Trái Đất bên bờ vực: Dự báo khí hậu 5 năm (2026-2030) gây sốc của Liên Hợp Quốc

Kỷ lục nắng nóng mới gần như là điều chắc chắn

Cơ hội thiết lập một kỷ lục nhiệt độ toàn cầu mới đã tăng lên đáng kể. WMO hiện tuyên bố rằng "có khả năng" — với xác suất 86% — ít nhất một năm từ 2026 đến 2030 sẽ vượt qua năm 2024 để trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận . Xác suất để toàn bộ giai đoạn 2026–2030 trở thành mức trung bình 5 năm nóng nhất trong lịch sử còn cao hơn nữa, lên tới 91% . Những con số này là một sự leo thang mạnh mẽ so với các dự báo trước đây, nhấn mạnh tốc độ nóng lên toàn cầu không ngừng nghỉ.

Ngưỡng 1,5°C: Một sự vi phạm tạm thời, không phải thất bại vĩnh viễn

Một trong những sắc thái quan trọng nhất trong báo cáo là sự phân biệt giữa việc tạm thời vi phạm và thất bại vĩnh viễn đối với mục tiêu 1,5°C của Thỏa thuận Paris. Lần đầu tiên, bản cập nhật đưa ra đánh giá "rất có khả năng" (75%) rằng mức nhiệt trung bình 5 năm 2026–2030 sẽ tạm thời vượt quá 1,5°C so với mức tiền công nghiệp .

Đây là một sự dịch chuyển quan trọng. Các bản cập nhật trước đây từng đặt cơ hội vượt ngưỡng này cho mức trung bình 5 năm ở mức dưới 50% hoặc coi đó là "ít có khả năng" . Mục tiêu 1,5°C của Thỏa thuận Paris đề cập đến mức trung bình dài hạn duy trì trong khoảng 20 đến 30 năm, vì vậy một giai đoạn 5 năm hay thậm chí một năm đơn lẻ vượt qua ngưỡng không có nghĩa là mục tiêu đã thất bại. Tuy nhiên, như WMO nhấn mạnh, nó báo hiệu rằng thế giới đang ở gần một cách nguy hiểm đến ngưỡng vượt qua vĩnh viễn, khiến cho các nỗ lực cắt giảm khí thải nhanh chóng, sâu rộng và bền vững trở nên cấp bách hơn bao giờ hết .

Chất xúc tác El Niño: Vì sao 2027 là ứng cử viên hàng đầu

Sự biến đổi khí hậu tự nhiên chồng lên trên sự nóng lên do con người gây ra chính là cơ chế có khả năng đẩy các năm cụ thể vào vùng kỷ lục. WMO và Met Office Vương quốc Anh đã xác định một sự kiện El Niño đang phát triển là động lực chính. Theo Leon Hermanson, tác giả chính của báo cáo, "Có một dự đoán về El Niño vào cuối năm 2026, điều này làm tăng khả năng năm sau, 2027, trở thành năm phá kỷ lục tiếp theo" .

Các sự kiện El Niño, đặc trưng bởi nhiệt độ bề mặt nước biển ấm hơn trung bình ở khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương nhiệt đới, thường làm tăng nhiệt độ toàn cầu, khiến năm sau khi chúng bắt đầu trở thành ứng cử viên sáng giá cho các mức cao kỷ lục mọi thời đại . Đầu năm 2026, WMO đã ghi nhận rằng hành tinh đang chuyển từ pha La Niña sang trạng thái trung tính, với hầu hết các mô hình dự báo sự xuất hiện của điều kiện El Niño vào mùa hè hoặc mùa thu ở Bắc bán cầu .

Khuếch đại Bắc Cực: Nóng lên với tốc độ không cân xứng

Bắc Cực tiếp tục là một điểm nóng của biến đổi khí hậu, nóng lên nhanh hơn nhiều so với mức trung bình toàn cầu — một hiện tượng được gọi là khuếch đại Bắc Cực. Bản cập nhật của WMO dự đoán rằng các dị thường nhiệt độ ở Bắc Cực sẽ vẫn ở mức cao đáng kể trong năm mùa đông mở rộng ở Bắc bán cầu tới (tháng 11–tháng 3) . Sự nóng lên gia tốc này không chỉ thúc đẩy sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu mà còn gây ra các tác động dây chuyền, bao gồm mất băng biển, tan băng vĩnh cửu, và những thay đổi trong các hình thái thời tiết toàn cầu .

Ý nghĩa rộng lớn hơn đối với các mục tiêu khí hậu toàn cầu

Bản cập nhật từ WMO, cơ quan được chỉ định đưa ra "Cảnh báo Đỏ" chính thức, củng cố thông điệp của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc rằng đây là "thời khắc quyết định của khí hậu" . Với 11 năm nóng nhất trong lịch sử đều xảy ra kể từ năm 2015 và xu hướng này được dự báo sẽ tiếp diễn, hành tinh đang lao nhanh về phía một trạng thái bình thường mới đầy nguy hiểm của khí hậu . Các phát hiện này cho thấy một cách rõ ràng: tham vọng của các cam kết khí hậu và tốc độ thực hiện chúng vẫn chưa đủ để đưa thế giới tránh khỏi việc vượt qua ngưỡng 1,5°C một cách vĩnh viễn. Dữ liệu này như một lời cảnh báo cuối cùng rằng cánh cửa để đảm bảo một tương lai đáng sống và bền vững cho tất cả mọi người đang đóng lại nhanh chóng.