Cáo buộc của Giám đốc Tình báo Nga về NATO: Lời cảnh báo hay chiêu bài chính trị?

Vào ngày 28 tháng 5 năm 2026, tại Diễn đàn Quốc tế lần thứ nhất của Cơ quan Tình báo Đối ngoại Nga (SVR) ở Moscow, Giám đốc Sergei Naryshkin đã đưa ra một loạt cáo buộc nghiêm trọng nhắm vào liên minh phương Tây. Ông tuyên bố NATO đang tiến hành "các bước chuẩn bị thực tế cho một cuộc xung đột vũ trang quy mô lớn ở phía đông" và Liên minh châu Âu (EU) đang nhanh chóng biến đổi thành một liên minh quân sự "chống lại Nga" . Ông Naryshkin cảnh báo rằng quá trình xây dựng lực lượng quân sự của châu Âu có nguy cơ một lần nữa biến lục địa này thành "tâm chấn của một cuộc xung đột toàn cầu" .

Bài phát biểu mang đầy tính báo động, nhưng lại đi kèm một thiếu sót quan trọng. Qua nhiều bản tin về phát ngôn của ông, không hề có đề cập nào đến hình ảnh vệ tinh, thông tin liên lạc bị chặn, lời khai của người đào tẩu, hay bất kỳ hình thức tình báo cụ thể nào để hỗ trợ cho các cáo buộc. Những tuyên bố này hoàn toàn dựa trên các suy diễn từ các hoạt động quân sự được NATO tuyên bố công khai và những thay đổi chính sách quốc phòng đã được ghi nhận rộng rãi của châu Âu .

Những cáo buộc cụ thể

Buổi phát biểu của ông Naryshkin, được truyền thông nhà nước Nga đưa tin rộng rãi, tập trung vào ba luận điểm chính :

• NATO đang chuẩn bị cho chiến tranh: Người đứng đầu SVR tuyên bố liên minh này "trên thực tế" đang tiến hành chuẩn bị cho một cuộc xung đột vũ trang lớn, đặc biệt chỉ ra sự gia tăng hiện diện quân sự gần biên giới Nga, cùng cường độ cao của các hoạt động trinh sát và huấn luyện ở sườn phía đông của NATO .
• EU đang trở thành một khối quân sự chống Nga: Ông cáo buộc Liên minh châu Âu đang từ bỏ đặc tính kinh tế và chính trị để nhanh chóng vũ trang và tiến hóa thành một liên minh quân sự nhắm vào Moscow, đồng thời buộc tội châu Âu đang "gióng lên hồi trống chiến tranh" .
• Châu Âu đang ngăn chặn hòa bình ở Ukraine: Ông Naryshkin khẳng định các quốc gia châu Âu đang tích cực tìm cách phá hoại các nỗ lực giải quyết hòa bình của Nga tại Ukraine bằng cách cung cấp hỗ trợ toàn diện về quân sự và tài chính cho cái mà ông gọi là "chế độ tân phát xít ở Kiev" .

Không có tuyên bố nào trong số này được hỗ trợ bởi bằng chứng được công bố để có thể xác minh độc lập. Câu chuyện này dựa trên sự quan sát các cuộc tập trận quân sự, sự gia tăng chi tiêu quốc phòng và các tuyên bố chính trị - tất cả những điều mà các quốc gia phương Tây đã công khai định hình là phản ứng phòng thủ trước cuộc tấn công toàn diện của Nga vào Ukraine năm 2022 .

Thực tế trên thực địa: Một NATO và châu Âu trong tư thế phòng thủ

Những diễn biến cụ thể mà ông Naryshkin chỉ ra như một hành động gây hấn, theo quan điểm của phương Tây, là một phản ứng trực tiếp và mang tính phòng thủ trước cuộc chiến ở Ukraine. Những hành động này rơi vào ba nhóm chính.

Cường độ tập trận quân sự chưa từng có

Lịch trình tập trận năm 2026 của NATO là dày đặc nhất trong ký ức gần đây, với trọng tâm mà các nhà phân tích mô tả là "trọng tâm Bắc Âu-Baltic" . Chính quy mô của những cuộc diễn tập này tạo nên bối cảnh cho những cáo buộc của Moscow:

• Cold Response 26: Vào tháng 3, khoảng 25.000 binh sĩ từ 14 quốc gia đã tiến hành tập trận trên khắp miền bắc Na Uy, Phần Lan và Thụy Điển dưới ngọn cờ của chiến dịch mới mang tên "Arctic Sentry" .
• Sword 26: Một cuộc tập trận ô lớn kéo dài từ tháng 4 đến tháng 5 với sự tham gia của khoảng 6.000 lính Mỹ và 9.500 lính đồng minh trên khắp tám quốc gia, thử nghiệm các hoạt động đa lĩnh vực và chiến tranh hỗ trợ bởi AI từ Vùng Viễn Bắc đến Ba Lan .
• Diễn tập trên Biển Baltic: Vào tháng 5, một cuộc tập trận khổng lồ đã quy tụ 18.000 binh sĩ từ 12 quốc gia NATO và Ukraine tại Thụy Điển, mô phỏng phản ứng trước các cuộc tấn công hỗn hợp dọc biên giới phía đông của liên minh .
• Steadfast Dart 26: Diễn ra vào tháng 2 trên bờ biển Baltic của Đức, cuộc diễn tập này đã tập dượt cho việc triển khai nhanh chóng lực lượng từ Nam Âu đến sườn phía đông mà không có sự tham gia trực tiếp của Hoa Kỳ, với khoảng 10.000 binh sĩ và có một phần diễn tập tấn công đổ bộ .

Phần Lan và đường biên giới đã thay đổi

Việc Phần Lan gia nhập NATO vào năm 2023 đã thay đổi căn bản bản đồ chiến lược. Đường biên giới dài 1.340 km của nước này với Nga hiện chiếm khoảng một nửa tổng chiều dài biên giới trên bộ của NATO với quốc gia này . Để đáp lại, NATO đã triển khai một lực lượng đổ bộ đa quốc gia đến Phần Lan vào năm 2026 và tăng tổng quân số phản ứng nhanh từ 40.000 lên 300.000 binh sĩ - một kết quả trực tiếp từ môi trường an ninh đã thay đổi . Song song đó, Phần Lan đã và đang xây dựng một hàng rào chắn dài 200 km dọc các đoạn biên giới phía đông, với 35 km đầu tiên đã hoàn thành vào giữa năm 2025 .

Cam kết tài chính cho quốc phòng của châu Âu

Việc EU khởi động Kế hoạch Tái Vũ trang Châu Âu / Sẵn sàng 2030 nhằm huy động hơn 800 tỷ euro cho chi tiêu quốc phòng thông qua sự kết hợp giữa linh hoạt ngân sách quốc gia và các công cụ cấp EU . Đáng chú ý nhất trong số này là chương trình Hành động An ninh cho Châu Âu (SAFE), một cơ sở cho vay mua sắm chung trị giá 150 tỷ euro . Đến cuối tháng 5 năm 2026, Ủy ban châu Âu đã phê duyệt hai đợt tài trợ SAFE cho 16 quốc gia thành viên, riêng Pháp được hưởng 15,09 tỷ euro và Ba Lan chiếm 43,7 tỷ euro trong một gói tài trợ duy nhất trị giá 74 tỷ euro .

Một khuôn mẫu tường thuật quen thuộc

Những cáo buộc tháng 5 năm 2026 của ông Naryshkin không phải tự nhiên xuất hiện. Chúng là tập mới nhất trong một chu kỳ tu từ lâu đời và có thể đoán trước được. Vị giám đốc SVR này đã đưa ra những tuyên bố gần như y hệt vào tháng 10 năm 2025, khi nói rằng "các đồng minh châu Âu trong NATO đang chuẩn bị cho chiến tranh với đất nước chúng tôi" tại cuộc họp của những người đứng đầu cơ quan an ninh CIS ở Samarkand . Nhiều tháng trước đó, ông đã cảnh báo rằng Ba Lan và các nước Baltic sẽ là "mục tiêu đầu tiên" của sự trả đũa trong trường hợp NATO có hành động "gây hấn" .

Kịch bản này đã quá quen thuộc: Moscow kích hoạt một phản ứng phòng thủ từ phương Tây thông qua các hành động của mình, rồi mô tả phản ứng đó như một sự khiêu khích hoặc một mối đe dọa hiện hữu, và sau đó sử dụng mối đe dọa được dựng lên đó để biện minh cho việc leo thang quân sự hơn nữa ở trong nước, đồng thời tìm cách phô trương sức mạnh và gieo rắc chia rẽ giữa các nước láng giềng. Quyết định đưa ra những cảnh báo mới nhất này tại một diễn đàn quốc tế, thay vì thông qua các kênh ngoại giao hoặc tình báo riêng tư, cho thấy mục đích chính của chúng là tạo ảnh hưởng chính trị, chứ không phải là công bố thông tin thực tế .

Do đó, những cáo buộc này phục vụ ít hơn như một đánh giá tình báo thực sự, mà giống hơn như một câu chuyện chiến lược được thiết kế để định hình nước Nga như một cường quốc bị vây hãm đang đối đầu với một phương Tây thù địch. Bằng chứng, hay đúng hơn là sự thiếu vắng bằng chứng, đã nhấn mạnh thực tế này.