EU ra đòn trừng phạt kép: Nhắm vào Hamas lẫn nhóm định cư cực đoan Israel

Liên minh châu Âu (EU) đã phá vỡ bế tắc kéo dài nhiều tháng vào cuối tháng 5 năm 2026 bằng cách thông qua hai gói trừng phạt song song. Một gói lần đầu tiên nhắm vào ban lãnh đạo chính trị của Hamas, và gói còn lại đưa vào danh sách đen các thực thể và cá nhân định cư Israel cực đoan bị cáo buộc vi phạm nhân quyền có hệ thống đối với người Palestine ở Bờ Tây bị chiếm đóng. Các quyết định, được thực thi vào ngày 28 và 29 tháng 5, là kết quả của một thỏa hiệp sau khi các quốc gia thành viên không đạt được đồng thuận về các biện pháp gây sức ép kinh tế mạnh mẽ hơn đối với Israel.

Lệnh trừng phạt Bộ Chính trị Hamas

Ngày 28 tháng 5, Hội đồng EU đã mở rộng khuôn khổ trừng phạt hiện có đối với Hamas và Thánh chiến Hồi giáo Palestine, cụ thể bao gồm các thành viên của Bộ Chính trị Hamas, những người "cổ xúy, bảo vệ và biện minh cho các hành động bạo lực" . Khối đã chỉ định 10 cá nhân, áp đặt lệnh cấm đi lại và phong tỏa tài sản, cũng như cấm mọi hình thức tài trợ trực tiếp hoặc gián tiếp .

Các nhân vật bị trừng phạt bao gồm những nhà lãnh đạo chính trị nổi bật nhất của nhóm: Khaled Mashal, Khalil Al-Hayya, Moussa Abu Marzouk, Husam Badran và Fathi Hamad . EU biện minh cho động thái này bằng cách tuyên bố rằng các thành viên Bộ Chính trị, với tư cách là những người ra quyết định cấp cao, "có kiến thức về việc hoạch định, chuẩn bị và thực thi các hành động bạo lực của Hamas" và tích cực bảo vệ cho những hành vi đó .

Lệnh trừng phạt các thực thể định cư

Cùng ngày 28 tháng 5, EU đã thông qua các biện pháp hạn chế đối với bốn thực thể và ba cá nhân theo Cơ chế Trừng phạt Nhân quyền Toàn cầu vì "các hành vi lạm dụng nhân quyền nghiêm trọng và có hệ thống đối với người Palestine" ở Bờ Tây . Mục tiêu bao gồm:

• Phong trào Định cư Nachala và giám đốc Daniella Weiss, mà EU cho rằng "khuyến khích và tạo điều kiện cho các hành vi cưỡng ép dẫn đến sự di dời cưỡng bức của người Palestine" .
• Tổ chức phi chính phủ Regavim của Israel và giám đốc Meir Deutsch, bị cáo buộc vận động hành lang "cho việc phá hủy tài sản của người Palestine" để mở rộng quyền kiểm soát của Israel .
• Hợp tác xã Amana, một tổ chức xây dựng khu định cư .

Thỏa thuận chính trị dẫn đến lệnh trừng phạt

Gói chỉ định kép này là kết quả của một thỏa thuận chính trị giữa các ngoại trưởng EU vào ngày 11 tháng 5 năm 2026. Thỏa thuận này đã chấm dứt sự bế tắc kéo dài mà phần lớn được cho là do chính phủ trước đây của Hungary đã ngăn chặn sự đồng thuận . Sự thay đổi chính phủ ở Budapest đã gỡ bỏ quyền phủ quyết, dọn đường cho sự nhất trí .

Các yếu tố thúc đẩy bao gồm bạo lực của người định cư ở mức kỷ lục — 11 người Palestine đã bị giết ở Bờ Tây năm 2026, tăng từ 9 người năm 2025 — và áp lực ngày càng tăng của công chúng về sự tàn phá ở Gaza . Đại diện cấp cao về chính sách đối ngoại của EU, Kaja Kallas, mô tả các biện pháp này là một phản ứng cân bằng, nói rằng khối "vừa bật đèn xanh cho việc trừng phạt những người định cư Israel vì bạo lực chống lại người Palestine" cùng lúc với việc nhắm vào "các thành viên khủng bố cấp cao Hamas" .

Tuy nhiên, thời điểm đồng bộ này cũng phản ánh một sự đánh đổi ngoại giao. Bằng cách trừng phạt cả hai bên cùng một lúc, EU nhằm tránh những cáo buộc thiên vị và đảm bảo có được sự nhất trí cần thiết.

Những gì đã không được thông qua: Các biện pháp kinh tế thất bại

Các lệnh trừng phạt tháng 5 là phương án hẹp hơn. Các nhà ngoại giao EU đã không đạt được đồng thuận về các bước đi kinh tế cứng rắn hơn đáng kể mà một số quốc gia thành viên đã thúc đẩy, bao gồm :

• Đình chỉ toàn bộ hoặc một phần Hiệp định Hiệp hội EU-Israel, vốn chi phối các mối quan hệ thương mại và chính trị.
• Lệnh cấm nhập khẩu từ các khu định cư Israel trong các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.
• Các hạn chế thương mại rộng hơn nhắm vào hàng hóa từ khu định cư.

Ireland, Tây Ban Nha và Bỉ nằm trong số các nước thành viên ủng hộ các biện pháp này, nhưng các quốc gia bao gồm Đức và Ý đã phản đối chúng, và việc đình chỉ Hiệp định Hiệp hội đòi hỏi sự nhất trí . Các đề xuất bị gác lại này sẽ có hậu quả lớn hơn đáng kể; một kế hoạch trước đó của Ủy ban ước tính rằng việc đình chỉ một phần thỏa thuận thương mại có thể áp thuế đối với khoảng 37% hàng xuất khẩu của Israel sang EU, có khả năng khiến các công ty Israel thiệt hại tới một tỷ euro mỗi năm .

Phản ứng của Israel và Hamas

Hamas đã ra tuyên bố chính thức vào ngày 30 tháng 5, lên án quyết định của EU là "bất công và hoàn toàn phù hợp với lời kể của Israel" . Nhóm này cáo buộc EU "tiêu chuẩn kép" và "hoàn toàn thiên vị," lập luận rằng EU đang trừng phạt các nhà lãnh đạo chính trị Palestine trong khi "làm ngơ" trước những gì họ gọi là hành động "diệt chủng" của Israel ở Gaza .

Văn phòng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu chỉ trích EU vì đã "tạo ra một sự đối xứng sai lầm giữa công dân Israel và những kẻ khủng bố Hamas" và nói rằng EU đã "bộc lộ sự phá sản về mặt đạo đức của mình" . Ngoại trưởng Israel Gideon Sa'ar gọi sự so sánh này là "một sự tương đương đạo đức hoàn toàn bị bóp méo" .