Ukraine như Fire Point sản xuất khoảng 300 drone tầm trung và tầm xa FP-1 và FP-2 mỗi ngày, với chi phí mỗi đơn vị khoảng 50.000 euro . Trường Kinh tế Kyiv chính thức phân loại drone 'Tấn công tầm trung' như một lớp năng lực riêng biệt, có khả năng mang tải trọng vào sâu phía sau các chiến tuyến chiến thuật, với hơn 10 mẫu đang được sử dụng trong tác chiến vào giữa năm 2025 .

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã mô tả các tài sản tấn công tầm trung là một ưu tiên mới, và tỷ lệ sản xuất đã tăng chóng mặt. Trong bốn tháng đầu năm 2026, sản lượng sản xuất drone tấn công tầm trung được báo cáo đã tăng 441% so với tổng số của cả năm 2025 .

Chiến dịch tập kích sâu: Đánh vào trung tâm dầu mỏ của Nga

Kể từ giữa năm 2025, Ukraine đã leo thang mạnh mẽ một chiến dịch ném bom chiến lược nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga – các nhà máy lọc dầu, kho cảng dầu thô, cơ sở trung chuyển và đường ống – với mục đích rõ ràng là cắt giảm doanh thu xuất khẩu dầu của Moscow, và do đó làm giảm khả năng tài trợ cho cuộc chiến [14, 15].

Chỉ trong tháng 3 năm 2026, Ukraine đã phóng hơn 7.000 drone tầm xa, tấn công các mục tiêu ở Tuapse, Perm, Ufa, Omsk và Chelyabinsk – một số cách biên giới Ukraine hơn 1.500 km . Một phân tích của Meduza cho thấy độ sâu của các cuộc tấn công đã tăng gần gấp đôi kể từ giữa năm 2025, với hơn 30 cuộc tấn công tầm xa được xác minh được duy trì mỗi tháng cho đến năm 2026 . RFE/RL đưa tin rằng các cơ sở dầu mỏ quanh St. Petersburg nằm trong số những nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất, và khoảng một phần ba chiến dịch tầm xa của Ukraine trong năm 2026 nhắm vào cơ sở hạ tầng dầu mỏ [18, 17].

Logic chiến lược rất đơn giản, như được mô tả bởi Trường Kinh tế Kyiv và các nhà phân tích phương Tây: Ukraine đang cố gắng cắt giảm nguồn tài trợ chiến tranh chính của Nga bằng cách phá hủy vật lý cơ sở hạ tầng tạo ra doanh thu xuất khẩu dầu . Chiến dịch này đã gây ra tình trạng thiếu xăng và phải phân phối hạn chế ở một số vùng của Nga .

Làm suy yếu lá chắn: Phá hủy hệ thống phòng không Nga

Không một khả năng tấn công nào ở trên có thể thực hiện được nếu không có một chiến dịch song song nhằm phá hủy một cách có hệ thống các hệ thống phòng không của Nga. Các đơn vị tình báo quân sự HUR và đặc nhiệm Alpha của SBU Ukraine đã biến điều này thành một hướng tác chiến then chốt trong suốt năm 2025 .

Chỉ tính riêng năm 2025, Đơn vị Alpha của SBU đã phá hủy hoặc làm vô hiệu hóa các hệ thống phòng không Nga trị giá ước tính 4 tỷ USD, bao gồm khoảng một nửa số hệ thống Pantsir chủ chốt của Nga . SBU tuyên bố điều này đã tạo ra một “hiệu ứng mang tính hệ thống: các hành lang đã được mở xuyên qua lớp phòng không nhiều tầng của Nga, cho phép drone tầm xa của Ukraine an toàn đi sâu vào hậu phương địch” . Drone Ukraine đã tấn công 719 mục tiêu trên lãnh thổ Nga trong năm 2025, gây thiệt hại kinh tế trực tiếp ước tính 15 tỷ USD .

Quy mô công nghiệp đằng sau chiến lược

Hệ sinh thái drone của Ukraine hiện đang vận hành ở quy mô công nghiệp. Đến cuối năm 2025, nước này đã sản xuất khoảng 1,6 triệu hệ thống không người lái trên các hạng mục tầm ngắn, tầm trung và tầm xa, bao gồm khoảng 30.000 drone tấn công tầm xa có tầm bắn vượt quá 1.000 km . Ngành công nghiệp drone trong nước đã phát triển từ sản xuất 200.000 drone FPV mỗi tháng vào đầu năm 2025 lên năng lực báo cáo lên tới 10 triệu drone mỗi năm [44, 8].

Chiến lược đa mũi nhọn này – mồi nhử bão hòa, khuyến khích bằng điểm thưởng, máy bay ném bom tầm trung và các cuộc tập kích kinh tế sâu – đã định hình lại cục diện chiến tranh trên không. Ukraine đã biến lực lượng drone của mình từ một mối phiền toái chiến thuật thành một công cụ chiến lược có khả năng tấn công khắp một phần đáng kể lãnh thổ Nga với các hoạt động cường độ cao và bền bỉ.