Đây là kết quả trực tiếp của sự "nén". Một quá trình quang học phi tuyến có thể phân phối lại độ bất định lượng tử của ánh sáng, triệt tiêu tiếng ồn ở một thuộc tính (như pha) để rồi khuếch đại tiếng ồn ở một thuộc tính khác (như số lượng photon). Kết quả là một chùm tia, trong những khoảnh khắc ngắn ngủi, có thể tạo ra điện trường mạnh hơn nhiều so với chùm tia cổ điển có cùng năng lượng trung bình theo thời gian .
Những đỉnh cực hạn và hiếm gặp đó chính là chìa khóa. Khi một đỉnh như vậy trùng khớp với một nguyên tử, nó có thể vượt qua ngưỡng cho một quá trình phi tuyến như sự ion hóa xuyên hầm mà không cần tăng công suất trung bình.
Trong thí nghiệm then chốt, nhóm nghiên cứu của Jian Wu tại Đại học Sư phạm Hoa Đông đã chiếu một xung BSV với năng lượng trung bình chỉ 300 nanojoule vào một nguyên tử natri đơn lẻ . Hiệu suất ion hóa xuyên hầm thu được tương đương với những gì nhóm nghiên cứu chỉ có thể đạt được khi sử dụng một xung laser kết hợp cổ điển với năng lượng lên tới 7.1 microjoule
.
Đó là mức tăng hiệu suất phi tuyến hiệu quả ~24 lần. Các nhà nghiên cứu không tăng công suất laser; họ đã điều khiển các thuộc tính thống kê lượng tử của ánh sáng. Hơn nữa, bằng cách điều chỉnh mức độ nén pha, họ có thể kiểm soát chính xác cường độ hiệu quả của BSV——giống như vặn một núm xoay——trong khi vẫn giữ cố định năng lượng xung trung bình .
| Năng lượng xung BSV | Năng lượng xung cổ điển tương đương | Hệ số khuếch đại |
|---|---|---|
| 300 nJ | 7.1 µJ | ~24× |
Đây là quan sát thực nghiệm đầu tiên về một nguồn tài nguyên lượng tử phi tuyến vượt trội hơn ánh sáng cổ điển trong một quá trình trường mạnh .
Sự ion hóa xuyên hầm là bước khởi đầu then chốt trong quá trình phát sinh hài bậc cao (HHG), phương pháp đặt trên bàn tiêu chuẩn để tạo ra các xung atto-giây của ánh sáng cực tím chân không (XUV) . Những xung này là những "đèn nháy" của thế giới nguyên tử, được dùng để quay phim chuyển động của electron. Kỹ thuật BSV có thể thay đổi cuộc chơi theo nhiều cách.
Đầu tiên, nó mở ra con đường tạo ra các xung atto-giây sáng hơn mà không cần xây dựng các laser bơm lớn hơn và gây hư hại nhiều hơn. Bằng cách tăng cường hiệu suất ion hóa bằng thống kê lượng tử, các nhà nghiên cứu có khả năng tạo ra ánh sáng hài bậc cao cường độ mạnh hơn từ cùng một mức năng lượng bơm trung bình hoặc thậm chí thấp hơn .
Thứ hai, các thuộc tính lượng tử của nguồn dẫn BSV có thể được truyền sang các xung atto-giây. Các nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng khi BSV kết hợp với trường laser mạnh để thúc đẩy HHG, các xung XUV sinh ra có thể thừa hưởng các đặc tính nén của nguồn dẫn, tạo ra ánh sáng phi cổ điển trong một dải quang phổ mới .
Thứ ba, và có lẽ là thiết thực nhất, kỹ thuật này có thể giảm đáng kể hư hại mẫu vật. Trong nhiều thí nghiệm bơm-dò atto-giây, các xung rất sáng cần thiết để kích hoạt phản ứng cũng có nguy cơ phá hủy mẫu. BSV cung cấp điện trường đỉnh cao trong khi vẫn giữ cho tổng năng lượng lắng đọng ở mức thấp, khiến nó trở thành một đầu dò nhẹ nhàng hơn tiềm năng .
Một tiến bộ hỗ trợ then chốt đến từ Viện Công nghệ Israel (Technion), nơi các nhà nghiên cứu gần đây đã chứng minh được việc xác định đặc tính thời gian của từng xung BSV femto-giây đơn lẻ . Khả năng đo lường chính xác cấu hình thời gian của từng chùm BSV riêng lẻ là điều cần thiết để triển khai các xung biến động này trong các chuỗi thí nghiệm thực tế.
Nguyên lý này mở rộng ra xa hơn các nguyên tử pha khí. BSV đã được chứng minh là có thể thúc đẩy sự phát xạ quang điện tử trường mạnh từ các đầu kim loại, tạo ra các cao nguyên và điểm cắt năng lượng cao đặc trưng của vật lý phi tuyến cực đoan . Các công trình lý thuyết và thực nghiệm ban đầu chỉ ra tiềm năng tăng cường lượng tử trong chính quá trình phát sinh hài bậc cao, sự ion hóa trên ngưỡng, và thậm chí cả sự xuyên hầm phi tuyến trong các chất điện môi trạng thái rắn
.
Tuy nhiên, có một thách thức nghiêm trọng. BSV rất mong manh. Việc truyền các trạng thái lượng tử này qua bất kỳ môi trường nào cũng gây ra mất mát làm suy giảm sự nén. Sự suy giảm trạng thái cơ bản của nguyên tử và sự ion hóa của môi trường có thể hoạt động như các kênh mất kết hợp, với một nghiên cứu chỉ ra rằng những hiệu ứng này có thể làm giảm hiệu suất hài xuống hơn hai bậc so với ánh sáng laser kết hợp . Thiết kế các vật liệu và hình học tương tác bảo toàn được các thuộc tính thống kê lượng tử trong quá trình lan truyền hiện là một mục tiêu nghiên cứu trọng tâm.
Công trình này nằm ở trung tâm của một sự thay đổi mô hình trong quang học lượng tử. Trong phần lớn lịch sử của nó, nhiễu lượng tử là kẻ thù – một giới hạn cơ bản đối với độ chính xác đo lường mà các kỹ sư phải chiến đấu để triệt tiêu. Kết quả về BSV là minh chứng mới nhất và ấn tượng nhất rằng các nhiễu loạn lượng tử có thể được định hình lại như một nguồn tài nguyên chức năng và có thể kiểm soát .
Nén về cơ bản biến đổi thống kê lượng tử thành một loại năng lượng dẫn phi tuyến mới. Ý tưởng này đang kết tinh trên nhiều mặt trận nghiên cứu:
Mức tăng cường gấp 24 lần đạt được bằng cách thay đổi thống kê của ánh sáng thay vì tăng công suất không chỉ là một thủ thuật thực nghiệm thông minh. Nó thiết lập lại cuộc trò chuyện về cách chúng ta thúc đẩy các quá trình phi tuyến ở giới hạn lượng tử và đánh dấu một bước tiến tới tương lai nơi ranh giới giữa quang học lượng tử và vật lý trường mạnh biến mất hoàn toàn.
Comments
0 comments