Đối thoại Shangri-La 2026: Khi 'ván bài' Thượng đỉnh Trump - Tập chia lại cục diện an ninh châu Á

Lưu ý: Bài viết tổng hợp những diễn biến đã biết từ Đối thoại Shangri-La 2025 và bối cảnh dẫn tới kỳ họp lần thứ 23, dự kiến diễn ra từ ngày 29 đến 31 tháng 5 năm 2026.

Vắng bóng Bộ trưởng Đổng Quân: Năm thứ hai liên tiếp Trung Quốc 'hạ cấp' tham dự

Trung Quốc sẽ một lần nữa không cử Bộ trưởng Quốc phòng Đổng Quân tới Đối thoại Shangri-La, đánh dấu năm thứ hai liên tiếp Bắc Kinh lựa chọn 'vắng mặt' ở cấp cao nhất tại diễn đàn an ninh quan trọng bậc nhất châu Á . Thay vào đó, một phái đoàn từ Đại học Quốc phòng Quân Giải phóng Nhân dân (PLA), do Thiếu tướng Mạnh Tường Thanh dẫn đầu, sẽ đại diện cho tiếng nói quân sự Trung Quốc, tương tự như những gì đã diễn ra vào năm 2025 .

Giới phân tích nhận định đây là một tín hiệu có chủ đích từ Bắc Kinh, thể hiện sự miễn cưỡng trong việc đối thoại trực tiếp với người đồng cấp Mỹ Pete Hegseth trong bối cảnh căng thẳng leo thang, hơn là dấu hiệu rạn nứt trong quan hệ với Singapore, nước chủ nhà . Sự vắng mặt kéo dài này cũng làm dấy lên những đồn đoán về tình trạng bất ổn trong nội bộ giới lãnh đạo quân sự Trung Quốc, khi kể từ năm 2019, ba Bộ trưởng Quốc phòng liên tiếp của nước này đã bị thay thế hoặc gạt ra rìa .

'Dư chấn' từ Thượng đỉnh Trump - Tập: Ổn định chiến thuật, bất đồng chiến lược

Hội nghị Thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh (14-15/5/2026) diễn ra chỉ hai tuần trước thềm Đối thoại Shangri-La. Hầu hết các chuyên gia đều nhận định kết quả của cuộc gặp chỉ là sự "ổn định chiến thuật", không phải là một cú 'reset' chiến lược thực sự . Những thỏa thuận dễ dàng đạt được như việc Trung Quốc cam kết mua nông sản Mỹ và 200 máy bay Boeing, nhưng những bất đồng cốt lõi về công nghệ bán dẫn, kiểm soát đất hiếm và tương lai của Đài Loan vẫn chưa được giải quyết .

Theo Viện Lowy, chính hội nghị Bắc Kinh này đã "tước đi của Đối thoại Shangri-La một trong những điểm nhấn quan trọng nhất - cơ hội cho các tương tác chính trị và quốc phòng Mỹ-Trung", bởi đội ngũ của cả hai nhà lãnh đạo đều e dè việc làm lu mờ sự kiện của 'sếp' mình ngay sau đó . Có thể thấy, "thỏa thuận ngừng bắn" thương mại mong manh đạt được từ cuối năm 2025 vẫn được duy trì, nhưng thiếu vắng một chương trình nghị sự chung mang tính xây dựng cho những khác biệt sâu sắc .

Thông điệp 'Sức mạnh kiến tạo Hòa bình': Tuyên bố của Hegseth và tâm điểm Đài Loan

Trong bối cảnh đó, bài phát biểu của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tại Đối thoại Shangri-La 2026 được dự đoán sẽ lặp lại và thậm chí làm rõ hơn lập trường cứng rắn mà ông từng đưa ra vào năm 2025.

Năm ngoái, ông Hegseth đã có bài phát biểu quan trọng đầu tiên của chính quyền Trump về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, trong đó nhấn mạnh :

• Khu vực này là "chiến trường ưu tiên" của Mỹ .
• Washington theo đuổi chiến lược "hòa bình thông qua sức mạnh" và đang "tái định hướng để ngăn chặn sự xâm lược từ Trung Quốc Cộng sản" .
• Cảnh báo rằng "mối đe dọa mà Trung Quốc đặt ra là có thật. Và nó có thể sắp xảy ra", đồng thời tập trung phần lớn bài phát biểu vào vấn đề Đài Loan, nhấn mạnh Mỹ sẽ không cho phép các đồng minh và đối tác bị "khuất phục và đe dọa" .

Hegseth cũng kêu gọi các đồng minh trong khu vực tăng cường chi tiêu quốc phòng, khẳng định Mỹ "sẽ không bị đẩy ra ngoài" khu vực . Việc ông phát biểu chỉ vài ngày sau cuộc gặp Trump - Tập tạo ra một động lực chưa từng có: sự hòa hoãn mong manh từ hội nghị thượng đỉnh sẽ lập tức bị thử thách bởi những cảnh báo cứng rắn tại diễn đàn an ninh .

Bức tranh toàn cảnh và những hệ lụy

Việc Trung Quốc hạ cấp đại diện và những tuyên bố thẳng thắn từ phía Mỹ đã biến Đối thoại Shangri-La từ một nền tảng đối thoại quốc phòng thành một diễn đàn đối đầu công khai. Sự vắng mặt của quan chức cấp cao Trung Quốc đồng nghĩa với việc không có sự phản bác trực tiếp nào trên sân khấu trước những lời lẽ chỉ trích nhắm vào Bắc Kinh . Đài Loan vẫn là điểm nóng tranh chấp gay gắt nhất, trung tâm của cuộc đối đầu chiến lược này. Năm 2026, diễn đàn còn có thêm một điểm nhấn đặc biệt khác: bài phát biểu của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, đánh dấu lần đầu tiên một nhà lãnh đạo châu Âu có bài phát biểu quan trọng tại sự kiện này .