Bên trong cuộc đấu giá 'Gus': Bộ xương T. Rex 20–30 triệu USD làm tâm điểm Geek Week của Sotheby's

Thị trường hóa thạch tháng Bảy này sẽ chứng kiến một trong những sự kiện quan trọng nhất từ trước đến nay. Nhà đấu giá Sotheby's chuẩn bị tung ra "Gus", một bộ xương Tyrannosaurus rex khổng lồ, với mức giá ước tính từ 20 đến 30 triệu USD . Vụ mua bán này không chỉ đại diện cho mức ước tính trước phiên cao nhất từng được gán cho một con khủng long mà còn khơi lại một cuộc tranh luận gay gắt về số phận của những di sản lịch sử tự nhiên không thể thay thế khi chúng rơi vào tay tư nhân.

Một mẫu vật quý hiếm đặc biệt

Gus không chỉ là một hóa thạch khủng long thông thường; nó là một mẫu vật mang tính bước ngoặt. Bộ xương này có niên đại khoảng 67 triệu năm tuổi, được khai quật tại một trang trại tư nhân ở Nam Dakota – chính khu vực đã cho ra đời nhiều hóa thạch T. Rex nổi tiếng nhất thế giới . Các chuyên gia của Sotheby's mô tả Gus là bộ xương T. Rex hoàn chỉnh thứ ba từng được phát hiện, chỉ xếp sau Sue và Stan, hai mẫu vật nổi tiếng nhất từng xuất hiện trong các cuộc đấu giá .

Tính theo số lượng xương, bộ xương này hoàn chỉnh hơn 63%, và hộp sọ của nó hoàn chỉnh hơn 82% . Tổng cộng, mẫu vật được lắp ráp bao gồm 183 thành phần xương hóa thạch, bao gồm một hộp sọ được bảo quản đặc biệt tốt, hai bàn chân có độ hoàn chỉnh cao, và một bộ xương cánh tay trên (humeri) quý hiếm . Các con số về độ hoàn chỉnh của bộ xương có thể gây hiểu nhầm một cách đơn giản, như các chuyên gia của Sotheby’s chỉ ra: giá trị không chỉ nằm ở số lượng xương, mà còn ở loại xương nào hiện diện và chúng miêu tả câu chuyện cuộc đời của sinh vật này tốt đến đâu .

Khi được lắp ráp, Gus trải dài gần 11,5 mét chiều dài và cao hơn 3,6 mét . Bản thân những mảnh xương kể một câu chuyện đầy bạo lực. Những vết gãy đã lành và dấu răng có thể nhìn thấy trên hộp sọ và các bộ phận khác cho thấy một cuộc đời đầy rẫy những trận chiến và sinh tồn thời tiền sử, với những dấu vết hóa thạch của các chấn thương cổ đại vẫn còn hiện rõ hàng triệu năm sau . Quá trình khai quật là một chiến dịch tỉ mỉ kéo dài ba mùa, từ năm 2021 đến 2023, điều mà Sotheby’s và người bán nhấn mạnh như một dấu hiệu của sự ghi chép tài liệu chuyên nghiệp .

Chi tiết triển lãm và đấu giá

Trong hai tuần trước khi bán, công chúng sẽ có cơ hội hiếm có để chiêm ngưỡng Gus trực tiếp. Bộ xương sẽ được trưng bày miễn phí từ ngày 1 tháng 7 đến ngày 14 tháng 7 năm 2026, tại tòa nhà Breuer của Sotheby's ở New York . Phiên đấu giá được lên lịch vào ngày 14 tháng 7 như là sự kiện chính của "Geek Week" (Tuần lễ Đam mê) của Sotheby's, một chuỗi các phiên bán hàng theo chủ đề bao gồm lịch sử tự nhiên, khoa học và công nghệ .

Bối cảnh thị trường: Lịch sử những phiên đấu giá kỷ lục

Mức ước tính 20–30 triệu USD cho Gus ngay lập tức đưa nó lên vị trí hàng đầu trong giới định giá hóa thạch, nhưng việc đấu giá thương mại các mẫu vật khủng long lớn là một thị trường đã được thiết lập, dù luôn đầy kịch tính. Sotheby's đã là trung tâm của thế giới này trong nhiều thập kỷ. Năm 1997, nhà đấu giá đã bán Sue, bộ xương T. Rex hoàn chỉnh nhất từng được tìm thấy, cho Bảo tàng Field ở Chicago với giá 8,36 triệu USD . Năm 2020, họ đã tạo điều kiện cho việc bán riêng Stan, mẫu vật vốn là trung tâm triển lãm tại Viện Black Hills, với mức giá kỷ lục vào thời điểm đó được báo cáo là 31,8 triệu USD .

Những phiên bán gần đây hơn cho thấy một thị trường sôi động ở nhiều mức giá khác nhau. Năm 2022, một bộ xương Gorgosaurus, họ hàng nhỏ hơn của T. Rex, được đưa ra với mức ước tính trước phiên là 5–8 triệu USD . Cùng năm đó, một hộp sọ T. Rex đơn lẻ có tên "Maximus" được ước tính ở mức 15–20 triệu USD . Năm 2023, một bộ xương T. Rex tổng hợp tên là "Trinity" đã được bán tại Nhà đấu giá Koller ở Zurich với giá hơn 5 triệu USD . Mức ước tính 20–30 triệu USD của Gus là cao nhất từng được gán cho một con khủng long tại một cuộc đấu giá, phản ánh chất lượng của nó và sự thèm muốn tiếp tục của thị trường đối với những tài sản chiến lợi phẩm như vậy .

Tư nhân hóa thời tiền sử: Một cuộc tranh luận gây tranh cãi

Mỗi cuộc đấu giá hóa thạch cao cấp đều khơi lại một cuộc tranh luận cơ bản giữa doanh nghiệp thương mại và quyền tiếp cận khoa học. Vụ bán Gus cũng không ngoại lệ. Mối quan tâm cốt lõi là nếu một mẫu vật có tầm quan trọng khoa học này được một người mua tư nhân mua, nó có thể biến mất khỏi hồ sơ công cộng và học thuật, không thể tiếp cận được với các nhà nghiên cứu phụ thuộc vào việc nghiên cứu vật liệu hóa thạch gốc.

Sotheby's đã thực hiện các bước để giải quyết mối lo ngại này. Nhà đấu giá lưu ý rằng Gus đã được khai quật và ghi chép chuyên nghiệp trong ba mùa thực địa, với đầy đủ dữ liệu khoa học được thu thập tại hiện trường. Tuy nhiên, các nhà phê bình chỉ ra rằng ngay cả những vụ bán tư nhân được ghi chép đầy đủ cũng không đảm bảo sự quản lý lâu dài của các tổ chức công. Cũng có câu hỏi về lạm phát giá: khi một hóa thạch được ước tính ở mức 30 triệu USD, các viện bảo tàng và quỹ tín thác công cộng gần như luôn bị loại khỏi cuộc đấu giá, củng cố một thị trường nơi các mẫu vật quan trọng được coi là đồ sưu tầm xa xỉ hoặc tài sản đầu tư thay thế hơn là những mảnh ghép của lịch sử tự nhiên chung của chúng ta.

Lập luận phản biện, thường được các nhà đấu giá và một số nhà sưu tập đưa ra, cho rằng các cuộc đấu giá công khai tạo ra sự quan tâm toàn cầu to lớn đối với cổ sinh vật học. Những phiên bán nổi tiếng như Sue và Stan đã giới thiệu hàng triệu người đến với khoa học về khủng long. Hơn nữa, người mua tư nhân thường cuối cùng đặt mẫu vật của họ dưới dạng cho mượn dài hạn hoặc tặng cho các viện bảo tàng, mặc dù những kết quả như vậy không được đảm bảo.