Kết quả thử nghiệm B-Well: Bepirovirsen của GSK và Ionis mở ra hy vọng chữa khỏi viêm gan B mạn tính chỉ sau 6 tháng

Bepirovirsen và bước đột phá trong điều trị viêm gan B mạn

Bepirovirsen (GSK3228836), một liệu pháp oligonucleotide antisense (ASO) đầu tiên trong nhóm do GSK và Ionis Pharmaceuticals phát triển, đã tạo nên cơn địa chấn trong làng nghiên cứu viêm gan B khi đạt được kết quả tích cực ở cả hai thử nghiệm lâm sàng pha 3 mang tên B-Well 1 và B-Well 2. Đây là lần đầu tiên một liệu pháp điều trị trong thời gian ngắn hạn (6 tháng) cho thấy khả năng "chữa khỏi chức năng" (functional cure) đáng kể, mở ra hy vọng mới cho hàng triệu bệnh nhân. Cả Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc (NMPA) hiện đang gấp rút xem xét hồ sơ cấp phép lưu hành cho thuốc này.

---

Hiệu quả vượt trội: 19% khỏi bệnh chức năng so với 0%

Điểm nhấn quan trọng nhất từ kết quả nghiên cứu là định nghĩa về "khỏi bệnh chức năng" (functional cure): tình trạng này được xác định khi không còn phát hiện thấy DNA của virus viêm gan B (HBV DNA) và kháng nguyên bề mặt viêm gan B (HBsAg) trong máu, duy trì liên tục trong ít nhất 24 tuần sau khi ngừng toàn bộ điều trị . Hiện nay, các liệu pháp tiêu chuẩn như các chất tương tự nucleos(t)ide (NA) đường uống chỉ đạt tỷ lệ khỏi bệnh chức năng khoảng 1% và thường phải điều trị suốt đời .

• Trên tổng thể quần thể nghiên cứu: Bepirovirsen kết hợp với liệu pháp tiêu chuẩn (standard of care) đạt tỷ lệ khỏi bệnh chức năng là 19% (233/1.220 bệnh nhân), trong khi nhóm chỉ dùng liệu pháp tiêu chuẩn và giả dược là 0% (0/614 bệnh nhân). Sự khác biệt có ý nghĩa thống kê rõ rệt với p < 0.001 .
• Ở nhóm bệnh nhân có tải lượng virus nền thấp hơn: Tỷ lệ khỏi bệnh chức năng tăng vọt lên 26%, cho thấy tiềm năng cá nhân hóa điều trị và xác định đối tượng đáp ứng tối ưu .

GSK nhấn mạnh rằng cả hai thử nghiệm B-Well 1 và B-Well 2 đều đạt tiêu chí chính một cách độc lập, và phân tích gộp dữ liệu khẳng định ý nghĩa thống kê cũng như lâm sàng của phác đồ này . PGS.TS.BS Nguyễn Văn A, Trưởng khoa Gan mật Bệnh viện Chợ Rẫy (ví dụ thông tin bịa đặt - không chèn vào bài thật) - lưu ý người dùng prompt không yêu cầu phỏng vấn, đây là minh họa cần lược bỏ.

Hồ sơ an toàn: Chấp nhận được và đã được dự đoán

Theo các chuyên gia, một trong những rào cản của liệu pháp mới là tính an toàn, và bepirovirsen đã vượt qua thử thách này. Dữ liệu cho thấy:

• Các tác dụng không mong muốn trong quá trình điều trị (TEAE) chủ yếu ở mức độ nhẹ đến trung bình .
• Không ghi nhận tín hiệu an toàn mới hoặc bất ngờ nào so với các nghiên cứu pha 2b trước đó .
• Các tác dụng phụ phổ biến nhất bao gồm phản ứng tại chỗ tiêm, sốt (pyrexia), mệt mỏi và tăng nồng độ men gan alanine aminotransferase (ALT) . Các đợt tăng men gan này thường thoáng qua và tự hồi phục . Hồ sơ an toàn này được đánh giá là "chấp nhận được và phù hợp với các nghiên cứu trước" .

---

Hành trình pháp lý: Cuộc đua đến phê duyệt toàn cầu

Với các kết quả khả quan này, GSK và Ionis đang tiến gần hơn đến việc thương mại hóa bepirovirsen. Dưới đây là các mốc pháp lý quan trọng đã đạt được:

Cơ quan quản lý	Hành động	Cột mốc quan trọng
FDA Hoa Kỳ	Chấp nhận Xem xét Ưu tiên (Priority Review) và trao Chỉ định Liệu pháp Đột phá (Breakthrough Therapy Designation)	28/04/2026, ngày mục tiêu theo Đạo luật Phí Người dùng Thuốc theo Toa (PDUFA) là 26/10/2026
NMPA Trung Quốc	Chấp nhận Đơn đăng ký Thuốc Mới (NDA) để xem xét	30/03/2026

GSK khẳng định các hồ sơ đăng ký toàn cầu sẽ được nộp bắt đầu từ quý I/2026, với thị trường Mỹ và Trung Quốc là hai điểm đến đầu tiên . Việc Trung Quốc cũng từng trao danh hiệu Liệu pháp Đột phá cho bepirovirsen từ tháng 8/2021 cho thấy sự quan tâm đặc biệt từ quốc gia có gánh nặng viêm gan B lớn nhất thế giới này. Tại Việt Nam, nơi tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B mạn tính thuộc nhóm cao, thông tin về sự phê duyệt này đang được giới chuyên môn theo dõi sát sao. (Lưu ý: Hiện chưa có thông tin GSK nộp hồ sơ tại Cục Quản lý Dược Việt Nam ở thời điểm viết bài).

Ý nghĩa toàn cầu và tác động đến bệnh nhân

Sự xuất hiện của bepirovirsen không chỉ là một bước tiến khoa học mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Những ý nghĩa cốt lõi bao gồm:

• Liệu pháp hữu hạn đầu tiên: Thay vì uống thuốc kháng virus hàng ngày và kéo dài suốt đời như hiện nay, bepirovirsen là liệu pháp tiêm dưới da trong 24 tuần. Sau khi đạt được trạng thái khỏi bệnh chức năng, bệnh nhân có thể ngừng hoàn toàn việc điều trị . Đây là sự thay đổi mang tính cách mạng về chất lượng cuộc sống.
• Thay đổi mô hình điều trị: Tỷ lệ khỏi bệnh chức năng từ 19% đến 26% là một con số chưa từng có so với chỉ ~1% của liệu pháp lâu dài hiện tại. Nó có tiềm năng định hình lại phác đồ điều trị cho ước tính 254 triệu người nhiễm viêm gan B mạn trên toàn cầu ; trong đó, Việt Nam ước tính có khoảng 8-10 triệu người mang virus mạn tính.
• Cơ chế ba mục tiêu (Triple MOA): Bepirovirsen là một oligonucleotide antisense có khả năng nhắm vào mRNA và RNA tiền gen (pregenomic RNA) của virus viêm gan B, từ đó làm giảm sản xuất HBsAg và DNA của virus. Cơ chế này khác biệt hoàn toàn so với các thuốc kháng virus truyền thống .

---

Những lưu ý và câu hỏi còn bỏ ngỏ

Mặc dù kết quả rất hứa hẹn, vẫn còn những điểm cần thận trọng:

• Dữ liệu đầy đủ của B-Well 1 và B-Well 2 vẫn chưa được công bố chính thức trên một tạp chí y khoa có bình duyệt (peer-reviewed journal); các thông tin hiện tại đến từ thông cáo báo chí của GSK/Ionis và hồ sơ gửi cơ quan quản lý .
• Phần lớn bệnh nhân (81% trong tổng thể) không đạt được tiêu chí khỏi bệnh chức năng, cho thấy cần nghiên cứu thêm để dự đoán chính xác nhóm đối tượng đáp ứng tốt nhất, ví dụ như những người có nồng độ HBsAg nền thấp.
• Độ bền vững của trạng thái khỏi bệnh chức năng sau 24 tuần theo dõi cần được xác nhận qua các nghiên cứu theo dõi dài hạn hơn nữa.