Bên Trong Cuộc Nổi Loạn Của Cổ Đông: Tại Sao Quỹ Đầu Tư Quốc Gia Na Uy 'Quay Xe' Trước Hội Đồng Quản Trị Palantir?

Nghịch Lý Cốt Lõi: Tăng 60% Cổ Phần Đi Cùng Với Lời Khiển Trách Quản Trị

Cuộc bỏ phiếu đã tiết lộ một lập trường đầy mâu thuẫn. Trong khi công khai ủng hộ tất cả các đề xuất về nhân quyền và quản trị đi ngược lại khuyến nghị của hội đồng quản trị, NBIM đồng thời đã tăng lượng cổ phiếu Palantir nắm giữ lên khoảng 60% trong giai đoạn 2024-2025, đạt gần 29 triệu cổ phiếu, trị giá khoảng 5,1 tỷ USD vào cuối tháng 12 năm 2025 . Quỹ này hiện là nhà đầu tư châu Âu lớn nhất của Palantir.

Thái độ hai mặt này - vừa mở rộng vị thế tài chính vừa bỏ phiếu đòi siết chặt các thông lệ kinh doanh cốt lõi của công ty - đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt tại Na Uy. Quỹ bị cáo buộc là ngày càng bị "chính trị hóa" và phải đối mặt với sự giám sát chặt chẽ hơn từ công chúng về nhiệm vụ đầu tư có trách nhiệm của mình . NBIM bảo vệ cách tiếp cận của mình bằng cách tuyên bố rằng họ tiếp tục đối thoại với Palantir về các rủi ro nhân quyền liên quan đến AI và công nghệ dựa trên dữ liệu, phù hợp với trách nhiệm theo các Nguyên tắc Hướng dẫn của Liên Hợp Quốc về Kinh doanh và Nhân quyền .

34 Nhà Đầu Tư Với 336 Tỷ USD 'Hợp Lực' Tạo Sức Ép

Quỹ của Na Uy không đơn độc. Vào ngày 28 tháng 5 năm 2026, một nhóm gồm 34 nhà đầu tư tổ chức, tổ chức tôn giáo và nhà quản lý tài sản — quản lý tập thể ít nhất 336 tỷ USD tài sản — đã gửi một lá thư chính thức tới hội đồng quản trị của Palantir. Bức thư bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về việc công ty dường như không tuân thủ các biện pháp thẩm định trong Chính sách Nhân quyền của chính mình, đặc biệt viện dẫn các rủi ro phần mềm bị sử dụng để vi phạm các quyền về an ninh cá nhân, quyền riêng tư, tự do đi lại, tự do ngôn luận, không phân biệt đối xử, hội họp ôn hòa và quy trình tố tụng hợp pháp .

Các bên ký tên đã dồn sức ủng hộ Đề xuất số 5, bản Đánh giá Tác động Nhân quyền (HRIA) độc lập do Dòng Tu Nữ Thánh Joseph Hòa Bình (Congregation of the Sisters of St. Joseph of Peace) đệ trình . Đề xuất này, ban đầu được đệ trình vào tháng 12 năm 2025, kêu gọi Palantir kiểm tra và công bố các tác động nhân quyền thực tế và tiềm ẩn liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm và dịch vụ của mình .

ABP Thoái 825 Triệu Euro: Một Cuộc 'Đoạn Tuyệt', Không Phải Chiến Lược Đối Thoại

Trong khi NBIM chọn cách tiếp tục đầu tư và bỏ phiếu chống lại ban quản lý, quỹ hưu trí lớn nhất Hà Lan, Stichting Pensioenfonds ABP, lại chọn con đường ngược lại. ABP đã thoái toàn bộ 825 triệu euro (khoảng 900 triệu USD) cổ phần tại Palantir vào đầu năm 2026 .

Một phát ngôn viên của quỹ cho biết ABP không thể bình luận về từng công ty riêng lẻ nhưng nhấn mạnh rằng quỹ hướng tới đầu tư một cách "có trách nhiệm với xã hội". "ABP cân nhắc giữa rủi ro, chi phí và mức độ ảnh hưởng mà nó có thể thực thi với tư cách là cổ đông", quỹ này nói với tờ Financieele Dagblad . Tổ chức Ân xá Quốc tế đã nhiều lần cảnh báo rằng việc sử dụng phần mềm của Palantir vi phạm nhân quyền, và quyết định thoái vốn diễn ra sau một chiến dịch vận động rộng rãi hơn từ các nhà hoạt động và người thụ hưởng yêu cầu cắt đứt quan hệ với công ty .

Các quỹ hưu trí công lớn khác, bao gồm CalPERS, cũng phải đối mặt với áp lực tương tự. Trung tâm Kinh doanh và Nhân quyền đã chính thức mời CalPERS phản hồi về những lo ngại liên quan đến khoản đầu tư vào Palantir, nhưng quỹ này đã không trả lời công khai .

Công Cụ ELITE: Công Nghệ Đứng Sau Cuộc Khủng Hoảng Quản Trị

Trọng tâm của cuộc nổi loạn của các cổ đông là hệ thống Enhanced Leads Identification and Targeting for Enforcement (ELITE) của Palantir, một công cụ được phát triển cho ICE đã trở thành điểm nóng trung tâm cho các mối lo ngại về nhân quyền.

Phóng sự điều tra của 404 Media, dựa trên tài liệu nội bộ của ICE và hướng dẫn sử dụng, tiết lộ rằng ELITE hiển thị một bản đồ kỹ thuật số với các mục tiêu trục xuất tiềm năng và tạo ra các hồ sơ chi tiết về từng người — bao gồm tên, ngày sinh, Số Đăng ký Người nước ngoài (Alien Registration Number), ảnh và "điểm tin cậy" (confidence score) trên thang điểm 100 cho biết mức độ chắc chắn của hệ thống về việc người đó cư trú tại một địa chỉ nhất định .

Công cụ này tổng hợp dữ liệu từ hồ sơ Medicaid, tờ khai thuế, hóa đơn tiện ích và các cơ sở dữ liệu chính phủ khác để xác định các khu dân cư cho các hoạt động thực thi pháp luật . Theo lời khai tuyên thệ trong một vụ kiện liên bang ở Oregon, các nhân viên ICE sử dụng ELITE để xác định nơi tiến hành các cuộc vây bắt trục xuất - không chỉ đơn thuần là để xác định vị trí các cá nhân cụ thể có lệnh trục xuất cuối cùng . Hệ thống "lấy dữ liệu từ tất cả các loại nguồn" để xác định địa điểm cho các cuộc đột kích nhằm vào việc giam giữ hàng loạt, bao gồm thông tin từ Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ .

Hạ nghị sĩ Hoa Kỳ Dan Goldman đã gửi một lá thư tới Bộ An ninh Nội địa và ICE vào ngày 14 tháng 4 năm 2026, yêu cầu giám sát các hợp đồng giám sát dữ liệu của Palantir liên quan đến công cụ ELITE . Tổ chức Electronic Frontier Foundation cũng đã gửi thư cho Giám đốc Toàn cầu về Quyền riêng tư và Tự do Dân sự của Palantir vào tháng 2 năm 2026, nêu chi tiết những lo ngại sâu sắc về ELITE và một nền tảng liên quan có tên ImmigrationOS .

Các Đề Xuất Của Cổ Đông Trên Lá Phiếu

Theo hồ sơ ủy quyền của SEC, ba đề xuất của cổ đông tại cuộc họp ngày 3 tháng 6 là :

1. Đề xuất 4 — Báo cáo Độc lập về Quy trình Thẩm định: Được đệ trình bởi Giáo hội Trưởng lão Hoa Kỳ (Presbyterian Church (U.S.A.)), đề xuất này yêu cầu một báo cáo độc lập về cách quy trình thẩm định của Palantir xác định liệu việc khách hàng quốc phòng sử dụng sản phẩm của mình có góp phần gây ra các tác hại về nhân quyền hoặc vi phạm luật nhân đạo quốc tế tại các khu vực bị ảnh hưởng bởi xung đột và có rủi ro cao hay không .

2. Đề xuất 5 — Đánh giá Tác động Nhân quyền: Được đệ trình bởi Dòng Tu Nữ Thánh Joseph Hòa Bình, đề xuất này kêu gọi công ty tiến hành và công bố một bản đánh giá tác động nhân quyền (HRIA) độc lập, xem xét các tác động thực tế và tiềm ẩn liên quan đến việc sử dụng các sản phẩm và dịch vụ của Palantir .

3. Công khai Chi tiêu Chính trị: Một đề xuất thứ ba trên lá phiếu kêu gọi sự minh bạch hơn về các khoản đóng góp chính trị của công ty, và NBIM cũng đã ủng hộ .

Hội đồng quản trị khuyến nghị bỏ phiếu chống lại cả ba, lập luận rằng Palantir không phải là một công ty giám sát, các chính sách hiện tại là đủ và các ràng buộc bảo mật pháp lý hạn chế những gì có thể tiết lộ . Hội đồng quản trị còn mô tả những người đệ trình bị thúc đẩy bởi "những phán xét chính trị và đạo đức gây tranh cãi" hơn là quản lý rủi ro ủy thác một cách trung lập .

Cuộc đối đầu vào ngày 3 tháng 6 là một phép thử cho việc liệu các nhà đầu tư tổ chức có thể buộc một nhà thầu quốc phòng và giám sát phải phục tùng sự giám sát nhân quyền độc lập hay không. Kết quả vẫn chưa chắc chắn khi các lá phiếu ủy quyền được bỏ, nhưng những diễn biến trước cuộc họp đã làm rõ một điều: khoảng cách giữa cách quản trị của Palantir và kỳ vọng của các cổ đông về nhân quyền chưa bao giờ lớn đến thế.