Bước ngoặt lịch sử: 'Đại lục' EU đồng lòng trao quyền giám sát tài chính cho ESMA

'Đại lục' E6 đã thống nhất những gì?

Tài liệu lập trường chung xác định sáu lĩnh vực ưu tiên, với ba biện pháp trọng tâm nổi bật . Nền tảng cốt lõi là việc chuyển giao dần dần quyền giám sát hạ tầng thị trường trọng yếu từ các cơ quan có thẩm quyền quốc gia (NCA) sang ESMA . Phạm vi này bao gồm các sàn giao dịch có tầm quan trọng hệ thống, các tổ chức thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) và các 'đường ống' hạ tầng thị trường quan trọng khác có liên quan xuyên biên giới .

Thứ hai, gói cải cách tăng cường quyền giám sát trực tiếp của ESMA đối với giao dịch tiền mã hóa. Theo Quy định về Thị trường Tài sản Mã hóa (MiCA) đã được thông qua, ESMA đang xây dựng hệ thống giám sát tích hợp cho thị trường tiền số, và đề xuất MISP mở rộng quyền này bằng cách trao cho ESMA quyền giám sát trực tiếp đối với tất cả các Nhà cung cấp Dịch vụ Tài sản Mã hóa (CASP) hoạt động trên toàn EU . Chương trình làm việc năm 2026 của ESMA cũng xác nhận cơ quan này sẽ mở rộng năng lực ngay lập tức trong lĩnh vực này, cùng với các nhiệm vụ mới liên quan đến nhà cung cấp băng giá hợp nhất và tổ chức xếp hạng ESG .

Thứ ba, các bộ trưởng ủng hộ các biện pháp gỡ bỏ rào cản cho các quỹ đầu tư xuyên biên giới, đơn giản hóa việc cung cấp quỹ giữa các quốc gia thành viên và xử lý các quy tắc quốc gia khác biệt đang làm tăng chi phí cho các nhà quản lý tài sản và nhà đầu tư . ESMA từ lâu đã ủng hộ việc hội nhập sâu hơn hoạt động phân phối quỹ, và các ưu tiên năm 2026 của cơ quan này bao gồm báo cáo quỹ tích hợp và giảm gánh nặng cho các bên tham gia thị trường .

Ngoài các biện pháp chính, tài liệu của E6 cũng nhấn mạnh vào các biện pháp bảo vệ quản trị đối với các quyền hạn mở rộng của ESMA. Các bộ trưởng tài chính nhấn mạnh các yêu cầu nghiêm ngặt về trách nhiệm giải trình và kỷ luật chi phí để đảm bảo cơ quan giám sát châu Âu mới này không trở thành 'bộ máy quan liêu khổng lồ' mất kiểm soát . Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), trong một ý kiến chính thức công bố tháng 4 năm 2026, hoan nghênh sự thay đổi này nhưng nhấn mạnh sự cần thiết của một lộ trình chuyển đổi được sắp xếp cẩn thận với đủ thời gian để ESMA xây dựng năng lực .

Tại sao thời điểm này lại quan trọng với châu Âu?

Động lực cốt lõi cho việc giám sát tập trung là năng lực cạnh tranh. EU đã phải vật lộn với tăng trưởng kinh tế yếu và phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt từ cả Mỹ và Trung Quốc, nơi các thị trường vốn sâu và thống nhất hơn tiếp sức cho đổi mới và quy mô . Các công ty châu Âu, đặc biệt là các công ty công nghệ tăng trưởng cao, thường tìm đến thị trường Mỹ để huy động vốn vì hệ thống phân mảnh của châu Âu không thể cung cấp quy mô đầu tư cần thiết . Thỏa thuận E6 định hình rõ ràng việc giám sát thống nhất là vấn đề thuộc về chủ quyền kinh tế và khả năng phục hồi trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng .

Một động lực khác là mục tiêu lớn hơn: chuyển hướng lượng tiền tiết kiệm khổng lồ của các hộ gia đình châu Âu. Người dân EU đang nắm giữ hàng nghìn tỷ euro trong tiền gửi ngân hàng với lợi nhuận rất thấp, trong khi lạm phát có thể 'bào mòn' giá trị thực của chúng. Một thị trường vốn thống nhất và hiệu quả sẽ chuyển phần lớn số vốn đó vào cổ phiếu, trái phiếu và đầu tư cơ sở hạ tầng, mang lại cho các công ty châu Âu một nguồn vốn sâu hơn và cho người tiết kiệm lợi nhuận dài hạn tốt hơn . Thỏa thuận E6 đã khai thông mảnh ghép chính trị nhạy cảm nhất của bài toán này: các chính phủ quốc gia chịu nhường lại quyền kiểm soát giám sát .

Lộ trình lập pháp và con đường phía trước

Thỏa thuận chính trị này không mang giá trị pháp lý chính thức, nhưng khối E6 đại diện cho phần lớn sản lượng kinh tế của EU, và một lập trường thống nhất giữa những 'ông lớn' này khiến việc thông qua lập pháp đầy đủ trở nên khả thi hơn đáng kể . Dưới đây là cách quy trình dự kiến sẽ diễn ra:

• Ngày 28-29 tháng 5 năm 2026 (Berlin): Các bộ trưởng tài chính E6 nhóm họp và thông qua tài liệu lập trường chung, phá vỡ thế bế tắc trước đó. Bộ trưởng Tài chính Đức Lars Klingbeil tuyên bố mục tiêu của cuộc họp là tạo ra một lập trường chung của E6, coi đây là bước tiến quan trọng để toàn bộ EU thông qua .
• Đề xuất lập pháp trên bàn đàm phán: Ủy ban châu Âu đã đưa ra Gói Hội nhập và Giám sát Thị trường vào tháng 12 năm 2025. Với tên gọi chính thức là 'Quy định Chủ', đề xuất này sửa đổi 14 quy định tài chính hiện có và tạo ra một Ban Điều hành mới cho ESMA với các công cụ thực thi nâng cao .
• Đàm phán tại Hội đồng và Nghị viện: Đề xuất hiện đang trong quá trình thương lượng tích cực. Tài liệu lập trường của E6 được gửi trực tiếp tới Chủ tịch luân phiên Síp và Ủy viên Albuquerque, về cơ bản đóng vai trò như một ủy nhiệm đàm phán cho các quốc gia thành viên lớn nhất .
• Triển khai theo từng giai đoạn: Trách nhiệm giám sát trực tiếp của ESMA sẽ được mở rộng dần dần trong một quá trình chuyển đổi có trình tự từ các cơ quan quản lý quốc gia; ECB đã khuyến nghị nên có các thỏa thuận hợp tác chuyển tiếp và có thể là các mốc thời gian so le . Một số vai trò giám sát đã được bổ sung trong năm 2026, bao gồm giám sát các nhà cung cấp băng giá hợp nhất và các tổ chức xếp hạng ESG .
• Mục tiêu thanh toán T+1: Một cải cách song song cũng đầy tham vọng là rút ngắn chu kỳ thanh toán chứng khoán của EU từ T+2 (hai ngày sau giao dịch) xuống T+1. ESMA đang điều phối công tác chuẩn bị thị trường cho ngày triển khai mục tiêu là 11 tháng 10 năm 2027, với quá trình thực hiện theo từng giai đoạn bắt đầu từ tháng 12 năm 2026 .

Chưa có thời hạn chính thức nào cho việc thông qua toàn bộ gói MISP, nhưng với việc nút thắt chính trị từ nhóm E6 đã được tháo gỡ, một thỏa thuận lập pháp cuối cùng có thể thành hình trong vòng một năm tới, với việc triển khai sẽ được thực hiện theo từng giai đoạn trong vài năm sau đó .