Cảnh báo từ chuyên gia Gita Gopinath: Thị trường trái phiếu toàn cầu đang 'mong manh' – Đây là dữ liệu lợi suất đằng sau nó

Điều Gì Đang Đẩy Chi Phí Vay Nợ Tăng Cao

Gopinath xác định có nhiều lực lượng chồng chéo lên nhau thay vì một chất xúc tác duy nhất.

Nợ chính phủ kỷ lục và chính sách tài khóa nới lỏng. Nợ công toàn cầu đang ở mức cao nhất mọi thời đại và vẫn tiếp tục leo thang. Tại Mỹ, Văn phòng Ngân sách Quốc hội (Congressional Budget Office) dự đoán chi phí trả lãi ròng sẽ sớm vượt qua chi tiêu quốc phòng, trong khi ở Pháp và Anh, bế tắc chính trị xung quanh các vấn đề ngân sách đã làm xói mòn niềm tin của nhà đầu tư . Điều này buộc các nhà đầu tư phải yêu cầu một 'phần bù kỳ hạn' (term premium) cao hơn, tức là khoản đền bù cho rủi ro rằng các chính phủ sẽ để lạm phát làm xói mòn giá trị các khoản nợ hoặc gặp khó khăn trong việc đảo nợ.

Nhân khẩu học và lạm phát cơ cấu. Khi xuất hiện trên podcast Odd Lots, Gopinath liên kết đợt bán tháo trái phiếu với một sự hội tụ dài hạn của các yếu tố: dân số già hóa, lực lượng lao động thu hẹp và áp lực tăng lương và giá cả đi kèm. Những lực lượng này không mang tính chu kỳ mà là dai dẳng, khiến các ngân hàng trung ương khó có thể hạ lãi suất hơn ngay cả khi tăng trưởng chậm lại .

Cú sốc năng lượng địa chính trị. Cuộc xung đột Iran và giá dầu tăng cao – bà Gopinath lưu ý rằng giá dầu có thể đạt mức trung bình 75 đô la Mỹ một thùng trong năm 2026, so với kỳ vọng trước đó là 65 đô la – đang tạo thêm động lực lạm phát vào thời điểm các chính phủ đã 'cạn kiệt' năng lực tài khóa để giảm nhẹ tác động .

Sự Trái Ngược Trong 'Bliss Trade' Giữa Cổ Phiếu và Trái Phiếu

Có lẽ đặc điểm nổi bật nhất của môi trường hiện tại là sự phân kỳ giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu. Lợi suất trái phiếu đang báo hiệu rủi ro lạm phát dai dẳng và lãi suất cao hơn trong thời gian dài hơn, trong khi cổ phiếu – đặc biệt là ở Mỹ – tiếp tục tăng điểm nhờ sự lạc quan về AI. Gopinath mô tả đây là 'bliss trade' (một dạng giao dịch dựa trên sự mơ mộng): các nhà đầu tư chứng khoán đang đặt cược rằng thị trường có thể tiếp tục leo cao ngay cả khi giới giao dịch trái phiếu định giá cho những rắc rối phía trước .

Bà viết trên tờ Financial Times rằng động lực này được củng cố bởi niềm tin rằng các chính phủ sẽ can thiệp bằng hỗ trợ tài khóa mỗi khi một cú sốc thực sự xảy ra – một niềm tin ngày càng bị nghi ngờ khi chính bảng cân đối kế toán của các chính phủ đó đang căng thẳng . Điểm căng thẳng nằm ở chỗ, cơn sốt AI vừa chống đỡ cho định giá cổ phiếu, vừa cạnh tranh một lượng vốn khổng lồ cho các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng, có thể đang góp phần vào áp lực tăng lãi suất – thứ đe dọa chính những mức định giá đó .

Lợi Suất Thực Tế Đã Tăng Cao Đến Mức Nào?

Tính đến giữa tháng 5 năm 2026, các con số cho thấy một đợt tái định giá trên diện rộng đối với rủi ro nợ chính phủ. Các mức lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 30 năm chủ chốt bao gồm:

• Mỹ: Trái phiếu kho bạc kỳ hạn 30 năm chạm mức 5,12% vào ngày 15 tháng 5, vượt qua đỉnh đầu năm 2024. Chi phí trả lãi liên bang trong tháng 4 chỉ đứng sau An sinh Xã hội, trở thành khoản chi lớn thứ hai của chính phủ Mỹ .
• Anh: Trái phiếu chính phủ (Gilt) kỳ hạn 30 năm đóng cửa ở mức 5,85%, dao động gần mức cao nhất kể từ năm 1998 khi nỗi lo thắt chặt tài khóa gia tăng trước thềm Ngân sách Mùa thu .
• Pháp: Trái phiếu chính phủ (OAT) kỳ hạn 30 năm chạm đỉnh 14 năm trong bối cảnh bế tắc chính trị về mục tiêu thâm hụt ngân sách .
• Nhật Bản: Lợi suất trái phiếu chính phủ (JGB) kỳ hạn 30 năm tiếp tục đà tăng không ngừng, vượt qua các mức chưa từng thấy trong nhiều thập kỷ .

Các tiêu chuẩn kỳ hạn ngắn hơn cũng phản ánh xu hướng tương tự. Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm của Mỹ leo lên trở lại gần mức 4,3%, của Nhật Bản vượt 2,7% và của Anh giao dịch quanh mức 4,8% . Trên toàn bộ các thị trường, các nhà đầu tư đã nhận được một thông điệp rõ ràng: kỷ nguyên của nguồn vốn dài hạn giá rẻ đã kết thúc.

Vai Trò Kép của Cơn Sốt AI

Trí tuệ nhân tạo nằm ở trung tâm của nghịch lý này. Một mặt, đầu tư vào AI là động cơ giữ cho thị trường chứng khoán sôi động. Gopinath nhiều lần lưu ý rằng thị trường chứng khoán Mỹ vẫn là một trong những thị trường năng động nhất thế giới, dẫn dắt bởi tăng trưởng trong lĩnh vực công nghệ và AI, và hiệu ứng giàu có từ mức tăng của cổ phiếu được thúc đẩy bởi AI đã hỗ trợ tiêu dùng ở nhóm thu nhập cao nhất . Các nhà xuất khẩu như Đài Loan và Hàn Quốc cũng nhận được cú hích tăng trưởng lớn từ nhu cầu liên quan đến AI .

Mặt khác, nhu cầu vốn khổng lồ cho việc xây dựng hệ sinh thái AI – từ chip, năng lượng, đến cơ sở hạ tầng vật lý – đang cạnh tranh với một nguồn tiết kiệm toàn cầu hữu hạn. Gopinath nhấn mạnh sự cạnh tranh vốn này là một trong những lực lượng cơ cấu tạo ra áp lực lạm phát trên toàn thế giới . Về bản chất, chính cơn sốt đã biện minh cho hệ số định giá cao của cổ phiếu cũng có thể đang đẩy lãi suất dài hạn lên đủ cao để cuối cùng làm suy yếu chính các hệ số đó.

Thông điệp bao trùm của Gita Gopinath là trạng thái cân bằng hiện tại không thể bị coi là điều hiển nhiên. Thị trường trái phiếu toàn cầu đang mong manh, các tấm đệm tài khóa thì mỏng manh, và sự tương tác giữa sự hưng phấn về AI và lãi suất thực tế đang tăng cao có thể sẽ định hình giai đoạn tiếp theo của chu kỳ kinh tế.