Canh bạc 100 tỷ bảng vào trái phiếu chính phủ và quả bom đòn bẩy 2,2 nghìn tỷ bảng khiến các ngân hàng trung ương lo ngại

Mối đe dọa không chỉ dừng lại ở câu chuyện của riêng nước Anh. Báo cáo Đánh giá Ổn định Tài chính tháng 11/2025 của Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) cũng xác định "các điểm nóng về đòn bẩy cao trong các quỹ đầu cơ" trên thị trường trái phiếu chính phủ khu vực đồng Euro là một lỗ hổng then chốt có thể khuếch đại đáng kể căng thẳng thị trường . Một số đầu mối liên lạc thị trường của ECB còn đưa ra cảnh báo xa hơn, rằng một cuộc rút lui đột ngột của các quỹ đầu cơ có thể làm "hơn một nửa hoạt động trên thị trường trái phiếu tiền mặt và repo" bốc hơi khỏi các thị trường trái phiếu chính phủ châu Âu . Mặc dù có những ý kiến trái chiều về việc liệu điều này có làm sụp đổ lợi suất hay chỉ đơn thuần là nới rộng chênh lệch giá, nhưng sự đồng thuận về tính thiếu minh bạch của rủi ro là rất rõ ràng: tình trạng thiếu minh bạch chung về mức độ tiếp xúc của các quỹ đầu cơ là điều ai cũng thấy .

Cơ chế lan truyền cho cú sốc này có một cái tên: tài chính dựa trên thị trường (Market-Based Finance - MBF). Cũng chính mạng lưới liên thông của tài trợ repo, môi giới chính và các công cụ phái sinh cho phép các quỹ đầu cơ xây dựng các vị thế khổng lồ, đồng thời cũng đóng vai trò là ống dẫn cho sự lây lan hệ thống. Nếu các ngân hàng trung gian (dealer bank) gặp hạn chế về bảng cân đối kế toán trong một sự kiện căng thẳng, khả năng trung gian giao dịch của họ có thể đột ngột biến mất, bóp nghẹt thị trường vốn đúng vào lúc cần thiết nhất . ECB đã cảnh báo rõ ràng rằng nhu cầu trung gian từ phía ngân hàng ngày càng tăng của các quỹ đầu cơ đang tạo ra những điểm nghẽn tiềm tàng nếu các ngân hàng chạm đến giới hạn nội bộ .

Quy mô toàn cầu của rủi ro này đã được kết tinh rõ nét bởi Ủy ban Ổn định Tài chính (FSB), do chính Andrew Bailey làm chủ tịch. Vào tháng 2/2026, FSB cảnh báo rằng đòn bẩy của các quỹ đầu cơ trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu đã đạt mức chưa từng có là 2,2 nghìn tỷ bảng Anh, đặt ra một "mối đe dọa leo thang về một vụ sụp đổ trên toàn thế giới" . Phân tích của FSB cho thấy việc giảm đòn bẩy của những người đi vay tiền mặt trên thị trường repo có thể truyền các cú sốc trực tiếp đến giá trái phiếu chính phủ, buộc các nhà quản lý tài sản phải nhanh chóng thanh lý lượng nắm giữ và tạo ra động lực bán tháo .

Một yếu tố làm trầm trọng thêm vấn đề đã được BoE chỉ ra là sự thống trị của các quỹ nước ngoài trong các vị thế đòn bẩy này. Các quỹ đầu cơ quốc tế, thường được quản lý từ Mỹ, là những người nắm giữ lớn nợ của Anh, dựa vào nguồn tài trợ repo ngắn hạn và được đảo nợ thường xuyên . Điều này tạo ra một lỗ hổng kép: không chỉ là một đợt bán tháo trên thị trường trái phiếu, mà còn là nguy cơ về một sự kiện tháo vốn ồ ạt có thể giáng đòn vào đồng bảng Anh, gợi lại ký ức về các cuộc khủng hoảng kiểu thị trường mới nổi trong quá khứ áp dụng cho một nền kinh tế G7.

Dù đầy những cảnh báo, bức tranh vẫn có nhiều sắc thái. Các quỹ đầu cơ thực hiện một chức năng quan trọng là cung cấp thanh khoản và đảm bảo sự hấp thụ suôn sẻ lượng phát hành nợ chính phủ mới. ECB thừa nhận rằng hoạt động của họ giúp các cuộc đấu giá trái phiếu chính phủ thành công . Vấn đề không nằm ở bản thân đòn bẩy, mà là ở sự kết hợp giữa mức độ tập trung cực đoan, tính thiếu minh bạch, sự phụ thuộc nặng nề vào nguồn vốn bán buôn ngắn hạn, và sự thiếu chuẩn bị rõ ràng cho một cú sốc thanh khoản trong một số tổ chức tài chính phi ngân hàng .

BoE và ECB không dự đoán về một vụ sụp đổ; họ đang vẽ ra một bản đồ lỗ hổng. Thông điệp của họ là hệ thống đường ống của thị trường trái phiếu chính phủ đã thay đổi, và những đường ống mới đi kèm với rủi ro vỡ tung với áp suất cao hơn, có thể lan dọc theo toàn bộ hệ thống tài chính. Bài kiểm tra căng thẳng tiếp theo sẽ là một bài kiểm tra thực sự, và các ngân hàng trung ương đang nói rõ rằng họ cũng không biết chính xác giới hạn nằm ở đâu.